โดย ประเวศ วะสี
ในยามวิกฤตมีข้อดีอย่างหนึ่งคือมีความตื่นตัวของผู้คน กลุ่ม องค์กรต่าง ๆ ที่จะเสนอทางออกของประเทศไทย มีข้อเสนอที่สร้างสรรค์มากมาย ซึ่งควรจะมีการรวบรวมสังเคราะห์และนำกลับไปสู่การวิเคราะห์อย่างกว้างขวาง และกลั่นไปเป็นมรรควิธีในการปฏิรูปใหญ่ประเทศไทย สำหรับเรื่องเฉพาะหน้าเท่าที่ผมจับได้มีข้อเสนอ 3 เรื่อง เพื่อถอดสลักความรุนแรงคือ
1. ข้อเสนอเชิงนโยบายของกลุ่มคนเสื้อแดงเกี่ยวกับคนจนเป็นที่ยอมรับ เสียงเรียกร้องจากการชุมนุมของคนเสื้อแดงมีหลายอย่างแต่ถูกกลบด้วยเสียงด่าทอ ที่จริงมีข้อเสนอที่สร้างสรรค์ที่ประสบความสำเร็จอย่างไม่เคยมีมาก่อนคือ “เสียงของคนจน” การทำเพื่อคนจนได้รับการตอบรับ การทำเพื่อทักษิณไม่ได้รับการเห็นพ้อง การปรับโครงสร้างเพื่อคนจนเป็นเรื่องรีบด่วนที่ควรร่วมกันทำ ควรจัดการประชุมร่วมกันอย่างรีบด่วน เพื่อพิจารณาข้อเสนอของคนเสื้อแดงเกี่ยวกับนโยบายเพื่อปรับโครงสร้างเพื่อลด ความเหลื่อมล้ำต่ำสูงทางเศรษฐกิจ สังคม การเมืองการปกครอง โดยเชิญคนไทยทุกสีร่วมประชุม
2. ปฏิบัติตามกฎหมาย ใครที่ทำผิดกฎหมายก็ควรได้รับการปฏิบัติตามกฎหมาย และป้องกันการทำผิดกฎหมายต่อไปอีก แต่อย่าลืมความยุติธรรมเชิงฟื้นฟู (Restorative Justice) ประการหลังนี้เกี่ยวกับข้อ 3 ข้างล่างนี้ด้วย
3. กระบวนการสัจจะและคืนดี (Truth and Reconciliation) อย่างไรในที่สุดคนไทยก็ต้องกลับมาคืนดีและอยู่ร่วมกันด้วยดีต่อไป จึงควรมีกระบวนการค้นหาและใช้ความจริง มีการขอโทษ มีการให้อภัย มนุษย์สามารถมีอภัยวิถีที่ยิ่งใหญ่อย่างไม่น่าเชื่อ ที่ทำให้ทุกคนหลั่งน้ำตาได้
สังคมไทยจะต้องใช้กระบวนการสัจจะและการคืนดี ความเมตตากรุณา ปัญญาและสันติวิธี ไปสร้างโครงสร้างที่เป็นธรรม แล้วเราจะสร้างสังคมสันติสุขที่น่าอยู่ที่สุดได้