สำหรับ “องค์กรบริหารจัดการน้ำ” จะมีการทำงาน 3 ระดับ

1. ระดับนโยบาย คณะกรรมการนโยบายน้ำและอุทกภัยแห่งชาติ (กนอช.) มีหน้าที่มอบหมายนโยบายให้ กบอ.
2. ระดับคณะทำงาน คณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย (กบอ.)
3. ระดับสำนักงานปฏิบัติงาน สำนักงานนโยบายและบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย (สนอช.) มีหน้าที่เป็นสำนักงานปฏิบัติหน้าที่ให้ กบอ.

เนื้อหาจาก ผลการประชุมคณะรัฐมนตรี เว็บไซต์ทำเนียบรัฐบาล

คณะรัฐมนตรีเห็นชอบตามมติคณะกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อวางระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ (กยน.) ตามที่สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เสนอ ดังนี้

1. เห็นชอบรูปแบบองค์กรบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ (Single Command Authority) และร่างระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัยแห่งชาติ ซึ่งประกอบด้วย (1) คณะกรรมการนโยบายน้ำและอุทกภัยแห่งชาติ (กนอช.) ซึ่งมีหน้าที่ระดับนโยบายการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย มีนายกรัฐมนตรี เป็นประธานกรรมการ มีหน้าที่กำหนดนโยบายการจัดทำแผนปฏิบัติการการบริหารจัดการน้ำ โดยมีคณะกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อวางระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ (กยน.) เป็นที่ปรึกษา (2) คณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย (กบอ.) ซึ่งมีอำนาจหน้าที่จัดทำแผนปฏิบัติการ และดำเนินการอื่น ๆ ตามนโยบายของ กนอช. สั่งการให้หน่วยงานของรัฐปฏิบัติตามแผน กำกับดูแลและติดตามการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยมี รองนายกรัฐมนตรี หรือรัฐมนตรีที่นายกรัฐมนตรีมอบหมายเป็นประธานกรรมการ และ (3) สำนักงานนโยบายและบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย (สนอช.) เพื่อปฏิบัติหน้าที่ให้กับ กบอ.
2. มอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ไปปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้คณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย (กบอ.) สามารถแก้ไขปัญหา อุปสรรคในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในปี 2554 ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สาระสำคัญของร่างระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัยแห่งชาติ พ.ศ. ….

หลักการสำคัญของร่างระเบียบดังกล่าว คือการจัดให้มีองค์กรหนึ่งเป็นผู้รับผิดชอบในฐานะศูนย์กลางหลักในการบริหารจัดการน้ำและการเตรียมการป้องกันและแก้ไขปัญหาที่เกี่ยวกับอุทกภัยทั้งระบบ เพื่อให้การกำหนดแนวทางการทำงาน การสั่งการ และการแก้ไขปัญหาเป็นไปอย่างรวดเร็วมีความสอดคล้องในการอำนวยการและบริหารจัดการเพื่อให้หน่วยงานของรัฐทุกแห่งนำไปปฏิบัติในทุกพื้นที่เป็นไปในแนวทางเดียวกัน

ร่างระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้ จึงกำหนดการจัดตั้งองค์กรขึ้นประกอบด้วยคณะกรรมการและสำนักงาน และกำหนดวิธีการบริหารงานที่ทำให้มีความคล่องตัวที่จะปฏิบัติงานได้โดยรวดเร็ว นอกจากนี้ได้กำหนดวิธีปฏิบัติงานของหน่วยงานของรัฐทุกแห่งที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัยไม่ว่าจะเป็นส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจหรือราชการส่วนท้องถิ่นที่จะต้องปฏิบัติงานตามแนวทางที่องค์กรนี้กำหนดเพื่อให้การบริหารจัดการน้ำ การเตรียมการป้องกัน และการแก้ไขปัญหาอุทกภัยเป็นไปอย่างสอดคล้องกันและสามารถผลักดันให้มีการดำเนินการตามแผนงานที่กำหนดขึ้นไว้

เนวิน กับ ‘การเมือง’

เนวินเติบโตมาในฐานะลูกชายของนักการเมืองท้องถิ่นอย่าง ‘ชัย ชิดชอบ’ และค่อยๆ ไต่เต้าบนเส้นทางการเมืองในฐานะ ส.ส. จังหวัดบุรีรัมย์ เริ่มเป็นรัฐมนตรีครั้งแรกในรัฐบาลบรรหาร แล้วเว้นวรรคไปหนึ่งช่วงระหว่างรัฐบาลชวลิต ก่อนจะกลับมาเป็นรัฐมนตรีอีกครั้งในรัฐบาลชวน 2 และยิงยาวครองเก้าอี้ตลอดในรัฐบาลทักษิณ 1 และ 2 ตราบจนวาระสุดท้ายที่ต้องหลบหนีคณะทหารใน ‘คืนวันยะเยือก’

หลังเหตุการณ์รัฐประหาร 19 กันยายน เนวินยังจงรักภักดีกับ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร และเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการจัดตั้ง ‘มวลชนเสื้อแดง’ ขึ้นมาต่อต้านรัฐบาลทหารอย่างแข็งขัน อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์มาพลิกผันเมื่อเนวินตัดสินใจ ‘สลับขั้วทางการเมือง’ เขียนประวัติศาสตร์การเมืองไทยด้วยตัวเอง จับมือกับสุเทพ โอบกอดอภิสิทธิ์ หนุนพรรคประชาธิปัตย์เป็นรัฐบาลจนสำเร็จ

แต่แน่นอนว่าความสำเร็จนี้แลกมาด้วยภาพลักษณ์ ‘คนหักหลัง’ ทั้งในสายตากลุ่มคนเสื้อแดงและ ‘นายใหญ่’ ที่ประกาศตัวว่าจะไม่มีวันร่วมงานกันได้อีกแล้ว

พรรคภูมิใจไทยของเนวินเรืองอำนาจเต็มที่ในสมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์ แต่งานเลี้ยงก็มีวันเลิกรา เมื่อแผนการสู้ศึกเลือกตั้ง 2554 ผิดพลาด พรรคเพื่อไทยกวาดที่นั่งได้อย่างถล่มทลาย ขั้วอำนาจของฝั่งประชาธิปัตย์-ภูมิใจไทย จึงจำใจต้องเป็นฝ่ายค้าน

พรรคภูมิใจไทยนั้นไม่ได้เป็นพันธมิตรเหนียวแน่นหรือเพื่อนร่วมอุดมการณ์กับพรรคประชาธิปัตย์ และแสดงออกอย่างเต็มที่ว่ายินดีร่วมรัฐบาลกับพรรคเพื่อไทย โดยเฉพาะปีกของนายสมศักดิ์ เทพสุทิน ที่ยังมีความสัมพันธ์อันดีกับ ‘นายใหญ่’ อย่างไรก็ตาม อุปสรรคประการสำคัญย่อมเป็นบาดแผลเก่าระหว่างเนวินกับ พ.ต.ท.ทักษิณ ที่ทำให้ภูมิใจไทยยังไม่สามารถประสานรอยร้าวกับพรรคเพื่อไทยได้

ในส่วนของตัวเนวินเอง ถึงแม้จะเป็นนักการเมืองคนสำคัญของพื้นที่ และยึดครองฐานเสียงอีสานใต้อย่างเหนียวแน่นยาวนาน แต่ภาพลักษณ์ของตัวเขาต่อสาธารณชนกลับไม่ค่อยดีนัก ตั้งแต่คดี ‘ยี้ห้อยร้อยยี่สิบ’ ในอดีต สไตล์การทำงานแบบถึงลูกถึงคนที่อาจดูสกปรกไปบ้างในสายตาของหลายๆ คน จนมาถึง ‘กบฎงูเห่ารอบสอง’ ที่ผู้สนับสนุนประชาธิปัตย์เองก็อาจจะไม่ชอบ แต่ก็ต้องจำใจยอมรับ

เนวิน กับ ‘ฟุตบอล’

ด้วยเหตุผลทั้งเรื่อง ‘ภาพลักษณ์’ และ ‘คดีกับนายใหญ่’ ทำให้เส้นทางทางการเมืองในอนาคตของเนวินอาจเริ่มดูไม่สดใส (ซึ่งในอดีตมีคนเคยพูดว่าเขาอาจไปได้ถึงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีไทย) ตัวของเนวินเองก็รับรู้เรื่องนี้เป็นอย่างดี เขาจึงใช้โอกาสที่ว่างเว้นจากตำแหน่งทางการเมืองเพราะคดีบ้านเลขที่ 111 หันไปทำงานด้านอื่นที่เขาสนใจ ซึ่งก็คือ ‘ฟุตบอล’

เนวิน ชิดชอบ (ภาพจากเว็บไซต์บุรีรัมย์ PEA)

ฝีมือการบริหารงานแบบถึงลูกถึงคน เน้นผลลัพธ์ของเนวินนั้นเป็นที่ขึ้นชื่อ และติดอกติดใจของนายกรัฐมนตรีหลายคน ไม่ว่าจะเป็นนายบรรหาร ศิลปอาชา หรือ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ซึ่งก็เรียกใช้เนวินไปทำงานสำคัญๆ อยู่เสมอ

ดังนั้นเมื่อเนวินมาบริหารทีมฟุตบอลด้วยตัวเอง เขาจึงใช้สไตล์การบริหารแบบเดียวกัน ปั้น ‘บุรีรัมย์ พีอีเอ’ ทีมฟุตบอลใหม่ถอดด้ามที่สร้างขึ้นจากการดึงทีมการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคมาจากจังหวัดพระนครศรีอยุธยา กลายมาเป็นยอดทีมในไทยพรีเมียร์ลีกได้สำเร็จ

บุรีรัมย์พีอีเอ ใต้การบริหารของ ‘เนวิน’ เข้าแข่งในไทยลีกครั้งแรกเมื่อฤดูกาล 2553 ซึ่งในฤดูกาลก่อนหน้า ทีมการไฟฟ้าจบฤดูกาลด้วยอันดับ 9 แต่ภายใต้การบริหารจัดการของ ‘เนวิน’ ทำให้กระแสฟุตบอลบูมในบุรีรัมย์ภายในเวลาเพียงไม่กี่เดือน และด้วยการทุ่มงบประมาณจ้างนักเตะฝีมือดี ทีมสต๊าฟโค้ช ระบบการฝึกซ้อม รวมถึงการจัดการทีม บุรีรัมย์พีอีเอจบฤดูกาลด้วยอันดับ 2 เป็นรองเพียงแค่แชมป์เก่า ‘เมืองทอง-หนอกจอก’ ของกลุ่มสยามกีฬาเท่านั้น

ปี 2554 กับ ’3 แชมป์’ ของบุรีรัมย์

และในฤดูกาล 2554 ความฝันของเนวินก็สำเร็จลุล่วง เมื่อบุรีรัมย์สามารถโค่นแชมป์เก่าอย่างเมืองทอง และทีมอันดับสองอย่างชลบุรีได้แบบทิ้งห่าง คว้าแชมป์ไทยพรีเมียร์ลีกอย่างยิ่งใหญ่ พร้อมได้โควต้าไปตะลุยเอเชียในศึกเอเอฟซีแชมเปี้ยนส์ลีก

หลังจากนั้นเพียงไม่กี่สัปดาห์ บุรีรัมย์ก็สามารถคว้าแชมป์ที่สอง มูลนิธิไทยคม เอฟเอ คัพ เมื่อวันที่ 11 มกราคม 2555 โดยเฉือนคู่ปรับอย่างเมืองทอง 1-0 แบบต่อเวลา ช่วยให้เนวินก้าวขึ้นไปรับถ้วยแชมป์จาก “คนตระกูลชินวัตร” อย่างนายกรัฐมนตรี ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร มาครอบครองได้อย่างภาคภูมิ

สุดท้ายเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2555 บุรีรัมย์พีอีเอก็สามารถสร้างประวัติศาสตร์ “ทริปเปิลแชมป์” ได้สำเร็จ โดยพิชิตการท่าเรือเอฟซี ในรอบชิงชนะเลิศของโตโยต้าลีกคัพด้วยสกอร์ 2-0 ปิดฤดูกาลด้วยสถิติใหม่ที่ยังไม่เคยมีทีมใดของประเทศไทยเคยทำได้ พร้อมรับเงินรางวัล 5 ล้านบาทไปครอง

เนวิน ชิดชอบ หลังคว้าแชมป์โตโยต้าลีกคัพ (ภาพจากเว็บไซต์บุรีรัมย์พีอีเอ)

ความมั่นใจของเนวินในการคว้า 3 แชมป์ สามารถย้อนดูได้จากบทความของประธานสโมสร ที่เผยแพร่บนเว็บไซต์บุรีรัมย์พีอีเอ เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2554

แชมป์แรก ไทยพรีเมียร์ลีก ผมให้ความมั่นใจกับแฟนๆ ทุกคนได้เลยว่า เราจะได้ฉลองกันภายในปี 2554 ไม่ต้องรอจนจบฤดูกาล

แชมป์ที่สอง โตโยต้า ลีกคัพ ผมบอกได้แต่เพียงว่า กรรมการจัดการแข่งขันกำหนดวันไหน วันนั้นเราก็จะได้ฉลองแชมป์ที่สอง

แชมป์ที่สาม ไทยคม เอฟเอคัพ แม้จะยังเหลืออีกหลายนัด แต่ผมจะไม่ทำให้แฟนทุกคนผิดหวัง

จนถึงนาทีนี้ ผมยังมั่นใจ และ ยังกล้าพูดว่า เรายังอยู่บนเส้นทาง 3 แชมป์ และ เราต้องเป็น 3 แชมป์ ให้ได้ เพื่อขอบคุณแฟนๆ ที่ให้การสนับสนุน ให้ความรัก และเสียสละให้กับทีมของเรา มาโดยตลอด

ความสำเร็จของเนวิน ชิดชอบ กับบุรีรัมย์ พีอีเอ

ป้ายหน้าของเนวิน ‘บุกเอเชีย’

ความสำเร็จของบุรีรัมย์พีอีเอ ไม่ใช่เรื่องของโชคชะตา แต่มีเบื้องหลังมาจากกำลังเงิน กำลังแรง กำลังสมอง ของชายที่ชื่อเนวิน ชิดชอบ ในฐานะประธานสโมสร

เราปฏิเสธไม่ได้ว่าสไตล์การทำทีมของเนวินนั้น สร้างทีมให้ประสบความสำเร็จได้จริง

ในปี 2555 ภารกิจหลักของบุรีรัมย์พีอีเอ (ในชื่อใหม่ชื่อ “บุรีรัมย์ยูไนเต็ด”) คือการสู้ศึกเอเอฟซี แชมเปี้ยนส์ลีก ลีกฟุตบอลสูงสุดของทวีปเอเชีย ที่เทียบได้กับยูฟ่าแชมเปี้ยนส์ลีกของทวีปยุโรป

ถ้านับเฉพาะเอเอฟซีแชมเปี้ยนส์ลีกยุคปรับปรุงใหม่ในปี 2002-2003 ที่ยกระดับมาตรฐานขึ้นมาอีกมากแล้ว ประเทศไทยยังไม่เคยสัมผัสกับถ้วยแชมป์ถ้วยนี้ มีใกล้เคียงที่สุดคือ บีอีซี เทโรศาสน ที่ได้ตำแหน่งรองชนะเลิศในฤดูกาล 2002-2003 และหลังจากนั้นมาทีมของประเทศไทยยังไม่เคยเข้ารอบลึกๆ อีกเลย

หลังจากพิชิตการแข่งขันในประเทศไทยได้แล้ว เนวิน ชิดชอบ ย่อมกระหายต่อเกียรติยศระดับเอเชียรายการนี้ และอาจต้องให้เวลาเขาอีกสักพักหนึ่งในการพิชิตเอเชีย

และถ้าเนวินในฐานะตัวแทนประเทศไทยทำได้สำเร็จ ความนิยมในตัวเขาย่อมพุ่งสูงขึ้นมาอย่างแน่นอน คนที่เคยไม่ชอบเนวินด้วยเหตุผลต่างๆ นานา ย่อมจะหันกลับมาใหม่และยอมรับเนวินมากขึ้นมาก

ไม่ว่าเนวินจะพิชิตเอเอฟซี แชมเปี้ยนส์ลีกได้หรือไม่ เราเชื่อว่าสไตล์การทำงานของเขาในทีมฟุตบอล จะส่งผลให้เกิดเสียงเรียกร้อง ‘เนวินคุมทีมชาติ’ ในอนาคตอันใกล้

และถ้าหากเนวินสามารถทำความฝัน ‘บอลไทยไปบอลโลก’ ให้เป็นจริงได้

เส้นทางการคัมแบ็คสู่ถนนทางการเมือง ต่อให้ ‘นายใหญ่’ ไม่ยอมรับ

ก็ไม่ใช่อุปสรรคเท่าไรแล้ว

ประเด็นข้อเสนอแก้ไขมาตรา 112 ของคณะนิติราษฎร์ กลายเป็นประเด็นร้อนในแวดวงการเมืองไทยมาติดต่อกันมาหลายสัปดาห์ โดยมีทั้งฝ่ายที่สนับสนุนและคัดค้านออกมาแสดงตัว และเรื่องราวยิ่งขยายประเด็นในวงกว้างมากขึ้น หลัง ดร.สมคิด เลิศไพฑูรย์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ออกมาให้ข่าวว่าไม่อนุญาตให้ใช้เวทีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เคลื่อนไหวในมาตรา 112 จนเกิดการอภิปรายเรื่อง “เสรีภาพในธรรมศาสตร์” อย่างกว้างขวาง

แต่ถ้ามองดูข้อถกเถียงใน “กิจกรรมและความเคลื่อนไหว” ที่รายล้อม ม.112 และกลุ่มนิติราษฎร์ ที่ปรากฎตามหน้าสื่อชั้นนำทั่วไทย เรากลับไม่เห็นการถกเถียงในประเด็นเรื่อง “เนื้อหา” ตามข้อเสนอของนิติราษฎร์มากนัก ทั้งที่การถกเถียงในเชิงวิชาการเหล่านี้ย่อมจะเกิดประโยชน์ต่อทิศทางเชิงนโยบายโดยรวม มากกว่ากิจกรรมระยะสั้นที่ผ่านพ้นวันก็จบกันไป

SIU จึงขอ “ย้อนทวน” ดูประเด็นข้อเสนอต่างๆ ของคณะนิติราษฎร์ในอดีตที่ผ่านมา ว่าตกลงแล้ว กลุ่มนิติราษฎร์ที่คนทั้งรักและเกลียด มีข้อเสนออะไรต่อสังคมไทยกันแน่?

ย้อนอดีต “นิติราษฎร์”

คณะนิติราษฎร์ออกมาส่งข้อเสนอต่อสังคมในวันที่ 18 กันยายน 2554 เนื่องในโอกาสครบรอบ 5 ปี เหตุการณ์รัฐประหาร 19 กันยายน 2549 และครบรอบ 1 ปีของการก่อตั้งคณะนิติราษฎร์ (ก่อนหน้านั้น กลุ่มนิติราษฎร์เคลื่อนไหวในชื่อกลุ่มที่เรียกกันว่า “5 อาจารย์ธรรมศาสตร์”)

ข้อเสนอของนิติราษฎร์มี 4 ประการสำคัญ ได้แก่

1. การลบล้างผลพวงของรัฐประหาร 19 กันยายน 2549
2. การแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112
3. กระบวนการยุติธรรมกับผู้ต้องหาหรือจำเลย และการเยียวยาผู้ได้รับความเสียหายภายหลังรัฐประหาร 19 กันยายน 2549
4. การยกเลิกรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 และการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

รายละเอียดสามารถอ่านได้จาก แถลงการณ์คณะนิติราษฎร์: ลบล้างผลพวงรัฐประหาร, แก้ไขมาตรา 112, เยียวยาผู้เสียหายจากรัฐประหาร และ จัดทำรธน.ใหม่

ในห้วงเวลานั้นข้อเสนอของนิติราษฎร์ถูกจับตามองอย่างยิ่งในประเด็นแรก คือ “ลบล้างผลพวงของรัฐประหาร” (ซึ่งเป็นประเด็นที่ 1 ในข้อเสนอ) และถูกวิจารณ์อย่างมากว่าเป็นการนิรโทษกรรม พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตรหรือไม่ จนสัปดาห์ถัดมา 25 กันยายน 2554 ทางคณะนิติราษฎร์ต้องออกมาชี้แจงในประเด็นนี้อีกครั้ง และตอบคำถามและข้อสงสัยจากสาธารณะ (รายละเอียดอ่านที่ คณะนิติราษฎร์ชี้แจง: การลบล้างผลพวงของรัฐประหาร 19 กันยา 2549)

• ข้อมูลเพิ่มเติมจากเว็บไซต์นิติราษฎร์: สารถึงผู้อ่าน – มีคนถาม : นิติราษฎร์ตอบ (ว่าด้วยลบล้างผลพวงรัฐประหาร)

หลังจากนั้น กลุ่มนิติราษฎร์ได้เงียบหายไปช่วงหนึ่งในเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ของปี 2554 ก่อนจะกลับมาอีก 2 ครั้งติดกันในเดือนมกราคม 2555

เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2555 กลุ่มนิติราษฎร์ได้ออกมายื่นข้อเสนอการแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 (ซึ่งเป็นประเด็นที่ 2 ในข้อเสนอเดิม) ซึ่งกลุ่มนิติราษฎร์ได้ลงรายละเอียดจากข้อเสนอเดิมมากขึ้น (รายละเอียดอ่านที่ อ่านและชมคลิป! ข้อเสนอนิติราษฎร์เพื่อแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112)

• ข้อมูลเพิ่มเติมจากเว็บไซต์นิติราษฎร์: สารถึงผู้อ่าน – ข้อเสนอฯ ของนิติราษฏร์ยืนอยู่บนหลักการแห่งกฎหมาย

จากนั้นสัปดาห์ถัดมา 22 มกราคม 2555 นิติราษฎร์ออกมาขยายความข้อเสนอเรื่องการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ (ซึ่งเป็นประเด็นที่ 4 ในข้อเสนอเดิม) โดยเสนอให้ตั้ง คณะกรรมการจัดทำรัฐธรรมนูญ จำนวน 25 คน โดยให้รัฐสภาเป็นคนเลือก (รายละเอียดอ่านที่ ‘นิติราษฎร์’ เสนอโรดแมปร่างรัฐธรรมนูญ ตั้งคณะกรรมการร่าง 25 คน ใช้เวลา 9-10 เดือน)

• ข้อมูลเพิ่มเติมจากเว็บไซต์นิติราษฎร์: สารถึงผู้อ่าน – ข้อเสนอนิติราษฎร์ว่าด้วยการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

ข้อเสนอ 4 ประการของนิติราษฎร์

กล่าวโดยสรุปแล้ว ข้อเสนอของนิติราษฎร์ในรอบครึ่งปีที่ผ่านมา ยังยืนอยู่บนข้อเสนอ 4 ข้อในวันที่ 18 กันยายน 2554 แต่ขยายความและลงรายละเอียดใน 3 ประเด็นคือ ประเด็นที่ 1-2-4

ดังนั้นในการ “วิพากษ์” ข้อเสนอของนิติราษฎร์แล้ว จำเป็นต้องเข้าใจ “ภาพรวม” ของข้อเสนอนิติราษฎร์ว่าทั้ง 4 ประการมีความเชื่อมโยงกันอย่างไร และจะนำไปสู่เป้าหมายอะไร (ซึ่งจะเป็นเรื่องการสนับสนุนความเข้มแข็งของสถาบันฯ หรือเป็นการล้มล้างสถาบันฯ ก็ขึ้นกับมุมมองทางวิชาการ)

ในโอกาสนี้ SIU จึงขอสรุปประเด็นในข้อเสนอ 4 ประการของนิติราษฎร์เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2554 และเพิ่มรายละเอียดจากการขยายความของนิติราษฎร์ในช่วงหลัง เพื่อเป็น “จุดตั้งต้น” ให้ผู้สนใจสามารถติดตามอ่านเอกสารฉบับเต็มของนิติราษฎร์ (ซึ่งมีความยาวและมีความซับซ้อนสูง) ได้สะดวกมากขึ้น

ข้อเสนอ 4 ประการของนิติราษฎร์ (คลิกเพื่อดูภาพขนาดเต็ม)

สำหรับผู้อ่านที่สนใจข้อเสนอของนิติราษฎร์ทั้งหมด สามารถติดตามได้จาก เว็บไซต์ของคณะนิติราษฎร์

“รัฐบาลจึงได้มีการจัดตั้งกองทุนพัฒนาบทบาทสตรีแห่งชาติขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศไทย โดยมุ่งหวังว่าจะสนับสนุนและส่งเสริมให้สตรีไทยเป็นพลังสำคัญและการสร้างสรรค์และพัฒนาประเทศ กองทุนนี้ไม่เพียงแต่จะช่วยสนับสนุนการแก้ไขปัญหาของสตรี รวมทั้งปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่กระทำต่อสตรีเท่านั้น หากแต่ยังเป็นส่วนสำคัญในการเสริมสร้างการพัฒนาศักยภาพของสตรีไทย (Empowerment) และรวมถึงการสร้างความเข้มแข็งและการพัฒนาเครือข่าย (Partnership) ให้สตรีไทยได้มีบทบาทอย่างมากในการร่วมแก้ปัญหาและพัฒนาประเทศต่อไป”

ถึงแม้จะเป็นประเด็นเล็กๆ ท่ามกลาง “วาระใหญ่ๆ” มากมายที่ดาวอส (โดยเฉพาะวิกฤตเศรษฐกิจยุโรปที่ยังไม่ลุล่วง) แต่โดยเนื้อหาแล้ว “กองทุนพัฒนาสตรี” ก็น่าสนใจในตัวของมันเอง

ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ประชุมร่วมกับ สภาสตรีแห่งชาติ

จุดกำเนิดจากนโยบายหาเสียงเพื่อไทย

กองทุนพัฒนาสตรี หรือชื่อเต็มๆ คือ “กองทุนพัฒนาบทบาทสตรีแห่งชาติ” มีที่มาจากนโยบายหาเสียงเลือกตั้ง 3 กรกฎาคม 2554 โดยเว็บไซต์ของพรรคเพื่อไทยได้ให้ข้อมูลของนโยบายด้านสตรีไว้ 6 ประการ ดังนี้

นโยบายเพื่อพัฒนาสตรีของพรรคเพื่อไทย

1. พรรคเพื่อไทยมีนโยบายส่งเสริมสตรีทั้งในเรื่องของสิทธิ บทบาทความเท่าเทียมในสังคม และศักดิ์ศรี

2. พรรคเพื่อไทยมีนโยบายที่จะตั้งกองทุนส่งเสริมบทบาทสตรี โดยจะตั้งงบเฉลี่ยจังหวัดละ 100 ล้านบาท เพื่อเป็นการส่งเสริมในเรื่องของรายได้และเป็นศูนย์ฝึกอาชีพให้กับสตรี ซึ่งหากพรรคเพื่อไทยได้จัดตั้งรัฐบาลก็จะทำงานร่วมกับสภาสตรีฯ และกลุ่มแม่บ้านในแต่ละจังหวัดควบคู่กันไปด้วย ทั้งนี้โอท็อปถือเป็นการแสดงถึงความสามารถของสตรี ดังนั้นพรรคเพื่อไทยจึงมีนโยบายที่จะส่งเสริมอาชีพให้กับผู้หญิง และเพื่อให้องค์กรสตรีสามารถขับเคลื่อนได้ มีความคล่องตัวในการตอบโจทย์และวัตถุประสงค์ของสตรีอย่างแท้จริง

3. พรรคเพื่อไทยจะเทียบโอนหน่วยกิตให้กลุ่มแม่บ้านที่ไม่ได้จบการศึกษาระดับ ม.6 ?แต่มีความรู้ความสามารถ สามารถสอบซ่อมและเชื่อมหน่วยกิตที่เคยเรียนในอดีตเพื่อเป็นการยกระดับให้กับกลุ่มแม่บ้านภายใน 1 ปี เพื่อจะได้มีวุฒิไปใช้สมัครงานได้

4. เพิ่มและพัฒนาศักยภาพของศูนย์พึ่งได้ OSCC (One Stop Crisis Center) 24 ชั่วโมง

5. 1 อำเภอ 1 Day care Center สถานที่ดูแลเด็กในที่ทำงานทั้งภาครัฐและเอกชนรวมไปถึงในชุมชน

6. การประยุกต์กฎหมายการละเมิดสตรีเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมและยังเป็นการป้องปรามไม่ให้เกิดเหตุแล้วค่อยมาป้องกัน ด้วยการเพิ่มโทษผู้ที่กระทำความรุนแรงในครอบครัว พัฒนาสตรีให้มีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์เท่ากับชาย โดยการได้รับความคุ้มครองจากรัฐในการมีชีวิตอยู่โดยปราศจากการถูกกระทำรุนแรง และถูกละเมิดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

ส่วนตัว น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรีเอง ก็เคยให้สัมภาษณ์ไว้ในช่วงหาเสียงเลือกตั้ง ในขณะที่พบกับตัวแทนจากสภาสตรีแห่งชาติในพระบรมราชินูปถัมภ์ ไว้ดังนี้ (จากเว็บไซต์พรรคเพื่อไทย)

 ในฐานะที่เป็นสตรี อยากเห็นผู้หญิงมีสิทธิเสรีภาพอย่างเท่าเทียมกันในสังคม และเชื่อว่า ประเทศไทยเองมีผู้หญิงเก่ง ที่ยังไม่ได้แสดงความสามารถอย่างเต็มที่ ซึ่งเข้าใจผู้หญิงในฐานะที่เป็นแม่และภรรยา หรือผู้ตามของครอบครัว โดยนโยบายของพรรคเพื่อไทย มีแนวนโยบายในการส่งเสริมสตรีในเรื่องของสิทธิ บทบาทเพื่อให้เกิดความทัดเทียมในเรื่องของความเป็นมนุษย์ ความเป็นผู้หญิงต่อครอบครัว รวมทั้งการส่งเสริมรายได้และอาชีพของสตรี คุณภาพแรงงาน ของสตรี เรื่องงบประมาณต่างที่จะช่วยให้องค์กรสตรีได้ขับเคลื่อนและตอบโจทย์ของสตรีอย่างแท้จริง ซึ่งพรรคมีนโนบายตั้งกองทุนส่งเสริมบทบาทสตรี และหากพรรคเพื่อไทยได้เป็นรัฐบาลก็จะมีการตั้งโดยเฉลี่ยจังหวัดละ 100 ล้านบาท ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นศูนย์ฝึกอาชีพสตรี โดยจะทำงานร่วมกับสภาสตรีและจังหวัดทุกจังหวัด

โดยแนวคิดแล้ว “กองทุนสตรี” ของพรรคเพื่อไทย มีลักษณะใกล้เคียงกับกองทุนหมู่บ้านของพรรคไทยรักไทยในอดีต นั่นคือจัดสรรงบประมาณจากส่วนกลาง และให้ส่วนท้องถิ่นทำหน้าที่บริหารจัดการกันเอง ซึ่งในกรณีของกองทุนหมู่บ้านให้งบหมู่บ้านละ 1 ล้านบาท แต่ของกองทุนสตรีจะให้งบประมาณจังหวัดละ 100 ล้านบาทแทน

ความคืบหน้าของนโยบาย

เมื่อวันที่ 30 พ.ย. น.ส.อรุณี ชำนาญยา ส.ส.พะเยา พรรคเพื่อไทย, ประธานคณะกรรมาธิการกิจการเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ และผู้พิการ สภาผู้แทนราษฎร ให้สัมภาษณ์กับกลุ่มคณะกรรมการพัฒนาสตรีจังหวัด (กพส.จ.) พะเยาว่ากองทุนสตรีน่าจะเริ่มได้ในปี 2555 โดยมอบเป็นหน้าที่ของกระทรวงพัฒนาสังคมฯ เป็นผู้รับผิดชอบ (จาก ผู้จัดการ)

กพส.จ.พะเยา และเครือข่ายแม่ญิงฯ ได้สอบถามถึงความคืบหน้าเรื่องนโยบายกองทุนพัฒนาสตรี 100 ล้านบาท ซึ่งเป็นนโยบายของรัฐบาลพรรคเพื่อไทย (พท.) ที่หาเสียงไว้ด้วย

ประธาน กมธ.กล่าวอีกว่า จากเดิมหากไม่มีวิกฤตน้ำท่วมครั้งใหญ่การเดินหน้านโยบายกองทุนฯ จะเริ่มต้นได้แล้ว แต่เนื่องจากปัญหาวิกฤติน้ำท่วม คาดว่าจะเริ่มต้นได้ปี 2555 โดยการดำเนินนโยบายกองทุนฯ จะอยู่ในความรับผิดชอบของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ล่าสุดทราบว่าร่างระเบียบที่จะมีผลในทางปฏิบัติของกองทุนฯ สำเร็จประมาณร้อยละ 95 ซึ่งคงจะคล้ายคลึงกับระเบียบของกองทุนหมู่บ้าน (กทบ.) เพราะรัฐบาลต้องการให้กองทุนฯ มีความยั่งยืน ไม่สูญหาย

เมื่อวันที่ 20 มกราคม 2555 รมว.พัฒนาสังคมฯ ให้ข่าวว่าเริ่มประชุม “คณะกรรมการขับเคลื่อน” ตั้งกองทุนพัฒนาสตรีฯ ไปครั้งแรกแล้ว โดยบทบาทของกองทุนจะแบ่งเป็นสองส่วน ได้แก่ เงินกู้สำหรับพัฒนาอาชีพ และเงินจ่ายให้กับสตรีที่ตกทุกข์ได้ยาก กำหนดเสร็จวันที่ 8 มีนาคม “วันสตรีแห่งชาติ” (จากเว็บไซต์ พ.ม.)

นายสันติ พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เปิดเผยภายหลัง การประชุมคณะกรรมการขับเคลื่อนกองทุนพัฒนาบทบาทสตรีแห่งชาติ ครั้งที่ ๑/๒๕๕๕ ว่า“กองทุนพัฒนาบทบาทสตรีแห่งชาติ”เป็นนโยบายเร่งด่วนของรัฐบาลที่จะดำเนินการในปีงบประมาณ ๒๕๕๕ เพื่อใช้เป็นเงินกองทุนในการพัฒนาอาชีพ การสร้างงาน สร้างรายได้ การพัฒนาศักยภาพสตรีและเครือข่ายสตรี การเพิ่มบทบาทและสร้างภาวะผู้นำ การคุ้มครองและพิทักษ์สิทธิ ตลอดจนการส่งเสริมและพัฒนาไปสู่การสร้างสวัสดิภาพและสวัสดิการให้แก่สตรีในหมู่บ้าน โดยมีคณะกรรมการขับเคลื่อนกองทุนพัฒนาสตรีแห่งชาติ ซึ่งมีตัวแทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กระทรวงมหาดไทย และสำนักนายกรัฐมนตรี ทำหน้าที่ดูแลและจัดสรรงบประมาณกว่า ๗,๗๐๐ ล้านบาท ให้จังหวัดละ ๑๐๐ ล้านบาท เพื่อใช้ในการขับเคลื่อนพัฒนาสตรีในหมู่บ้าน มีคณะกรรมการของหมู่บ้านควบคุมดูแล แบ่งวงเงินออกเป็น ๒ ส่วน คือ ร้อยละ ๖๐-๘๐ เป็นเงินกู้เพื่อการลงทุนพัฒนาอาชีพ และอีกร้อยละ ๒๐-๔๐ เป็นเงินจ่ายขาดให้สตรีที่ตกทุกข์ได้ยาก

นายสันติ กล่าวต่อว่า โครงการนี้เป็นความหวังของสตรีทั่วประเทศกว่า ๓๓ ล้านคน ทางคณะกรรมการขับเคลื่อนกองทุนพัฒนาบทบาทสตรีแห่งชาติ กำหนดเปิดตัวโครงการและทำการอนุมัติวงเงินให้แต่ละจังหวัด ใน วันที่ ๘ มีนาคม ๒๕๕๕ นี้ ซึ่งเป็น “วันสตรีสากล” โดยนายกรัฐมนตรี จะเป็นประธานสั่งจ่าย และหากโครงการประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี อาจเสนอขอสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล และจากภาษีอบายมุข เพิ่มเติมให้อีกด้วย

ในที่ประชุมคณะรัฐมนตรี 31 มกราคม 2555 คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติการจัดตั้งกองทุนพัฒนาสตรี โดยเป็นวาระเร่งด่วนในปีงบประมาณ 2555 (ข้อมูลจากทำเนียบรัฐบาล)

31 ม.ค.55 นางฐิติมา ฉายแสง โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีเปิดเผยว่าที่ประชุมคณะรัฐมนตรีเห็นชอบอนุมัติจัดตั้งกองทุนพัฒนาบทบาทสตรีแห่งชาติตามนโยบายเร่งด่วนที่จะดำเนินการในปีงบประมาณ 2555 ด้วยยุทธศาสตร์การพัฒนาสตรีประกอบด้วย

1. การสร้างโอกาสในการเข้าถึงแหล่งทุนพัฒนาสตรีแบบดอกเบี้ยต่ำหรือปลอดดอกเบี้ย

2. การพัฒนาโอกาสในการงานและอาชีพการพัฒนาศักยภาพ การเพิ่มบทบาท และการสร้างภาวะผู้นำ

3. การเฝ้าระวังและดูแลปัญหาของสตรีช่วยเหลือเยียวยาสตรี

4. การรณรงค์ให้สังคมเข้าใจปัญหาสตรีในทุกมิติ ภายใต้วิสัยทัศน์ “สร้างสรรค์พลังงานสตรี ให้เป็นพลังสำคัญในการพัฒนาประเทศ”

เครือข่ายสตรีสนับสนุน-ติงอย่าใช้เป็นนโยบายการเมือง

ด้านเครือข่ายสตรีออกมาสนับสนุนนโยบายนี้ของรัฐบาล พร้อมเร่งรัดให้ดำเนินการออก พ.ร.บ.ให้แล้วเสร็จใน 90 วัน และตั้งเป้าไม่ให้เป็นนโยบายตอบสนองฝ่ายการเมือง (ข้อมูลจาก MCOT)

เครือข่ายผู้หญิงพลิกโฉมประเทศไทย ร่วมกับเครือข่ายสตรีหลายองค์กรทั่วประเทศ ระดมความคิดเห็นต่อ “กองทุนพัฒนาสตรี” เพื่อแสดงจุดยืนและระดมข้อเสนอเพื่อเผยแพร่ต่อสาธารณะ ณ สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ โดยมีข้อเสนอให้รัฐบาลเร่งรัดให้ร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมโอกาสและความเสมอภาคระหว่างเพศ (ฉบับประชาชน) และร่าง พ.ร.บ.กองทุนส่งเสริมการพัฒนาบทบาทและคุณภาพชีวิตสตรีแห่งชาติ เป็นกฎหมายใน 90 วัน นับตั้งแต่รัฐบาลประกาศจัดตั้งกองทุนพัฒนาบทบาทสตรี กองทุนนี้ต้องนำมาใช้เพื่อให้ผู้หญิงหลุดพ้นจากวงจร “โง่ จน เจ็บ” ไม่ใช่กองทุนที่หวังผลทางการหาเสียงหรือการเมือง และมีการบริหารกองทุนอยู่บนหลักการกระจายอำนาจโปร่งใส

ด้านวิษณุ เครืองาม หนึ่งในกรรมการ กยอ. ให้สัมภาษณ์ว่าในสมัยรัฐบาลทักษิณเคยคิดจะตั้งกระทรวงน้ำแต่ไม่ได้ทำ ส่วนคราวนี้ควรเป็น “องค์การมหาชน” เพื่อความคล่องตัวและปราศจากการเมืองแทรกแซง ให้ทำงานเชิงวิชาการ มีอำนาจตัดสินใจและประสานงาน

ดร.วีรพงษ์ รามางกูร ร่วมแถลงข่าวแต่งตั้ง กยอ. (ภาพจากทำเนียบรัฐบาล)

‘ดร.โกร่ง’ เผยแผนเก็บข้อมูลน้ำ-ซ้อมใหญ่เตือนภัยเดือนสิงหาคม

นายวีรพงษ์ รามางกูร ประธานคณะกรรมการยุทธ ศาสตร์เพื่อการฟื้นฟูและสร้างอนาคตประเทศ (กยอ.) กล่าวปาฐกถาพิเศษเรื่องกลยุทธ์การบริหารจัดการแหล่งน้ำของไทย จัดโดยสมาคมไทยญี่ปุ่น ร่วมกับหอการค้าญี่ปุ่น กรุงเทพฯ

ขณะเดียวกันในระยะสั้น ต้องมีการจัดตั้งศูนย์ข้อมูลเตือนภัยให้เสร็จทันภายในปีนี้ ต้องมีการสำรวจคู คลอง หนองบึง ให้ข้อมูลถูกต้องทั้งความกว้างและระดับความลึก เพราะที่ผ่านมาคูคลองในกทม.และปริมณฑล ระบุว่ากว้าง 20 เมตร วัดจริงกว้างแค่ 10-12 เมตรเท่านั้น การวางแผนตัดสินใจจึงผิดหมด และหลังปรับข้อมูลให้ทันสมัย จะต้องมีพิธีซ้อมใหญ่ นำข้อมูลที่ถูกต้องมาป้อนในแบบจำลองในคอมพิวเตอร์เพื่อจะได้รู้ระดับน้ำ สามารถเช็กเครื่องมือ อุปกรณ์ การสั่งการ ว่ามีความพร้อมหรือไม่ ซึ่งนายกรัฐมนตรีรับปากที่จะจัดให้มีการซ้อมใหญ่แล้ว คาดว่าในเดือน ส.ค.นี้

นอกจากนี้ กยอ.ได้มอบหมายให้ นายวิษณุ เครืองาม หนึ่งในคณะกรรมการ กยอ. ร่างพ.ร.ฎ.จัดตั้งองค์การบริหารภัยพิบัติชาติ มีการบริหารงานในรูปแบบองค์การมหาชน เบื้องต้นมีนายกฯ เป็นประธาน

จาก ข่าวสด

‘วิษณุ’ เผยแผนขั้นแรกตั้ง “องค์การมหาชน” เป็นตัวกลางประสานงานก่อน

นายวิษณุ เครืองาม หนึ่งในกรรมการ กยอ. ให้สัมภาษณ์ถึงแนวคิดการตั้งองค์การมหาชนกับกรุงเทพธุรกิจ มีใจความสำคัญดังนี้

“ความจริงเมื่อ 10 ปีที่แล้วในช่วงการปฏิรูประบบราชการ เราเคยมีความคิดที่จะมีกระทรวงน้ำ เพื่อนำหน่วยงานที่เกี่ยวกับน้ำทั้งหมดมาอยู่รวมกัน แต่เอาเข้าจริงมันก็ทำได้ไม่เท่าไร เพราะบางกระทรวงก็อยากเอาภารกิจไว้ในในกิจการของกระทรวงตัวเอง ในเวลานั้นจึงมีความเห็นว่ายังไม่มีความจำเป็นที่จะตั้งกระทรวงน้ำ เรื่องนี้จึงต้องพับไป”

ในเวลานี้เมื่อมีการเสนอให้มีการฟื้นกระทรวงน้ำขึ้นมาใหม่ ในเชิงนโยบายหากจะมีกระทรวงที่ 21 ขึ้นมาดูแลเรื่องน้ำ ไม่ว่าจะเป็นน้ำแล้งน้ำท่วม หรือว่าน้ำจืดหรือน้ำเค็ม คงไม่มีอะไรขัดข้องที่จะให้มีกระทรวงนี้ขึ้นมาจัดการน้ำภาวะปกติ เหมือนกับการจัดการปัญหาของ 20 กระทรวงที่มีอยู่

แต่วันนี้ปัญหาเฉพาะหน้าคือเรากำลังพูดถึงเรื่องอุทกภัย ซึ่งเป็นวิกฤติ เวลาเกิดวิกฤติ กระทรวงน้ำก็เอาไม่อยู่ เพราะฉะนั้นจึงมีความคิดอีกแบบหนึ่งว่า นอกเหนือไปจากกระทรวงน้ำแล้ว จะต้องคิดถึงองค์กรขึ้นมาเพื่อรับมือกับภัยธรรมชาติต่างๆและการบริหารจัดการน้ำรวมทั้งระบบ รวมไปถึงการแก้ปัญหาข้อขัดข้องทางกฎหมายที่มีอยู่จำนวนมาก เพราะวันนี้ใครจะทำฟลัดเวย์ ก็จะต้องไปทำประชาพิจารณ์ รับฟังความคิดเห็นตามรัฐธรรมนูญมาตรา 67 ซึ่งแค่นี้ก็ติดแล้ว

นอกจากนี้หากเราคิดว่าจะลงทุนแก้ปัญหาน้ำอย่างเป็นระบบ แต่ไม่มีเงิน แล้วจะไปร่วมทุนกับเอกชน โดยรัฐให้ที่ดินแก่เอกชน แล้วเอกชนออกเงินก่อสร้าง ก็จะติดพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ พ.ศ. 2535 หรือ พ.ร.บ.ร่วมทุนฯ เพราะโครงการใดที่มีวงเงินลงทุนเกิน 1 พันล้าน จะต้องดำเนินการตามขั้นตอนต่างๆที่กำหนดไว้ในพ.ร.บ.ร่วมทุนฯ ถึงตรงนี้ 1 ปีคงไม่มีทางจะสร้างอะไรได้ หรือแม้แต่รัฐบาลจะก่อสร้างฟลัดเวย์ 60-70 กิโลเมตร แต่เมื่อผ่านท้องถิ่นไหนก็จะมีปัญหาเรื่องผลกระทบสิ่งแวดล้อม และอำนาจขององค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) หรือเทศบาลเหล่านั้นทำให้ติดปัญหาของท้องถิ่นอีก รวมไปถึงการขุดลอกคูคลองก็จะมีปัญหาอีก

ดังนั้นจึงคิดว่าอาจจะต้องมีองค์กรหนึ่งขึ้นมาเพื่อเป็นองค์กรพิเศษ ซึ่งเท่าที่ได้มีการหารือกันมีความเห็นว่า การจัดตั้งองคต์กรในระยะแรกสามารถจัดตั้งได้เร็ว ด้วยการออกเป็นพระราชกฤษฎีกา เพื่อจัดตั้งองค์การมหาชนขึ้นมาอีกองค์การหนึ่ง เพื่อทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการประสานกับกระทรวง ทบวง กรมต่างๆ เพื่อจัดการกับวิกฤติการณ์ โดยเฉพาะวิกฤติน้ำ ถ้าทำได้แค่นี้มันก็จะมีอำนาจรัฐขึ้นมาในการประสานกับอบจ. อบต.เทศบาล หรือกรุงเทพมหานครฯ (กทม.) ปัญหาการเปิดปิดประตูน้ำมันอาจจะเบาลง หรือหมดไปได้

ระยะยาวออก พ.ร.บ. ให้อำนาจเต็ม

แต่ความที่เป็นองค์การมหาชน ก็สามารถจัดการปัญหาได้เพียงระดับหนึ่ง คงจะแก้ไขปัญหาทั้งหมดไม่ได้ เพราะจะไปเวณคืนที่ดินเพื่อ มาทำฟลัดเวย์ คงทำไม่ได้ หรือจะไปลบล้างอำนาจตามพระราชบัญญัติ(พ.ร.บ.) ต่างๆก็ไม่ได้ จึงต้องคิดไปถึงอีกระยะหนึ่ง ระยะที่ 2 ที่จะต้องออกพ.ร.บ.ให้มีอำนาจเท่ากับพ.ร.บ.ที่มีอยู่ทั้งหลาย ที่ให้อำนาจในการขุดลอกคูคลอง เอาอำนาจของท้องถิ่นมาใช้ในเวลาเกิดวิกฤติ

อย่างไรก็ตามคำว่า”วิกฤติ” ไม่ใช่บอกว่าเป็นก็เป็น แต่เหมือนกับการประกาศภาวะฉุกเฉิน ที่ปกติกระทรวงต่างๆจะมีอำนาจของตัวเอง แต่เมื่อประกาศภาวะฉุกเฉินหน่วยงานที่ตั้งขึ้นสามารถใช้อำนาจของกระทรวงต่างๆได้ทันที จึงคิดว่าองค์การที่บริหารจัดการเรื่องน้ำควรมีอำนาจเช่นนี้ เช่น อาจจะมีอำนาจในการเวณคืนที่ดิน อำนาจในการจัดการผังเมือง กำหนดให้สร้างหรือไม่ให้สร้างอะไรในพื้นที่นั้นๆ เพราะมันจะขวางลำน้ำ รวมทั้งอำนาจในการรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างกีดขวางลำน้ำ

“ขณะที่บางเรื่องอาจไม่ถึงกับต้องลงไปจัดการเอง เพียงแต่ประสานให้หน่วยงานนั้นๆใช้อำนาจของหน่วยงานที่มีอยู่ หรือบางเรื่องที่มีปัญหาหนักขึ้น องค์กรนี้ก็อาจจะสั่งให้หน่วยงานต่างๆทำ เมื่อเห็นว่าหน่วยงานต่างๆแก้ปัญหาอะไรไม่ได้ผล สั่งไปแล้วไม่ทำอะไร องค์การนี้อาจจะมีอำนาจพิเศษดึงอำนาจของหน่วยงานนั้นๆมาดำเนินการเอง เมื่อทำเสร็จเรียบร้อย ก็ส่งคืนกลับไปสู่ภาวะปกติ”

โครงสร้างองค์กรมหาชนเพื่อบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ จะเหมือนกับองค์การมหาชนธรรมดาที่มีอยู่ 20 กว่าองค์การ ที่จะมี กรรมการ ประธานกรรมการ ผู้อำนวยการ ซึ่งอำนาจไม่ได้ซับซ้อนอะไร แต่เมื่อพัฒนาไปเป็นระยะที่ 2 ซึ่งจะต้องออกเป็นพระราชบัญญัติ องค์กรนี้ก็จะมีอำนาจเยอะขึ้น จึงคิดว่าต้องเป็นองค์กรที่สังกัดผ่ายบริหาร แต่เพื่อให้เกิดความเป็นอิสระมากที่สุด คนที่จะเข้ามาบริหารจัดการ จะต้องมีวิธีการสรรหาเข้ามา โดยกำหนดคุณสมบัติ ลักษณะต้องห้ามเอาไว้ เพื่อไม่ให้การเมืองเข้ามาวุ่นวายเพราะต้องทำงานแบบวิชาการ และต้องตัดสินใจเด็ดขาด รวมทั้งไม่ต้องเกรงผลกระทบในทางการเมือง

โดยสรุปการจัดตั้งองค์กรขึ้นมาเพื่อบริหารจัดการน้ำจะมี 2 ระยะ คือระยะเฉพาะหน้า คือการจัดตั้งองค์การมหาชน ขึ้นมาเพื่อประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ เพื่อแก้ปัญหาฉุกเฉินเร่งด่วน เฉพาะหน้า โดยการออกเป็นพระราชกฤษฎีกา ซึ่งออกได้เร็วไม่เสียเวลามากนัก เพราะไม่ต้องเข้าสภา แต่มีอำนาจไม่เต็ม

อีกระยะหนึ่งคือออกเป็นพระราชบัญญัติ ซึ่งต้องผ่านสภา 2 สภา องค์กรนี้จะมีอำนาจเต็ม และบริหารจัดการน้ำได้อย่างเต็มที่ ขณะนี้อยู่ระหว่างพิจารณารูปแบบของการบริหารจัดการภัยธรรมชาติของแต่ละประเทศ โดยพยายามทำให้เข้ากับสังคมไทยมากที่สุด เพราะระบบราชการของไทยไม่เหมือนกับที่อื่น เมื่อเราตั้งองค์กดรใหม่ขึ้นมาแล้วมันก็ยังอยู่ในระบบราการ

อ่านบทสัมภาษณ์ฉบับเต็มได้จาก กรุงเทพธุรกิจ

นักกฎหมายอิสระ

http://www.facebook.com/verapat.pariyawong

ผู้ใดที่เชื่อว่า “ศาลรัฐธรรมนูญ” ตัดสินคดีสองมาตรฐาน โปรดจับตาให้ดีอีกครั้ง!

ล่าสุด “พรรคประชาธิปัตย์” ประกาศจะยื่นเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า พระราชกำหนด หรือ “พ.ร.ก.” (กฎหมายฉุกเฉินที่ตราโดยฝ่ายบริหารโดยไม่ผ่านสภา) ที่ “รัฐบาลเพื่อไทย” ตราขึ้นหลังวิกฤตน้ำท่วมนั้น ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่

พ.ร.ก. ที่พรรคประชาธิปัตย์จะยื่นให้ศาลพิจารณา ตามข่าว มีสองฉบับ คือ

- พระราชกำหนดให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงินเพื่อการวางระบบบริหารจัดการน้ำและสร้างอนาคตประเทศ พ.ศ. 2555 (กรณีวงเงินกู้ประมาณ 3.5 แสนล้านบาท); และ

- พระราชกำหนดปรับปรุงการบริหารหนี้เงินกู้ที่กระทรวงการคลังกู้เพื่อช่วยเหลือกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน พ.ศ.2555 (กรณี “โอนหนี้” กองทุนฟื้นฟูฯ 1.14 ล้านล้านบาทให้ธนาคารแห่งประเทศไทย)

ข้อสังเกตคือ เมื่อไม่นานมานี้ ศาลรัฐธรรมนูญก็เคยวินิจฉัยคดีที่คล้ายคลึงกัน แต่ก็ไม่เหมือนกันเสียทีเดียว

คดีที่ว่าเกิดขึ้นใน สมัยรัฐบาลนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ซึ่งได้ตรา “พ.ร.ก. กู้เงิน 4 แสนล้านบาท” (พระราชกำหนดให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงินเพื่อฟื้นฟูและส่งเสริมความมั่นคงทางเศรษฐกิจ พ.ศ. 2552) โดยไม่ผ่านสภา

ฝ่ายค้าน ซึ่งนำโดย “พรรคเพื่อไทย” ในเวลานั้น ก็ได้ยื่นเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย และในที่สุด ศาลรัฐธรรมนูญก็ได้มี คำวินิจฉัยที่ 11/2552 (โดยมติเอกฉันท์) ว่า รัฐบาลนายอภิสิทธิ์ ได้ดำเนินการตรา “พ.ร.ก. กู้เงิน 4 แสนล้านบาท” โดยถูกต้องแล้ว จึงไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ (http://bit.ly/xO4XOu)
มาวันนี้เมื่อ “รัฐบาลเพื่อไทย” เป็นผู้ตรา พ.ร.ก. และ “ประชาธิปัตย์” เป็นฝ่ายค้าน สถานการณ์จึงกลับกัน (ในขณะที่ตุลาการผู้พิจารณาคดีทั้ง 9 ท่านนั้นยังเป็นชุดเดิม แม้จะมีการสลับตำแหน่งประธานศาลกันได้อย่างน่าลึกลับยิ่งนักก็ตาม)

หากมองกรณีการฟ้องคดี พ.ร.ก. ทั้งสองกรณี จะพบว่า สิ่งที่เหมือนกัน ก็คือ “บริบทในทางกฎหมาย” แต่สิ่งที่ต่างกัน ก็คือ “บริบท ในทางข้อเท็จจริง”

“บริบทในทางกฎหมาย” ซึ่งศาลจะต้องนำมาใช้พิจารณาเหมือนกัน ก็คือ หลักเกณฑ์ตาม รัฐธรรมนูญ มาตรา 184 ซึ่งใน คำวินิจฉัยที่ 11/2552 ศาลได้กำหนดประเด็นวินิจฉัยเป็นสองประเด็นด้วยกัน คือ:
- ประเด็นที่หนึ่ง: พ.ร.ก. นั้น ตราขึ้นเพื่อประโยชน์ในอันที่จะรักษาความมั่นคงในทางเศรษฐกิจของประเทศ ตามรัฐธรรมนูญ หรือไม่ ?
- ประเด็นที่สอง: พ.ร.ก. นั้น ตราขึ้นเป็นกรณีฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบด่วนอันมิอาจจะหลีกเลี่ยงได้ หรือไม่ ?

ส่วน “บริบทในทางข้อเท็จจริง” ที่แตกต่างกัน ก็คือ สภาพปัญหาทางเศรษฐกิจและรายละเอียดของมาตรการที่กำหนดโดยสองรัฐบาล คือ:
- รัฐบาลประชาธิปัตย์ได้อ้างเหตุสภาพวิกฤติเศรษฐกิจของโลกที่ตกต่ำ จึงจำเป็นต้องกู้เงินเพื่อรักษาความมั่นคงของเศรษฐกิจไทย
- รัฐบาลเพื่อไทย ได้อ้างถึงความจำเป็นในการฟื้นฟูเศรษฐกิจหลังมหาวิกฤตอุทกภัย โดยการกู้เงินและโอนหนี้จำนวนมหาศาลให้ธนาคารแห่งประเทศไทยรับผิดชอบ

ผู้เขียนเห็นว่า แม้ “ข้อเท็จจริง” จะต่างกัน แต่ศาลย่อมต้องวินิจฉัยโดยอาศัย “ข้อกฎหมาย” มาตรฐานเดียวกัน อีกทั้งคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 11/2552 กรณี “พ.ร.ก. กู้เงิน 4 แสนล้านบาท” ในสมัยรัฐบาลประชาธิปัตย์นั้น ถือเป็นคำวินิจฉัยที่มีมาตรฐานดีในระดับหนึ่ง ซึ่งศาลพึงรักษาและพัฒนาเป็นแนววินิจฉัยที่หลักแหลม ลึกซึ้ง และแยบยลได้ต่อไป โดยเฉพาะในประเด็นต่อไปนี้

1. “ฝ่ายตุลาการ” พึงระลึกว่าตนไม่ใช่ “ฝ่ายบริหาร”

“มาตรฐานที่ดี” ที่ปรากฏจากคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 11/2552 นั้น คือการที่ศาลได้วางหลักวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 3 โดยศาลพึงใช้อำนาจตรวจสอบฝ่ายบริหารโดยคำนึงถึงหลักการแบ่งแยกและดุลคานแห่งอำนาจเป็นสำคัญ (คำวินิจฉัยหน้าที่ 30)

แต่สิ่งศาลอาจไม่ได้กล่าวไว้ชัด ก็คือ การที่รัฐธรรมนูญมอบอำนาจให้ “ฝ่ายตุลาการ” ตรวจสอบการใช้อำนาจตรา พ.ร.ก. ซึ่งเป็นอำนาจของ “ฝ่ายบริหาร” ได้นั้น เป็นกรณีที่ “ฝ่ายตุลาการ” พึงใช้อำนาจอย่างระมัดระวังและละเอียดอ่อนอย่างยิ่ง เพราะอำนาจตุลาการเป็น “อำนาจเชิงวินิจฉัยตรวจสอบ” ไม่ใช่ “อำนาจเชิงวางแผน ปฎิบัติ จัดการ” กล่าวโดยง่ายก็คือ เมื่อประชาชนผู้เป็นเจ้าของปากท้องที่ได้รับผลจากสภาพเศรษฐกิจเป็นผู้คัดเลือกรัฐบาลมาเป็นผู้นับเงิน หาเงิน จ่ายเงินและรับผิดชอบใช้หนี้ โดยธรรมชาติ รัฐบาลย่อมต้องเข้าใจการเงินของประเทศดีกว่าตุลาการที่มาจากการสรรหาแต่งตั้งซึ่งไม่ได้รับผิดชอบหรือเชี่ยวชาญเรื่องการเงินการคลังของประเทศ

ความแตกต่างอันละเอียดอ่อนดังกล่าวเห็นได้จาก การที่รัฐธรรมนูญ มาตรา 185 วรรคสี่ มิได้วางใจให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยคดี พ.ร.ก. โดยมติเสียงข้างมากเท่านั้น แต่กำหนดว่า หากศาบจะวินิจฉัยว่า พ.ร.ก. นั้นขัดต่อรัฐธรรมนูญ ก็จะต้องมีคะแนนเสียงไม่น้อยกว่าสองในสาม กล่าวคือ ตุลาการอย่างน้อย 6 คนจาก 9 คน ต้องเห็นตรงกันว่า พ.ร.ก. นั้นขัดต่อรัฐธรรมนูญ

ดังนั้น ศาลจึงไม่อาจคำนึงเพียงว่าตนมีอำนาจปกป้องรักษาหลักการแบ่งแยกและดุลคานแห่งอำนาจเพื่อป้องกันไม่ให้ฝ่ายบริหารใช้อำนาจโดยไม่ชอบแล้วหรือไม่ แต่ศาลยังจะต้องระลึกถึงความละเอียดอ่อนของอำนาจตุลาการที่แตกต่างจากอำนาจบริหารด้วยเช่นกัน

กล่าวให้ชัดก็คือ ศาลรัฐธรรมนูญพึงไม่ใช้ดุลพินิจอย่างกว้างขวางว่า พ.ร.ก. นั้น มีเหตุผลหรือเหมาะสมในสายตาของศาลเพียงใด แต่ศาลพึงวินิจฉัยอย่าจำกัดและเคร่งครัดว่า พ.ร.ก. ที่ว่า “ตราขึ้นเป็นกรณีฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบด่วนอันมิอาจจะหลีกเลี่ยงได้ หรือไม่ ?” และ “ตราขึ้นเพื่อประโยชน์ในอันที่จะรักษาความมั่นคงในทางเศรษฐกิจของประเทศ ตามรัฐธรรมนูญ หรือไม่ ?” เท่านั้น

มิฉะนั้น หากศาลนึกว่าตนกลายเป็นฝ่ายบริหารที่สวมบทบริหารประเทศเสียเอง ศาลย่อมกลับกลายเป็นผู้ทำลายการแบ่งแยกและดุลคานอำนาจแห่งอำนาจที่ตนพร่ำจะรักษาในที่สุด

2. “ฝ่ายตุลาการ” พึงระลึกว่าตนไม่ใช่ “ผู้ผูกขาดการตรวจสอบ” เรื่อง พ.ร.ก.

“มาตรฐานที่ดี” อีกประการที่ปรากฏจากคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 11/2552 นั้น ก็คือการวางหลักวินิจฉัยโดยคำนึงถึง “องค์กรอื่น” ที่มีบทบาทตรวจสอบฝ่ายบริหารในการที่เกี่ยวกับ พ.ร.ก ไม่ว่าจะเป็นกรณีที่ “รัฐสภา” สามารถพิจารณาอนุมัติหรือไม่อนุมัติ พ.ร.ก. ได้ “ฝ่ายองค์กรอิสระ” เช่น คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน หรือ คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ ซึ่งสามารถตรวจสอบการใช้เงินหรือปฎิบัติตาม พ.ร.ก. ได้โดยอ้อมอีกทางเช่นกัน (คำวินิจฉัยหน้าที่ 30-31)

แต่สิ่งศาลอาจไม่ได้กล่าวไว้ชัด ก็คือ การที่รัฐธรรมนูญกำหนดให้มีผู้ร่วมตรวจสอบ พ.ร.ก. ไว้หลายองค์กร ก็ด้วยเหตุว่า ธรรมชาติและภารกิจขององค์กรที่แตกต่างกัน ย่อมเป็นปัจจัยทางกฎหมายที่กำหนดให้องค์กรดังกล่าวมี “รูปแบบ” หรือ “วิธีการ” ตรวจสอบฝ่ายบริหารที่แตกต่างกันและไม่ควรก้าวล่วงซึ่งกันละกัน

กล่าวคือ รัฐธรรมนูญ มุ่งหมายให้รัฐสภาในฐานะ “ฝ่ายนิติบัญญัติ” เป็นผู้มีหน้าที่ตรวจสอบ พ.ร.ก. เป็นการทั่วไปว่าจะอนุมัติหรือไม่อนุมัติ (ดังที่ศาลใช้คำว่า “ตรวจสอบโดยทางการเมือง”) แน่นอนว่าฐานทางเหตุผลของฝ่ายนิติบัญญัติย่อมคำนึงถึงทั้งหลักประโยชน์สาธารณะและความจำเป็นเร่งด่วนตาม รัฐธรรมนูญ มาตรา 184 แต่รัฐธรรมนูญก็มิได้บัญญัติถ้อยคำที่แคบเหมือนกรณีการตรวจสอบโดยตุลาการตาม มาตรา 185 แต่อย่างใด สมาชิกรัฐสภาจึงชอบที่จะอภิปรายหลักความถูกต้องเหมาะสมของ พ.ร.ก. ไม่ว่าจะตามหลักการเงิน การคลัง การค้า การเกษตร การต่างประเทศ หรือการอื่นใดที่ผู้แทนประชาชนอันหลากหลายพึงจะอภิปรายลงมติกัน

ส่วน “องค์กรอิสระ” อื่นก็มีรูปแบบหน้าที่การตรวจสอบเป็นการเฉพาะ คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน ย่อมอาศัยความชำนาญในทางบัญชีและการตรวจสอบการเงิน หรือคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ ก็ย่อมมีอำนาจสืบสวนสอบสวนการทุจริตประพฤติมิชอบตามกระบวนการของกฎหมาย เป็นต้น

ดังนั้น การตรวจสอบโดยศาล ย่อมพึงกระทำในกรอบที่ รัฐธรรมนูญ มาตรา 185 วรรคสาม กำหนดไว้อย่างเคร่งครัด และศาลจะใช้อำนาจประหนึ่งว่าตนควรคิดคำนึงพิจารณาตรวจสอบได้ทุกเรื่อง ทุกลักษณะ ทุกรูปแบบ ย่อมหาสมควรไม่

3. “ฝ่ายตุลาการ” พึงระลึกว่า “ความน่าศรัทธาในมาตรฐาน” คือฐานแห่งอำนาจตุลาการ

“มาตรฐานที่ดี” อีกข้อที่ปรากฏจากคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 11/2552 คือ การที่ศาลวางหลักว่าการตรวจสอบ พ.ร.ก. นั้น “ต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงเป็นแต่ละกรณีไป” (คำวินิจฉัยหน้าที่ 31)

คำถามที่สำคัญ คือ เมื่อข้อเท็จจริงแต่ละกรณีย่อมต่างกัน ศาลจะรักษามาตรฐานความเป็นธรรมได้อย่างไร?

ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 185 วรรคสาม ประกอบกับ รัฐธรรมนูญ มาตรา 184 สองวรรคแรก ได้กำหนดกรอบอำนาจให้ศาลตรวจสอบ พ.ร.ก. ตามหลัก “ประโยชน์สาธารณะ” และ “ความจำเป็นเร่งด่วน” ไว้เป็นการทั่วไป อีกทั้งไม่ได้บัญญัติเจาะจงรายละเอียดไว้ เมื่อเป็นเช่นนี้ ศาลควรจะต้องตีความรัฐธรรมนูญอย่างไร จึงจะไม่ละเมิดหลักที่อธิบายมาสองข้อแรก คือ ไม่ใช้ดุลพินิจกว้างจนกลายฝ่ายบริหาร หรือ ผูกขาดการตรวจสอบเสียเอง ?

เรื่องนี้ตอบได้ว่า แม้หลักเกณฑ์ “เชิงเนื้อหาสาระ” ที่นำมาตีความว่า พ.ร.ก. ฉบับใดชอบด้วยรัฐธรรมนูญมาตรา 184 สองวรรคแรกหรือไม่อาจหยืดหยุ่นได้ตามกรณี แต่กระนั้นก็ดี ศาลพึงรักษามาตรฐาน “เชิงนิติวิธี” เพื่อเป็นแนวทางในการวินิจฉัย พ.ร.ก. ในทุกคดีให้เสมอกัน

กล่าวคือ ศาลไม่อาจตีความ มาตรา 184 โดยกำหนดหลักเกณฑ์ “เนื้อหาสาระ” ที่สมบูรณ์และครอบคลุมทุกกรณีได้ว่า พ.ร.ก. ฉบับใดต้องมีเนื้อหาสาระแบบใดจึงจะเข้าลักษณะ “จำเป็นรีบด่วนอันมิอาจจะหลีกเลี่ยงได้” หรือ “รักษาความมั่นคงในทางเศรษฐกิจ” และหากศาลจะนำเนื้อหาสาระของ พ.ร.ก. สมัยรัฐบาลประชาธิปัตย์ มาเปรียบเทียบกับ พ.ร.ก. ในสมัยรัฐบาลเพื่อไทย เพื่อจะอ้างว่า เมื่อ พ.ร.ก. เนื้อหาต่างกัน ผลการวินิจฉัยย่อมต้องต่างกัน ย่อมเป็นการป่วยการ

แต่มาตรฐานที่ศาลพึงมี คือ มาตรฐาน “เชิงนิติวิธี” ที่วางระดับขั้นตอนว่า ไม่ว่าเนื้อหาสาระของ พ.ร.ก. ในแต่ละคดีจะเป็นแบบใด ศาลนั้นจะใช้ “แนววิธี” หรือระดับความเข้มงวดในการพิจารณาเนื้อหาสาระของ พ.ร.ก. อย่างไร

เมื่อพิจารณาคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 11/2552 ในสมัยรัฐบาลประชาธิปัตย์ จะพบว่า ศาลได้วางหลัก “เชิงนิติวิธี” เกี่ยวกับการตรวจสอบ พ.ร.ก. ไว้ ก็คือ “หลักเหตุผลที่เพียงพอ” กล่าวคือ ศาลใช้วิธีจัดวางระดับการตรวจสอบดุลพินิจและเหตุผลของฝ่ายบริหารในการตรา พ.ร.ก. ไว้เป็นการเบื้องต้นอย่างไม่เข้มงวดเคร่งครัด โดยหากฝ่ายบริหารสามารถชี้แจงและอธิบายเหตุผลที่เพียงพอให้ศาลเห็นถึง “ประโยชน์สาธารณะ” และ “ความจำเป็นเร่งด่วน” ตามมาตรา 184 สองวรรคแรกได้แล้ว ศาลย่อมพึงอาศัยเหตุผลดังกล่าวเพื่อวินิจฉัยว่า พ.ร.ก. ดังกล่าว ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ แม้ว่าศาลหรือผู้อื่นอาจเห็นเหตุผลหรืองุมุมอื่นที่แตกต่างก็ตาม (นิติวิธีนี้อาจใกล้เคียงกับหลัก rational basis หรือ deferential rule ที่ใช้โดยศาลต่างประเทศ)

“หลักเหตุผลที่เพียงพอ” ซึ่งเป็นหลัก “เชิงนิติวิธี” ดังกล่าว ปรากฏชัดจากคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 11/2552 เช่น
- ในหน้า 27-28 ศาลได้ยกเหตุผลของรัฐบาลประชาธิปัตย์เกี่ยวกับวิกฤตเศรษฐกิจโลกมาพิจารณาและสรุปว่า “จึงมีเหตุผลเพียงพอที่รัฐบาลจะตราพระราชกำหนดดังกล่าว” โดยมิได้เข้าไปพิจารณาถึงรายละเอียดข้อโต้แย้งที่ฝ่ายค้านพยายามชี้แจงคัดค้าน

- ในหน้า 28-29 ศาลได้ยกสาระสำคัญห้าประการของ พ.ร.ก มาพิจารณาและสรุปว่า “ย่อมเห็นได้ว่า การที่คณะรัฐมนตรีตราพระราชกำหนด….ก็เพื่อแก้ไขวิกฤติการณ์ทางเศรษฐกิจของประเทศ…” กล่าวคือ ศาลพิจารณาที่สาระของกฎหมายว่ามีเหตุผลสอดคล้องกับที่รัฐบาลประชาธิปัตย์กล่าวอ้างหรือไม่ โดยไม่ได้นำข้อพิจารณาภายนอกมาเป็นสาระสำคัญในการหักล้างคัดค้านเหตุผลของรัฐบาล แม้ฝ่ายค้านที่ยื่นเรื่องตต่อศาลจะได้อธิบายชี้แจงไว้ก็ตาม

- ในหน้า 32 ศาลก็ได้ยกเหตุผลตามสถานการณ์เป็นการทั่วไป เพื่อสรุปว่า “ถือได้ว่าเป็นกรณีที่มีความฉุกเฉิน” และตรวจสอบการกระทำของรัฐบาลประชาธิปัตย์เป็นการทั่วไปว่า “ยังไม่มีมูลกรณีให้เห็นว่า คณะรัฐมนตรีได้ตราพระราชกำหนดขึ้นมาโดยไม่สุจริตหรือใช้ดุลพินิจบิดเบือนหลักการของรัฐธรรมนูญ”

ดังนั้น หาก “ศาลรัฐธรรมนูญชุดเดียวกัน” จะรักษา “มาตรฐาน” ที่ได้วางหลักไว้ในสมัย “รัฐบาลประชาธิปัตย์” วันก่อน ให้สม่ำเสมอและน่าศรัทธาในสมัย “รัฐบาลเพื่อไทย” วันนี้แล้วไซร้ “ศาลรัฐธรรมนูญ” ย่อมต้องไม่ทำตนเป็น “ศาลการคลัง” หรือ “ศาลเศรฐศาสตร์” อีกทั้งย่อมต้องไม่สำคัญตนผิดว่าเป็นฝ่ายบริหาร หรือผูกขาดการตรวจสอบความเหมาะสมของ พ.ร.ก. ที่รัฐบาลตราขึ้นไปทุกเรื่องทุกกรณี

ในทางตรงกันข้าม “ศาลรัฐธรรมนูญ” พึงอาศัย “นิติวิธี” ในการตรวจสอบว่า รัฐบาลเพื่อไทยนั้นมี “เหตุผลที่เพียงพอ” เพื่ออธิบายได้ว่า พ.ร.ก. นั้นเป็นไปเพื่อ “รักษาความมั่นคงทางเศรษฐกิจ” และ “จำเป็นเร่งด่วน” หรือไม่ ส่วนจะเหมาะสมในทุกแง่ทุกประการอย่างไรย่อมไม่เป็นประเด็นวินิจฉัย และหากไม่ใช่กรณีที่รัฐบาลเพื่อไทยใช้อำนาจโดยไม่สุจริตเพื่อบิดเบือนรัฐธรรมนูญแล้วไซร้ ศาลย่อมชอบที่จะวินิจฉัยว่า พ.ร.ก. ดังกล่าว ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ

เมื่อ “ความน่าศรัทธาในมาตรฐาน” คือฐานแห่งอำนาจตุลาการ ผู้เขียนก็ขอส่งกำลังใจให้ศาลรัฐธรรมนูญได้วินิจฉัยคดี พ.ร.ก. ของรัฐบาลชุดนี้ โดยคำนึงถึงหลักวินิจฉัยในคดีรัฐบาลชุดก่อนให้สมกับ “มาตรฐานที่พึงมี” เพื่อให้อำนาจตุลาการเป็นอำนาจแห่งกฎหมายที่ศักดิ์สิทธิ์โดยแท้

ศาสตราจารย์ ดร. บวรศักดิ์ อุวรรณโณ

ผมเชื่อว่าหากไม่มีการจัดการและรับมือในการจัดการน้ำอย่างดีเมื่อปัญหาเกิดขึ้นอีกคาดการณ์ว่าปัญหาจะหนักขึ้นอีก เป็นที่ชัดเจนว่าข้อผิดพลาดส่วนหนึ่งเกิดจากการบริหารงานผิดพลาดของรัฐอันเป็นที่มาของอุทกภัย  ประชาชนได้เรียนรู้แล้วว่าเมื่อใดก็ตามที่สามารถใช้กำลังอำนาจปิดถนนได้ ผู้มีอำนาจในประเทศนี้ก็จะอนุโลมตามนั้น การที่สถาบันเอเชียศึกษา ร่วมกับ สถาบันพระปกเกล้า ได้จัดการเสวนาครั้งนี้ขึ้น เพื่อที่จะเผยแพร่ความรู้ไปสู่ข้างนอก ผมคิดว่าการจัดเวทีแบบนี้สำคัญภาคสังคมต้องจัดแบบนี้มากๆ

มิฉะนั้นแล้วก็จะมีความรู้สึกว่าการบริหาจัดการน้ำเป็นเรื่องของรัฐบาลซึ่งจริงๆไม่ใช่ เพราะการบริหารน้ำนั้นส่งผลกระทบต่อประชาชนอย่างกว้างขวาง ประชาชนจำเป็นต้องเข้าไปมีส่วนร่วม แต่มีส่วนร่วมอย่างเหมาะสม คำว่าเหมาะสมนี้ ผู้จัดวันนี้ต้องพูด เพราะส่วนร่วมที่ไม่เหมาะสมก็นำมาซึ่งหายนะได้เช่นกัน

วิเคราะห์มหาอุทกภัยและภัยพิบัติประเทศไทย：รองศาสตราจารย์ ดร.เสรี ศุภราทิตย์

ตอนนี้ทุกสิ่งทุกอย่างกำลังรอ official report เพื่อให้ศาลตัดสินและนำสืบไปตามกระบวนการทางรัฐบาลก็ให้ กยน. ค้นหา FACT fielding ซึ่งผมก็เป็นกรรมการในนั้น ขอยกตัวอย่างประเทศญี่ปุ่น หลังเกิดเหตุ 2 เดือน FACT fielding ออกมาทันที รัฐบาลญี่ปุ่นขอรับผิดชอบในข้อผิดพลาดที่ตั้งสมมุติฐานผิดพลาดในการรับมือ และการเตือนภัยที่ผิดพลาด โดยเตือนภัยคลื่นสูงผิดพลาด ไว้ 4-5 เมตร แต่ท่วมจริง 50 เมตร ซึ่งเราควรนำมาเป็นบทเรียนว่าเราจะทำอย่างไร

ความเสี่ยงเป็นอย่างไร
ในปี 2555 ปริมาณน้ำฝนในปีนี้หลายแบบจำลองบอกว่าฝนจะตกภายในมีนาคมนี้และตกหนักขึ้นเรื่อยๆ ประด็นที่ทำให้น้ำท่วมหรือไม่ต้องดูพายุซึ่งเรายังบอกไมได้ แต่ถ้าน้ำมาเหมือนปีที่แล้วท่วมแน่ๆ เพราะมาตรการที่ทำไว้ยังพึ่งเริ่มต้นต้องใช้เวลา ขณะนี้เขื่อนทั้งเขื่อนภูมิพลและสิริกิตต์ก็มีปริมาตรน้ำ 2 หมื่นล้าน ลูกบาศก์เมตรก็ประมาณ 88-90% เดือนมีนาคมน้ำจะมาเร็วขึ้น

รัฐบาลและกระทรวงเกษตรคุยไว้ว่าจะต้องเก็บเกี่ยวเดือนเมษายน ภายใน 2 เดือนจะปล่อยน้ำหนึ่งหมื่นพันล้านลูกบาศก์เมตร เพื่อทำนาปรัง 10 ล้านไร่ หลังจากนั้นจะเริ่มทำนาปีเดือน เมษายน พฤษภาคม และเก็บเกี่ยวเดือนสิงหาคม โดย ปรกติ เราจะเริ่มทำนาเริ่มหว่านข้าว เดือนสิงหาคม แต่ได้เลื่อนเข้ามา  เพราะหลังจากสิงหาคมเขื่อนจะไม่ปล่อยน้ำ

ตอนนี้น้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาเริ่มเยอะแล้ว เพราะถ้าปล่อยช้าเขื่อนจะมีปัญหา ฉะนั้นปีนี้และปีหน้านักวิทยาศาสตร์ก็คาดการณ์ว่าจะได้รับอิทธิพลจากลานิญญาจะลดน้อยลงเรื่อยและปลายปีจะแล้งฉะนั้นเราก็ต้องดูเรื่องการจัดการน้ำให้ดีมิเช่นนั้นจะเกิดการขาดแคลนได้ เราคาดการณ์ว่าภาคเหนือภาคกลางฝนจะตกน้อยนั่นก็คือกรุงเทพน้ำจะเสี่ยงน้ำท่วมน้อยในปีนี้ แต่จะอยู่ที่พายุจะเข้าในพื้นที่ใดบ้างซึ่งเราจะสามารถคาดการณ์ได้แค่ 7 วันล่วงหน้า

บทเรียนครั้งนี้
ผมมองว่าคนไทยไม่ค่อยได้รับข่าวสารเรื่องนี้ โดยขาดการเผยแพร่ คนไทยไม่รู้ไม่ตระหนัก ไม่ปรับตัว รัฐบาลให้ความสำคัญเฉพาะการประชุมโลกร้อนมากเกินไปรัฐบาลนิ่งคนไทยนิ่ง ไมได้ไปสนใจคูคลองและศักยภาพระบายน้ำ ขาดระบบการตัดสินใจเราทำไปทดลองไปแต่พอเกิดการมีส่วนได้ส่วนเสียเราไม่สามารถอธิบายได้ ขาดการประเมินส่วนได้ส่วนเสีย

เราควรจะมีการทำ Blue print เพื่อสร้างความมั่นใจ ให้กับนักลงทุน นิคมอุตสาหกรรมต่างๆ ในส่วนของชุมชนจะเห็นความเข้มแข็งและมีส่วนร่วม แต่บางส่วนก็แตกแยก ในเรื่องกาอพยพของรัฐจะพบว่าศูนย์อพยพของ กทม และรัฐบาลอยู่ในจุดน้ำท่วม ซึ่งขาดการวิเคราะห์ว่าศูนย์อพยพน้ำไม่ควรจะท่วมเกิน 30 ซม

ทางออกประเทศไทย
ทุกวันนี้มีแค่ 4 จังหวัดที่บังคับใช้ผังเมือง ซึ่งยังค้างที่กฤษฎีกา ตราบใดยังไม่มีผังเมืองเราก็จะตามแก้ปัญหาแบบนี้ไปเรื่อยๆ เรามีกฎหมายฉบับหนึ่งซึ่งดีมากมีแผนแม่บทตามมาในปี 2552 บังคับให้เสนอแผนภายใน 2 ปี แต่น้ำท่วมเสียก่อนเลยไม่รู้ว่าไปถึงไหนกันแล้ว โดยกฎหมายมอบอำนาจให้ผู้ว่าทั้งหมดโดยปัญหา ที่เกิดขึ้นผู้ว่าราชการจังหวัดต้องเป็นผู้รับผิดชอบและต้องฟ้องผู้ว่าหากเกิดความเสียหายแต่ผมเห็นคนไปฟ้องแต่กรมชลประทานกัน

คุณจะพบว่าในยามปกติจะไม่เคยเห็นข่าวผู้ว่าในจังหวัดใกล้เคียงคุยกันเลยซึ่งในกฎหมายมีแต่ผู้ว่าราชการจังหวัดในพื้นที่ต่างๆไม่เคยคุยกันแล้วการบูรณาการจะเกิดขึ้นได้อย่างไร ฉะนั้นรัฐบาลจะต้องมาเชื่อมต่อ ในส่วนของเรื่องการปล่อยน้ำคุณต้องคำนึงถึงปลายน้ำด้วย กฟผ นั้นหากจะปล่อยน้ำคุณต้องคำนึงด้วย

ประสบการณ์ภาคประชาสังคมในช่วงวิกฤติอุทกภัย: แบงค์ งามอรุณโชติ นักวิจัยมหาวิทยาลัยพระจอมเกล้าธนบุรี

ได้นำเสนอข้อมูล หัวข้อ “ความขัดแย้งทางกระสอบทราย” โดยธรรมชาติน้ำก็จะไหลจากที่สูงลงที่ต่ำ คนอยู่พื้นที่ต่ำก็ไม่อยากโดนน้ำท่วมก็จะวางกระสอบทราบซึ่งก็เป็นเรื่องเหตุและผลอยากมาก การวางกระสอบทรายก็จะทำให้คนต้นน้ำจมน้ำนานขึ้น คนที่ไม่ควรโดนน้ำท่วมก็อาจจะรับน้ำมากขึ้น ในเกมส์แบบนี้ จะมีคนได้และคนเสียเกิดขึ้น

เกมส์วางกระสอบทรายก็จะออกเป็น 3 หน้า   หน้าแรกทุกคนวางกระสอบทราย น้ำก็ไม่ไปไหนน้ำก็ท่วมนานขึ้น ทุกคนก็ท่วมอยู่ดี     หน้าที่สองถ้ามีคนวางและอีกคนไม่วางคนที่วางก็จะไม่ท่วม ส่วนคนที่ไม่วางน้ำก็จะท่วมเยอะแต่น้ำก็จะมีที่ไป  หน้าที่สามไม่วางกระสอบทรายเลยทุกคนก็จะท่วมถึงกันต่างกันที่ความสูงความต่ำของแต่ละพื้นที่แต่น้ำก็จะไหลได้ดีและไม่ขังนาน

จุดดุลยภาพอยู่ตรงไหน?

คือต้องมีคนวางกระสอบทรายและอีกคนไม่วางก็จะช่วยอีกฝ่ายโดยที่ไม้เจ็บตัวทั้งคู่ ปัญหาก็คือ กลไกการต่อรองจะต้องเกิดขึ้นไม่งั้นก็จะมีคนวางกระสอบทรายกันขึ้นมามาก แต่ปัญหาน้ำท่วมไม่ได้มีแค่สองฝ่ายเท่านั้นมันมีคนอยู่มากในระบบ สุดท้ายต้องมีการเจรจาว่าใครจะอยู่ใน flood way ซึ่งยากแต่เป็นไปได้ ซึ่งก็มีต้นทุนสูง แต่หากการเจรจาล้มเหลว เราจะเรียกภาวะแบบนี้ว่า ภาวะตลาดล้มเหลว เมื่อการเจราจาล้มเหลว คือไม่สามารถจะเจราจาได้เมื่อล้มเหลวไม่สามารถหาจุดดุลยภาพก็จะเหลือจุดเดียว คือจุดที่ใครก็ตามที่เป็นคนจนในบริเวณนั้นจะเป็นคนที่วางกระสอบทรายที่ต่ำกว่าและรับน้ำไป

เกมส์วางกระสอบทรายเป็นเกมส์ต่อเนื่องเพราะคุณไม่ได้วางทีเดียวแล้วจบ คือถ้าข้างบ้านวางเท่าคุณดุลยภาพก็จะเท่ากันน้ำก็จะท่วมเท่ากันเสียหายทั้งคู่ แต่ท้ายที่สุดคนที่มีกำลังมากกว่าคือมีงบในการวางกระสอบทรายก็จะรับความเสียหายน้อยกว่า ท้ายที่สุดคนที่ถูกน้ำท่วมก็จะรับความเสียหายไปทั้งน้ำที่ท่วมและต้นทุนในการวางกระสอบทรายทีวางไปแล้ว

ดังนั้นรัฐควรจะเข้ามีส่วนร่วมมีบทบาท คือเข้ามาในสภาวะตลาดล้มเหลวให้สามารถคลี่ตัวไป อย่างแรกคือการสร้างระบบชดเชย คือจ่ายเงินชดเชย ให้กับคนที่ท่วมทั้งที่เขาไม่ควรท่วม เก็บเงินจากคนพื้นที่แห้งทั้งที่ไม่ควรแห้ง ผมมองว่ามันเป็นเรื่องของความเป็นธรรมเพราะตอนนี้คนที่ถูกน้ำท่วมจ่ายภาษีส่วนเพิ่มเยอะกว่าคนที่น้ำแห้งอีกเพราะเขาต้องซื้อของใหม่ทั้งหมดเช่นปัจจัย 4 ซึ่งเขาต้องจ่ายภาษีเยอะกว่าคนที่น้ำแห้งทั้งที่เราผันน้ำไปท่วมเขา

แต่เขาก็ยังต้องแบกรับภาระจ่ายภาษีเพิ่มขึ้นกว่าคนที่แห้งอีกคือเขาโดนสองต่อนั่นเอง หากกลไกล้มเหลวซึ่งมีเครื่องมือคือรัฐสามารถทำได้แต่ปัญหาที่เกิดขึ้น รัฐให้เงินเท่ากัน แต่ชาวบ้านไม่พอใจเพราะท่วมไม่เท่ากัน ประเด็นคือการท่วมนานท่วมเยอะรัฐต้องชดเชยให้สมกับสิ่งที่เกิดขึ้น

ในความเป็นจริงความขัดแย้งระหว่าง ประชาชนกับ รัฐ หรือ ประชาชน กับ ประชาชน กันเอง ตัว ประชาชน เขาก็ไม่ได้อยากแห้งโดยสิ้นเชิง แต่ประเด็นคือเมื่อให้เขาท่วมแล้ว บางที่ท่วมนานบางที่ท่วมเยอะทำไมชดเชยให้เขาแบบ flat Late คือจ่ายเท่ากัน มันสมคุ้มค่ากับสถาการณ์ที่เขาเผชิญแล้วหรือ? ความเป็นธรรมอยู่ตรงไหน?

ตรงนี้เป็นประเด็นสำคัญมากกว่าข้อเรียกร้องที่ขอให้น้ำไม่ท่วมเสียอีกเพราะในสถานการณ์วิกฤติทุกคนก็อย่างจะช่วยกันแบ่งเบา ด้านความขัดแย้งในการทุบบิ๊กแบ๊ก เป็นพฤติกรรมเชิงเศรษฐศาสตร์ ตามที่ Mushtaq Khan บอกว่า อำนาจต่อรองหมายถึงความสามรถในการสร้างต้นทุนให้เกิดขึ้นแก่ฝ่ายตรงข้าม กรณีชาวบ้านไม่มีกำลังที่จะไปต่อรอง การสร้างอำนาจการต่อรองโดยทุบบิ๊กแบ๊ก ก็มีความเสี่ยงทุกอย่างมี่ต้นมีต้นทุน ผมมองว่าการชดเชยที่เป็นธรรมของรัฐจะช่วยคลี่คลายปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่าง ประชาชน กับรัฐ หรือ ประชาชน กับ ประชาชนเอง

ประสบการณ์ภาคประชาสังคมในช่วงวิกฤติอุทกภัย: สมบัติ บุญงามอนงค์

เราคงได้มีชีวิตร่วมกับภัยพิบัติตลอดคืออย่าไปคิดว่าเราจะไม่เจอภัยพิบัติอีก มันเป็นไปไม่ได้ ประเด็นคือยุคสมัยของเรา เราจะอยู่กับมันอย่างไร     ประเทศมีความรู้เกี่ยวกับน้ำท่า แต่พอเป็นน้ำทุ่งเราไม่เคยเรียนรู้ยังไม่เคยมีข้อเสนอแบบนี้เลยในสังคมไทย ผมมองว่าเรามาถูกทางแล้วกับ   พรบ. ป้องกันสาธารณภัย องค์กรท้องถิ่นก็เขาไปจัดการ

กรณีเขาหลักเหตุการณ์สึนามิที่ รพ. ตะกั่วป่า ผมถอดบทเรียนเลยนะครับ เมื่อเกิดเหตุการณ์ ที่เขาหลัก ซึ่งมีขีดความสามารถแค่ 100 แต่ทุกอย่างวิ่งมา ถามว่ารับมืออย่างไร ทันทีที่เกิดเหตุ ตัวช่วยสำคัญเลยคือ รพ. ชุมพร ซึ่งเคยเจอเหตุการณ์พายุถล่มมาก่อนแล้วเขาถอดบทเรียนมา พอเกิดเหตุ รพ ชุมพร วิ่งเข้ามาเลยโดยไม่ต้องสั่งคือเขามีประสบการณ์จับจุดได้ ส่วน รพ ตะกั่วป่า พอได้ รพ ชุมพรมาค้ำและกลุ่มแพทย์ต่างๆที่ตามมาจากกรุงเทพช่วยกันยันระบบอาสาไว้

ผมเรียกระบบนี้ว่าการ กระจุก ดังนั้นต้องเข้าไปกระจุกค้ำระบบก่อน เพื่อไปยันไว้ก่อนหลังจากนั้นพอมีผู้ป่วยมา เขาก็ กระจาย ส่งไปตาม รพ ที่ต่างๆ มันเป็นสองระบบ คือแข็งแกร่งและยืดหยุ่น มีระบบและดุเหมือนว่าไม่มีระบบ แต่พอที่เราวิจารณ์กันในภาวะวิกฤติ อย่าเช่นทำงานกันไม่มีระบบเลย แต่พอมีระบบก็บอกว่าแข็งไป เพราะการมีระบบกับการไม่มีระบบเป็นข้อแข็งและข้อด้อยแตกต่างกันไป ดังนั้นถ้าเราเผชิญกับสถานการณ์วิกฤติ เราเราต้องทำทุกอย่าง นี่คือหลักการกระจุกก่อนคือไปยันเขา อย่าให้พัง

การเคลื่อนแบบภาคประชาชน ทำอย่างไร?

ต้องเล่นกันแบบ Jazz ครับ คือจะมาสั่งให้แต่ละคนมาทำโน้นทำนี่อย่างนั้นทำไม่ได้หรอก การเล่น Jazz แต่ละคนต้องรู้ว่าตนเองทำอะไรเป็นบ้างได้ สามารถช่วยอะไรได้ แล้วค่อยๆเคาะกันไป มันเหมาะกับคนไทย คือมีเพลงเดียวกัน มีเป้าหมายเดียวกัน แล้วบรรเลงไปพร้อมกัน

ผมให้เครดิตกับ Rescue คือหน่วยที่เผชิญมาตั้งแต่แรกจนปิดงาน เป็นกลุ่มคนที่พูดถึงน้อยที่สุดผมยอมรับว่าเวลาเกิดเหตุเขาเข้าถึงก่อนเสนอ แต่การลงทุนกับองค์กรเหล่านี้ต่ำ หรือไม่ลงทุนเลย คือเขาอยู่ได้ต้องมีศาลเจ้า กรณี สุราษฎร์ น่าจะเป็นทีมที่แข็งที่สุดแล้วในกรณีนี้ ปัญหาที่พบคือเรือติดที่ตื้น การยกเรือข้ามที่ตื้นทำให้หมดแรง

ตอนหลังมาผมเลยดัดแปลงเอาล้อมาติดท้องเรือ ผมไม่ได้จะยกตัวเองนะครับ  แต่ผมจะให้ key คือเราต้องยืดหยุ่น และคุณจะยืดหยุ่นได้ก็ต่อเมื่อคุณเรียนรู้ มันไม่จริงที่จะบอกว่าใครจะมีความรู้ในเมื่อเผชิญหน้ากับภัยพิบัติจริงๆผมไม่เชื่อว่าความรู้จะมีสมบูรณ์ขนาดนั้น แต่มันมีบางครั้งที่เราต้องทำแต่เราไม่มีความรู้ แต่คุณต้องทำนี่ แต่จะทำอย่างไร กระบวนการเรียนรู้จึงเป็นหัวใจสำคัญของการทำงานภัยพิบัติ

การทำงานสำหรับผมที่ถูกคือต้องเอาคนไปช่วยงาน เหตุการณ์สึนามิมีแพทย์บินมาจากอเมริกาที่วัดย่านยาวจะมาช่วยชันสูตรศพแต่ทางวัดปฏิเสธ เพราะอาสาสมัครมีเพียงพอแล้ว สุดท้ายแพทย์เหล่านี้ต้องไปขนไม้แบกไม้ ก็มีการพูดถึงว่าเราใช้คนผิดงานรึปล่าวตรงนี้ต้องถกเกียงกัน ผมมองว่าเราต้องรู้ยืดหยุ่น เอาภารกิจเป็นตัวตั้งหลังจากนั้นเราต้องดัดแปลงตัวเองให้เข้ากับงานที่มี และถ้างานนั้นมีคนทำเยอะแยะแล้ว ผมถามว่าคุณจะไปทำอีก ขณะเดียวกันมีงานอื่นอีกมากแต่ไม่มีคนไปทำ

ตอนน้ำท่วมมีบริษัทใหญ่ๆหลายแห่งโทรมาบอกว่าสามารถส่งคนให้ผมได้วันละ 100 คน แต่ผมขอแค่ 2 คน ต่อเนื่อง 2 สัปดาห์เชื่อไหมคือสุดท้ายไม่มีใครสามารถส่งมาได้ ผมเองก็เรียกร้องผ่านสื่อ หลักของผมคือผมคิดว่าเราต้องเรียนรู้ก่อนอย่างคุณมาวันแรกคุณอาจต้องตะเกียกตะกายก่อนต้องช่วยตัวเองให้ได้ก่อน วันต่อมาคุณจีงจะดีขึ้น และสามารถช่วยคนอื่นได้ ประเด็นคือการทำงานภัยพิบัติต้องการคนที่เข้าใจ และมีเวลาในการเรียนรู้

คิดว่าอะไร ทำให้ ศภป. ล้มเหลว

นายสมบัติ บุญงามอนงค์ กล่าว เรื่องแรก รัฐไม่เข้าใจในการใช้ภาคประชาสังคม ไทยเป็นประเทศที่มีองค์กรหน่วยกู้ภัยใหญ่ที่สุดในโลกแล้วก็ว่าได้ผมคิดว่าอย่างนั้นนะ นโยบายในการทำงานกับภาคประชาสังคมขาดการมีส่วนร่วมเลย ขาดการหนุนเสริม ควรจะบูรณาการทำงานกระจายแบ่งกันไปเมื่อเกิดเหตุสามารถเรียกไปตามจุดต่างๆได้เลยไม่ใช่เกิดเหตุแล้วต้องโยกคนจากอีกฝั่งไปอีกฝั่ง

ผมมองว่าน้ำท่วมครั้งนี้ไม่ใช่โลกร้อน แต่เป็นน้ำหลาก มันไม่ใช่โลกร้อนมันเป็นเรื่องการเก็บน้ำ กรปลูกต้นไม้ควรมีนิเวศน์ที่หลากหลายไม่ใช่ปลุกแต่ต้นสักผมไม่เข้าใจว่าเราเอาความคิดแบบนี้มาจากไหนว่าเราต้องปลูกสักก็เลยปลุกกันเต็มไปหมด ป่าไม้ด่าชาวบ้านทำไร่เลื่อนลอย แต่ชาวบ้านสวนกลับว่าคุณก็ทำไร่ป่าไม้เช่นกัน

การที่รัฐใช้เงินมหาศาลเราคิดเห็นอย่างไร

นายแบงค์ งามอรุณโชติ ผมว่ายังเร็วไปที่จะประเมินแผนเพราะเรายังไม่เห็นไส้ใน ปัญหาที่อยากจะเสนอ จากประสบการณ์ กับทีม rescue ทำงานยากและซับซ้อน แทนที่ต้องย้ายออกก่อนเพราะต้องท่วม แต่รอให้ท่วมทีม Rescue เข้าไปช่วย ทำให้เกิดค่าเสียโอกาสในการไปช่วยคนอื่นๆ

แนวทางพระราชดำริ และการบริหารจัดการน้ำ: ปราโมทย์ ไม้กลัด อดีตอธิบดีกรมชลประทาน

นาย ปราโมทย์ ไม้กลัด ได้เสนอพระเกียรติคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในด้านการบริหารจัดการน้ำในกรุงเทพมหานคร ในปี 2523 เป็นครั้งแรก ที่ได้พระราชทานหลักคิด หลักเกี่ยวกับการบริหารจัดการน้ำในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ฝั่งตะวันออก ซึ่งทรงรับสั่งว่าตามหลักต้องระบายน้ำออกสู่ทะเลผ่านคลองต่างๆ ด้านตะวันออกของกรุงเทพฯ ต้องมีพื้นที่สีเขียว (Green Belt) ที่เป็นพื้นที่นาให้แปรสภาพรับน้ำได้และเมื่อมีน้ำมาก็เป็นทางระบายน้ำ และขยายทางน้ำหรือเปิดทางน้ำในจุดที่ผ่านทางหลวงหรือทางรถไฟ

ส่วนน้ำที่ล้นตลิ่งให้ไหลไปตาม flood way เมื่อมี flood way ก็ต้องดูว่าจะลดผลกระทบหว่างกลุ่มประชาชนหน้าและหลังคันกั้นน้ำหรือไม่  และเราต้องเรียนรู้ธรรมชาติและใช้ภัยธรรมชาติเป็นครูที่สอนเรานี่คือพระราชดำรัสที่ตรัสไว้ แต่ทุกรัฐบาลที่ผ่านมาก็พอน้ำไม่ท่วมก็ผ่านไปสบายไป

การบริหารจัดการความขัดแย้งในภาวะวิกฤติ: นายแพทย์พลเดช ปิ่นประทีป

ในฐานะที่มีประสบการณ์ในการทำสื่อสาธารณะก็เห็นความขัดแย้งมาบ้าง ที่ไทยพีบีเอสน้ำท่วมบ้านพนักงานไป 400 จาก 900 ก็อพยพมาออกมาอากาศที่จุฬา 1 เดือนเศษ การที่ไทยพีเบสเอสได้ปรับผังรายการทันทีก็เพื่อประโยชน์ของประชาชน ส่วนประชาชนได้รับฟังข่าวสารก็โชคดีไป แต่บางคนรับสื่อแต่ก็ยังประมาท แต่สื่อเมื่อเกิดเหตุแบบนี้ พอมาถึงจุดหนึ่งก็ทุกคนก็เอาตัวรอด ความขัดแย้งระหว่างเพื่อนบ้าน ชุมชน ที่ผ่านมาก็เกิดการแก้ไขกันตามยถากรรม ช่อง3 คุณสรยุทธ์ก็ถ่ายทอดเหตุการณ์ความขัดแย้ง ผู้ขัดแย้งก็ต้องปรับตัวเพราะว่าสื่อจับจ้องสื่อก็ช่วยคลี่คลายความขัดแย้งและข่าวสารได้บ้างโดยบังเอิญ

ประการแรกเลยต้องดูที่คู่ขัดแย้ง ธรรมชาติของแต่ละฝ่ายเป็นแบบไหน เช่นความขัดแย้งระหว่าง ใคร ชุมชนกับชุมชน คือเราต้องเข้าใจชุมชน บางทีก็รัฐกับประชาชน ธรรมชาติของรัฐกับประชาชน คนละแบบ เรียกว่ารัฐเหนือกว่า ประชาชน ก็ต้องมีการจัดการอีกรูปแบบ อันนี้ก็คู่ขัดแย้งก็ต้องเข้าใจธรรมชาติของเขา บางทีก็ขัดแย้งกันหลายคู่ เป็นมวยหมู่ บางทีเข้าใจธรรมชาติจัดการกันได้ ข้อสังเกต เมื่อขัดแย้งจะเกิดผู้นำทางธรรมชาติขึ้นมา โดยจะมีคุณสมบัติ เช่นเข้าใจปัญหามากกว่าเพื่อน ฉลาดกว่า สามารถสื่อสารกับคนเหล่านั้นนั้นได้ง่าย และมักเสียสละและขันอาสามากกว่าเพื่อน เมื่อเป็นแบบนี้คนก็จะยอมรับเขา อันนี้คือประการแรกต้องวิเคราะห์คู่ขัดแย้ง

ประการที่สองเมื่อเกิดความขัดแย้งต้องมีกรรมการ ผมเรียกว่านักจัดการความขัดแย้งเรียกว่านักสันติวิธี และนักสันติวิธีจะต้องมีความเชี่ยวชาญเฉพาะคนที่มีความเชี่ยวชาญต้องเชี่ยวชาญอย่างน้อย 10 ปี ประมาณว่า 10 ปี ถึงจะเชี่ยวชาญทะลุปุโปล่งในสิ่งนั้นๆ นักสันติวิธีการจัดการความขัดแย้งบางทีเราไม่เรียนในครอบครัวอย่างลูกทะเลาะกับแม่ พ่อจะกลายเป็นผู้จัดการความขัดแย้ง ดังนั้นการทาง ประชาชนการที่จะมีข้อมูลการสื่อสารควรจะมีแนวคิดการจัดการความขัดแย้งไว้บ้างก็ดี จะได้พกไว้เป็นอาวุธ

ประการที่สาม ควรจะมีเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้ามามีส่วนในการคลี่คลายความขัดแย้ง คือควรจะเข้ามาช่วยไกล่เกลี่ยส่วนเรื่องทำโทษเอาไว้เป็นวิธีสุดท้าย เท่าที่ผมมีประสบการณ์กรณีคู่ขัดแย้งมีสถานภาพเสมอกันก็จะหาทางต่อรองยื่นข้อเสนอ แต่หากอีกฝ่ายมีความเหนือกว่า การเจราจาต่อรองจะประสบความสำเร็จถ้าคนที่แข็งกว่ายอมให้ก่อนถึงจะประสบความสำเร็จ แต่ถ้าให้ฝ่ายที่ด้อยกว่ายอมก็ยากที่จะประสบความสำเร็จ

แบบนี้ต้องมีผู้ไกล่เกลี่ยเป็นคนกลาง ตำรวจสามารถเจราจาได้เพราะตำรวจเป็นผู้มีอำนาจหน้าที่ทางกฎหมาย ถ้าไม่มีตำรวจก็ต้องเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐ กำนัล ผู้ใหญ่บ้าน กรณี 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งเกิดความขัดแย้งขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 ที่มีการรวมอำนาจไว้เป็นศูนย์กลางแต่ก็ทำให้เรารอดพ้นจากาการล่าอาณานิคมมาได้ แต่สมัยก่อนเราจะเอาข้าราชการที่ไม่ดีไปชายแดนเพื่อลงโทษ  คนเหล่านั้นก็ไปทำไม่ดีไว้เยอะ ทำให้เขาก็แค้น คู่กรณีชายแดนคือใคร คือชุมชนท้องถิ่นกับอำนาจรัฐส่วนกลาง ถามว่าทำอย่างไร หากฝ่ายรัฐยอมก่อนก็น่าจะจบแต่ทุกวันนี้ไม่มีใครยอม

ประการที่สี่ เรื่องของความรู้ข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้อง คือเราต้องมีความสามารถในการประมวลข้อมูลเอามาให้ได้ ผมกับไทยพีบีเอส ได้ทำการคำนวณพบว่ามนุษย์เราทำการคำนวณออกมาเป็นภาพ ตรงนี้สามารถเอามานำเสนอเพื่อเจราจานำมาอธิบายสื่อสารในการเจราต่อรอง

เรื่องต่อมาคือเรื่องสื่อที่มีบทบาทเข้าไปช่วย สื่อมีบทบาทสองแบบ คือบทบาทแรกเป็นกระจกส่องไม่มีวิพากษ์วิจารณ์ไม่ต้องให้แง่คิดกับสังคม บทบาทที่สองแต่ก็มองว่าสื่อต้องเป็นตะเกียงคือให้บทบาทความรู้ แรงบันดาลใจ เมื่อก่อนเราจะมีนักข่าวมีดาราเป็นนักสื่อสารข้อมูล แต่พอทุกวันนี้ทุกคนเป็นนักข่าวหมด เป็นนักข่าวพลเมือง ต่อไปบทบาทของนักข่างพลเมืองจะกระจายออกไปเพราะทุกคนมีมือถือถ่ายภาพได้ซึ่งตรงนี้เป็นมิติที่สำคัญหากทำดีๆสามารถสร้างนักข่าวเหล่านี้ได้

แต่หากทำไม่ดีก็มีด้านลบเพราะนักข่าวพลเมืองก็อยู่ในสถานะเป็นคู่ขัดแย้งได้ข้อมูลที่ได้ก็จะถูกบิดเบียนได้ เรื่องการป้องกันความขัดแย้งที่เกิดจากภัยต่างๆตรงนี้หากมีการซ้อมแผนบ่อยๆ ถ้าเกิดเหตุการณ์จริงก็สามารถจัดการความขัดแย้งได้ และอย่างชุมชนจำเป็นอย่างยิ่งต้องอบรมบุคคลากรให้มีการสร้างนักสันติวิธีเมื่อเกิดความขัดแย้งก็จะสามารถบรรเทาความขัดแย้งได้

ประเด็นมุมมองด้านกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจัดการปัญหาด้านสาธารณภัย: ผศ.ดร.กิตติศักดิ์ ปรกติ

พ.ร.บ.ป้องกันบรรเทาสาธารณภัย: หลักสำคัญที่ถูกลืม

คำถามเบื้องต้น น้ำท่วมครั้งนี้มันเป็นอุบิตเหตุ หรือ เหลือวิสัยที่เกินเราจะรับมือได้หรือไม่ หรือจริงๆคือเราป้องก้อนได้ แต่ความจริงแล้วมันเป็นเนื้อปัญหาของสังคมไทยเรา น้ำท่วมเป็นแต่เพียงเครื่องกระตุ้นให้โรคร้ายที่มันมีอยู่ในสังคมไทยให้แสดงตัวออกมา ? ถ้าเรามองว่าน้ำท่วมครั้งนี้ เป็นโรคก็ต้องถามว่าโรคอะไร มันอยู่ที่เราจะมองว่ามันเป็นโรคอะไรก็ขึ้นอยู่กับสังคมว่าจะมองว่าเป็นโรคอะไร ต้องใช้วิธีใดในการรักษา

ส่วนวิธีที่เรารักษามันเราคิดว่ามันเป็นวิธีการที่ดีแล้ว เพียงพอแล้วรึยัง เราเต็มที่แล้ว และเราเป็นธรรมแล้วหรือไม่ ปัญหาทั้งในแง่ของน้ำท่วมก็ดีหรือเรามองว่าเป็นเรื่องของขาดการจัดการที่เรามองว่าบกพร่อง มันเป็นเพราะเรื่องการขาดความรู้ ธรรมดา หรือความรู้เราก็พอมีซึ่งท่านทำงานก็พอจะทราบดีว่าเรามีแผนป้องกันสาธารณภัยประกาศใช้ในเดือนพฤศจิกายนในปี 53 มีการฝึกฝนกันมาก่อนนั้นในการเตรียมพร้อม ความรู้? ถ้าบอกว่าไม่มีคงยาก

ถามว่าที่เกิดเหตุเพราะอะไร รู้แล้วแต่ขาดความใส่ใจ ประมาท หรือหนักกว่านั้นคือ จงใจ ซึ่งเป็นเหตุผลเชิงวิปริต ซึ่งเห็นแก่ตัว เพื่อหาผลประโยชน์ทางการเมือง หาคะแนนในฐานเสียงของตน แต่ในการช่วยเหลือ ปล่อยให้ท่วมเขตคนอื่นเขตเราไม่ท่วม ให้การช่วยเหลือคนของเราก่อน เอาชื่อของเรามาแปะในสิ่งของ คือเราต้องวิเคราะห์ก่อนว่ามันคืออะไรกันแน่ บ้างก็ว่าเกิดการสับสนเพราะสังคมเรามีแต่คนใหญ่ เพราะสามารถโทรหานายใหญ่ได้ นายใหญ่ไม่รู้เพราะไม่อยู่ในเหตุการณ์เกิดความสับสนเพราะอ่านแต่รายงาน ถ้าเป็นแบบนั้นจริงๆสังคมเรานอกจากจะเป็นโรคยังถูกผีสิงอีกด้วย

ในการรับมือเรื่องน้ำท่วมเรามีโครงสร้างที่เตรียมรับมือน้ำท่วมไว้อยู่มาก สังคมไทยเป็นสังคมที่มีชีวิตกับน้ำ เดิมทีน้ำเป็นสิ่งมีคุณนะ กรมที่ใช้เงินมากที่สุดคือ กรมชลประทาน โดยพรรคประชาธิปัตย์ทำข้อผูกพันไว้หลายปีเป็นเงินผูกพันไว้ สองล้านล้านบาท เฉพาะงบสำรวจยัง 700 ล้านบาทเลย ท่านทั้งหลายต้องติดตามดูนะครับ

เราใช้เงินไม่พอหรือว่ามีคนเอาไปใช้ในทางที่ผิด หรือจริงๆแล้วไม่ได้ใช้โรงสร้างที่เราเตรียมไว้หรือใช้ความต้องการอย่างอื่นทำให้น้ำมันไหลไปผิดที่ในที่ที่มันควรจะเป็น ในทางวิชาการหากใช้ความรู้ความสามรถเต็มที่เรายังผันน้ำขึ้นไปเหนือยังได้เลยเพียงแต่เราต้องเตรียมการเท่านั้น เรามีความรู้เกี่ยวกับน้ำแต่คนที่มีความรู้เขาได้มีโอกาสถูกใช้หรือไม่

กรณีหลังน้ำท่วมมีผู้นำตามชุมชน ผู้นำต่างๆชาวบ้าน อบต. อบจ. อ้างว่าไม่มีสามารถทำอะไรได้เลย เพราะไม่มีงบประมาณจากทางราชการไม่ให้ความร่วมมือ ซึ่งท่านทั้งหลายตั้งข้อสังเกตุว่าเมื่อเรื่องเกิดมันต้องรองบประมาณรึปล่าว? แต่ความเชื่อของผู้นำเหล่านี้คือถ้าไม่มีงบประมาณก็ไม่สามารถทำอะไรได้ ไม่สามารถขอความช่วยเหลือได้ ปัญหาคือมันเป็นอย่างนั้นรึ ปล่าว? ซึ่งถ้าไปรวบรวมมาเราก็จะเห็นผมก็จะสามารถอธิบายว่ามันผิดกฏหมายชัดเจน

ในทางการเมือง มีหน่วยงานชื่อกรมป้องกันสาธารณภัย เรามีรัฐธรรมนูญ ที่เน้นหลักในการมีส่วนร่วม สิทธิชุมชน ส่วนภูมิภาคต้องตั้งการรับมือ และส่วนกลางส่งเครื่องมือไปช่วย ภัยที่เกิดขึ้นทำให้ผู้มีอำนาจสามารถรวบอำนาจได้มีสองกรณีคือยามเกิดพิบัติภัยและภาวะสงคราม ปรากฏการที่เกิดขึ้นส่วนท้องถิ่นไม่สามารถทำงานได้เพราะถูกรวบอำนาจไว้ คนที่เสียชีวิต 700 คนเขาควรจะได้รับการดูแลขนาดไหน ขนาดนิคมอุตสาหกรรมโรงงานยังมีการคุ้มครองเลย ในแง่ของกฎหมายเราให้อำนาจเบ็ดเสร็จต่อเจ้าหน้าที่อย่างเต็มที่ตามสิทธิที่รัฐธรรมนูญให้เต็มที่กรณีสงคามและภัยพิบัติ แต่ผู้ใช้อำนาจไม่สามารถใช้ได้จะด้วยเหตุใดก็ตาม

การช่วยน้ำท่วมครั้งนี้ร่วม ประชาชน ช่วยกันอย่างโกลาหลแสดงให้เห็นว่ารัฐไม่ความสามารถที่จะจัดการความช่วยเหลือได้ เกิดการขัดแย้งระหว่างรัฐกับชุมชน แง่กฎหมายปกครองเรามีพระราชบัญญัติป้องกันสาธารณะภัยกำหนดบทบาทเจ้าหน้าที่ คือ รมต. มหาดไทยซึ่งไมได้ลงมาช่วยเลย การป้องกันสาธารณภัยมีประธานคือนายกรัฐมนตรี แต่ผมก็เห็นใจท่าน รมต. มหาดไทยที่ต้องไปถ่ายภาพร่วมกับนายกตอนแจกของ นอกนั้นยังมีนายก อบจ. อบต. สามารถที่จะร้องไปยังท้องถิ่น แต่ท่านพบว่านายก อบต. ได้มาร้องเรียนว่าตนเองไม่มีอำนาจอะไร แต่อีกทางกลับพบว่านายกเทศมนตรี ปากเกร็ด นนทบุรี มีบทบาทในครั้งนี้อย่างมาก  การใช้ไปรษณีย์ในการช่วยนำทางไม่ใช่คนที่อยากออกทีวีก็เป็นวิธีที่ดีแต่ไม่มีใครพูดถึงเลย  อีกคนที่ควรใช้ คือเจ้าหน้าที่ป้องกันสาธารณภัย

ช่วงเวทีเสวนาดำเนินรายการโดย นายกิตติ สิงหาปัด จากครอบครัวข่าว 3

กิตติ สิงหาปัด: เราจะมุ่งไปว่าเราควรจะทำอย่างไรบ้าง?

อดีตอธิบดีกรมชลประทาน ปราโมทย์ ไม้กลัด: เรื่องการตั้งรับประเด็นภัยพิบัติที่ผ่านมาก็ไม่มีใครคิดว่าว่าจะเกิดจนพายุเข้าจนไหหม่ามาและลูกอื่นๆตามมาเป็นเหตุการณ์ที่เจ้าหน้าที่ของรัฐเขาก็ยังไม่มีประสบการณ์ว่าจำทำอย่างไร เรารู้หมด แต่ก็คิดว่าเป็นปกติเหมือนๆที่ผ่านมา เขาไม่เคยจะวางแผนเพื่ออนาคต ปี 54 จึงเป็นบทเรียนของคุณผู้ปฏิบัติการ จนมาถึงต้นเดือนกันยายนการปฏิบัติการของเจ้าหน้าที่ยังปกติไม่เฉลียวใจว่าจะมีภัยตามมา

หากพูดถึงรัฐบาลไม่ต้องพูดถึง บางระกำโมเดลก็ไปตรวจเยี่ยมกันเมื่อ เดือนกันยายน แต่ธรรมชาติก็ไม่หยุดเท่านั้นหลังจากนั้นน้ำล้นไปเรื่อยๆ เป็นเหตุการณ์ที่เรายังไม่มีประสบการณ์ สุดท้ายมันเกิดเรื่องตามมาเกิดความโกลาหล ธรรมชาติก็เป็นแบบนี้เราไม่สามารถหยั่งถึง ซึ่งเป็นจุดอ่อนของพวกเรา

กิตติ สิงหาปัด: ถ้าเราต้องทำปีนี้ เรามีจุด่อนตรงไหน เราต้องทำอย่างไร ถ้าเกิด ศปภ.2 เกิดขึ้น

อดีตอธิบดีกรมชลประทาน ปราโมทย์ ไม้กลัด: ผมมองว่าบทเรียนในปี 54 ทำให้รู้ว่าอะไรคือจุดบกพร่อง เราต้องบริหารข้อมูลข่าวสาร อุทกภัยเกิดจากน้ำท่า ข้อมูลข่าวสารมี คนที่เกี่ยวข้องต้องตื่นตัว แจ้งข่าวสารกับผู้คน และกระบวนการที่สำคัญที่สุดคือ เราไม่มีเครื่องมือ/ อุปกรณ์

เราต้องตั้งสติ เมื่อน้ำล้นตลิ่ง การกระจายน้ำ ผันน้ำเข้าไปในทุ่ง เราต้องทำเฉลี่ยน้ำเข้าไปในทุ่ง เพราะเราไม่มีอุปกรณ์แก้ได้ ต้องเฉลี่ยปริมาณน้ำในทุ่งเข้าไป เพื่อให้ปริมาณน้ำในเจ้าพระยาลดระดับลง การเฉลี่ยน้ำเข้าไปในพื้นที่สำคัญที่สุด ต้องให้องค์กรท้องถิ่นรู้ หน้าที่ของแกนกลางคือรัฐบาลต้องตระหนักตรงนี้ ผู้ว่าราชการก็ต้องรู้ การถกเถียงเรื่องอาณาบริเวณจังหวัดไม่ควรเกิดขึ้น

กิตติ สิงหาปัด: การพร่องน้ำของ 2 เขื่อนหลัก น้ำเท่าไหร่ปีนี้ถึงจะพอดีและปีนี้น้ำค้างทุ่งอยู่เยอะ ถ้าน้ำมาใหม่จะรีดลงมาเร็ว การพร่องน้ำจะทำอย่างไร?

อดีตอธิบดีกรมชลประทาน ปราโมทย์ ไม้กลัด: เรื่องบริหารน้ำไม่เหมือนบริหารธุรกิจ เวลานี้ที่จะเป็นอุปกรณ์ช่วยได้ คือเขื่อน ถ้าเขื่อนเต็มนั้น เราอย่าเพิ่งวิตก หน้าแล้งก็สามารถนำไปทำนาปรังได้ 6-7 ล้านไร่ ทางราชการเขาวางแผนการใช้น้ำ ต้นเดือนมิถุนายน น้ำต้องอยู่ในระดับต่ำ นี่ไม่ใช่ข้อผิดพลาดของผู้บริหารเขื่อน เพราะไม่เคยพบเห็นเหตุการณ์วิกฤตเลยกลายเป็นประเด็น ต้องกระจายน้ำไปพื้นที่ต่างๆ ส่วนน้ำจะไปทางไหน จะกั้นอย่างไร เป็นเรื่องที่พูดลำบาก

กิตติ สิงหาปัด: น้ำมาตั้งแต่วัดสิงห์อุทัย ไปจนถึงบางโสมสี จนมาถึงกรุงเทพฯ และมาถึงเรื่องกั้นน้ำด้วยบิ๊กแบ๊ก มีการถกเถียง และรู้สึกไม่เป็นธรรม ปีใหม่ควรแก้ปัญหาอย่างไร?

ดร. อดิศักดิ์ ศรีสรรพกิจ (อดีตอธิบดีกรมวิชาการเกษตร ผู้ประสานงานการแก้ปัญหาอุทกภัยเหนือแนวบิ๊กแบ๊ก): ในภาพใหญ่ของรัฐบาลมันคือปัญหาของเรื่องภัยพิบัติเกินจะรับได้ จึงเพ่งไปที่เรื่องการบริหารจัดการของรัฐ ถ้าตั้ง ศปภ. 2 ในวันนี้ คือการแสดงความเข้าใจผิดซ้ำสอง มีเอกสารตั้งอยู่ ศปภ คำสั่งพบแต่งตั้ง ศปภ 1 ตุลาคม ท่วมเรื่อยมาจนถึงนวนคร หลายคนคิดว่า ศปภ เข้ามาบริหาร ศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือผู้ประสบภัย

กิตติ สิงหาปัด: เวลาที่เราบริหารในภาวะวิกฤต ถ้าไม่ใช่ ศปภ ควรจะเป็นอย่างไรถ้าไม่มี war room

ดร. อดิศักดิ์ ศรีสรรพกิจ: รัฐบาลต้องจัดการระบบ รัฐบาลกลาง ผมรู้ว่าเรื่องยังไม่เข้า ครม. ประเด็นคือเราต้องรู้เขารู้เรา รัฐบาลต้องเปิดเผยข้อเท็จจริงให้ ปชช รับทราบ เป็นประเด็นที่ทำเกิดการวิจารณ์อย่างมาก และการให้ข้อมูลน้ำเป็นตัวเลขควรจะให้ ปชช ทำให้เข้าใจได้ง่าย

เรื่องบิ๊กแบ๊ก การวางบิ๊กแบ๊กของ กทม ที่ติดแนวเขตปทุม ตรงเขตสายไหม ตอนนั้นท่าน ผู้ว่า กทม. บอกว่ามีอำนาจทำอะไรก็ได้เพื่อปกป้องกทม แต่ผมก็ว่าท่านไม่มีอำนาจในการทำให้ ชาว ปทุมเดือดร้อนเช่นกัน แต่ผมก็เข้าใจว่าทำแล้วก็มีความเดือดร้อน ตรงนี้ก็ต้องไปดูเรื่องการชดเชยแต่ก็ยังมีปัญหาว่าจะชดเชยเท่าไหร่ให้เหมาะสม การเผชิญภัยกับการหนี เราต้องประเมินว่าแค่ไหนอย่างผมทำล่วงหน้าก่อนเป็นเดือนขนของทยอยออกมาความเสียหายจึงน้อยกว่าท่านอื่นๆ

กิตติ สิงหาปัด: ข้อเสนอให้ชาวบ้านเข้ามามาส่วนร่วมจริงๆได้อย่างไร

นายจรูญ สุขแป้น: ผู้นำเครือข่ายท่อทองแดง ต้องจัดการคนก่อน ทำเวทีหมู่บ้านตำบลอำเภอ และต่อไปจังหวัดต่างๆตั้งแต่ต้นน้ำปลายน้ำ เมื่อเกิดปัญหาน้ำท่วม เมื่อเราเชื่อมโยงกันได้เรามีเวทีคุยกันกับชาวบ้าน เช่นต้นน้ำมีน้ำเยอะเท่าไหร่จะมีการรายงานกันมา

กิตติ สิงหาปัด: มันเป็นกระบวนตั้งแต่ต้นใช่ไหม ไม่ใช่พึ่งทำกัน

คุณจรูญ เครือข่ายท่อทองแดง: มันก็เกิดการเรียนรู้น้ำตอนแล้งไม่มีน้ำใช้ ก็ทะเลาะกัน พอเกิดเครือข่ายเสร็จก็เข้าไปดูต้นน้ำมีกรมชลประทานเป็นพี่เลี้ยงให้ ทุกวันนี้กุญแจประตูน้ำไม่ได้อยู่ที่กรมชลแต่อยู่ที่เรา เราไม่ได้ล็อคกุญแจด้วยซ้ำ เรามีการเก็บนาไร่ละ 5 บาท 4 บาทเอาไว้จัดการน้ำอีก 1 บาทเอาไว้ซื้อปุ๋ยใส่ผืนดิน เมื่อก่อนที่ดินเราแห้งแล้ง ตั้งแต่ปี 48 เป็นต้นมาเราก็เริ่มทำและเริ่มการบริหารจัดการน้ำและได้ปลูกพืชหมุนเวียนปลอดสารพิษ

กิตติ สิงหาปัด: อาจารย์มองอย่างไรบ้างในฐานะคนกรุงเทพ

ดร. อดิศักดิ์ ศรีสรรพกิจ: ก็มีกรณีที่เกิดแบบนี้ที่ยอมให้หมู่บ้านอีกฝั่งท่วมและช่วยแหลือกันแต่ภาครัฐยังไม่คุ้นเคย

กิตติ สิงหาปัด: หากก่อกำแพงน้ำก็จะสูงขึ้นอาจารย์มองอย่างไรครับถ้าเกิดขึ้นอีก

อดีตอธิบดีกรมชลประทาน ปราโมทย์ ไม้กลัด: หากปีหน้าเกิดขึ้นอีกในขณะนี้ของรัฐบาลอย่าไปหวัง ผมสนับสนุน และต้องทำความเข้าใจกับชุมชนเพื่อยับยั้งการต่อต้าน ควรจะทำระบบปิดขอให้ได้แบบมาตรฐานแข็งแรง กระสอบทรายเลิกเถอะ ทำคันกั้นน้ำขอให้บดถนนกดอัดแน่นทำทุกชุมชนหมู่บ้านตกลงกันระหว่างพื้นที่นาพื้นที่หมู่บ้าน

เน้นการมีส่วนร่วม และ อบต ต้องเข้ามามีส่วนร่วม มองว่าขวางทางน้ำไหม ไม่ขวาง นิคมอุตสาหกรรม เขาก็สามารถปกป้องอาณาจักรเขาได้ คันกั้นน้ำผิดโอบล้อม เขามีอยู่พันไร่ทำไมไม่คิดทำหากทำถนนกั้นไว้ก็สิ้นเรื่อง

กิตติ สิงหาปัด: หลักการที่ใช้คือปกป้องเขตเศรษฐกิจและให้ท่วมทีอื่นๆ แต่เขาก็แย่งว่าของเขาไม่ใช่เศรษฐกิจรองแล้วเพราะเขตเศรษฐกิจของเขาก็มีมูลค่า คิดว่าต้องทำอย่างไรในปีนี้

อดีตอธิบดีกรมชลประทาน ปราโมทย์ ไม้กลัด: ก็ทำให้น้ำออกสู่ทะเลทั้งสองด้านอย่างเร็วต้องทำตั้งแต่นครสวรรค์ไล่มาเลยเอาภาพถ่ายทางอากาศมาเลยเปิดดู

กิตติ สิงหาปัด: เห็นด้วยกับ Motorway น้ำไหม

อดีตอธิบดีกรมชลประทาน ปราโมทย์ ไม้กลัด: อย่าพึ่งไปพูดให้เป็นศัพท์หรูหราเลยจะรูปแบบไหนก็ต้องมาศึกษากันต้องจ้างผู้มีประสบการณ์ว่าเราต้องการอะไรแบบไหนหาข้อยุติก่อน รวมถึงจัดการความขัดแย้ง

กิตติ สิงหาปัด: ผมคงไม่สรุปอะไรเพราะท่านเองก็รับฟังข้อมูลกันไว้แล้วก็อยู่ที่ดุลยพินิจของทุกท่านขอปิดรายการแต่เพียงเท่านี้ครับ

วิธีการจัดทำรัฐธรรมนูญ

คณะกรรมการจัดทำรัฐธรรมนูญ

แก้ไขรัฐธรรมนูญปัจจุบันเพื่อเปิดทางให้มีการตั้งองค์กรที่จัดทำรัฐธรรมนูญ เรียกว่า “คณะจัดทำรัฐธรรมนูญนิติรัฐและประชาธิปไตย” มีสถานะเป็นองค์กรตามรัฐธรรมนูญ

“คณะจัดทำรัฐธรรมนูญนิติรัฐและประชาธิปไตย” ประกอบด้วยกรรมการ 25 คน

คุณสมบัติของกรรมการคือต้องไม่เป็น ส.ส. หรือ ส.ว. หรือข้าราชการการเมือง

วิธีการเลือกรรมการ ให้สภาผู้แทนเลือก 20 คน วุฒิสภาเลือก 5 คน

• สภาผู้แทนราษฎร เลือกกรรมการ  20 คน โดยแบ่งตามอัตราส่วนของจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของแต่ละพรรคการเมืองและ กลุ่มพรรคการเมืองที่มีอยู่ในสภาผู้แทนราษฎร
• วุฒิสภา เลือกกรรมการ 5 คน โดย 3 คนมาจากการเลือกของสมาชิกวุฒิสภาที่มาจากการเลือกตั้ง และ 2 คนมาจากสมาชิกวุฒิสภาที่มาจากการสรรหา
• การแบ่งให้สภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาเลือกกรรมการตามสัดส่วนจำนวนดัง กล่าว คำนวณจากฐานจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 500 คน และสมาชิกวุฒิสภา 150 คน โดยให้ความสำคัญกับสภาผู้แทนราษฎรมากกว่าวุฒิสภา และให้ความสำคัญสมาชิกวุฒิสภาที่มาจากการเลือกตั้งมากกว่าสมาชิกวุฒิสภาที่ มาจากการสรรหา

หลังจากออกเสียงประชามติร่างรัฐธรรมนูญแล้วเสร็จ ให้คณะจัดทำรัฐธรรมนูญนิติรัฐและประชาธิปไตยพ้นจากตำแหน่ง

ปิยบุตร แสงกนกกุล หนึ่งในคณะนิติราษฎร์ให้ข้อมูลว่า รูปแบบที่นิติราษฎร์เสนออาจจะไม่ถูกใจคนที่คาดหวังเรื่องการมีส่วนร่วมขนาดใหญ่ หรือรูปแบบสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ (สสร.) ปี 2540 แต่รูปแบบที่นิติราษฎร์เสนอนั้น เป็นการศึกษาจากการร่างฯ ทั่วโลกซึ่งยอมรับว่า คณะกรรมการขนาดใหญ่ไม่สามารถดำเนินการร่างฯ รัฐธรรมนูญได้สัมฤทธิ์ผล ถึงที่สุดก็ต้องมีการจัดทำโดยคณะทำงานที่เป็นกลุ่มย่อยลงไปอีก

“ไอเดียสภาร่างฯ แบบไทยเกิดขึ้นเพราะรังเกียจนักการเมือง เป็นมายาคติที่เกลียดนักการเมือง บอกว่าเดี๋ยวเขียนเองก็เข้าข้างนักการเมือง และอีกประการหนึ่งคือ ต้องการถ่วงเวลา”  ปิยบุตรกล่าวและว่าเขาเห็นว่าโมเดลแบบสภาร่างรัฐธรรมนูญนั้นมีจุดอ่อนคือความล่าช้า ถูกเตะถ่วงเวลาไปเรื่อยๆ

กระบวนการยกร่างและจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

การยกร่างและจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ให้คณะจัดทำรัฐธรรมนูญนิติรัฐและประชาธิปไตยดำเนินการตามกระบวนการและขั้น ตอนภายในระยะเวลา ดังต่อไปนี้

• กำหนดกรอบการยกร่างรัฐธรรมนูญ – 30 วัน
• รับฟังความคิดเห็น – 60 วัน
• ยกร่างรัฐธรรมนูญรายมาตรา – 60 วัน
• นำร่างรัฐธรรมนูญเข้าสู่รัฐสภาเพื่อรับฟังความเห็นและอภิปรายรายมาตรา แต่ไม่อาจแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติในร่างรัฐธรรมนูญได้ ในกรณีที่มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร ให้วุฒิสภาทำหน้าที่เป็นรัฐสภา – 60 วัน
• นำความเห็นของรัฐสภากลับไปพิจารณาแก้ไข – 30 วัน
• นำร่างรัฐธรรมนูญให้ประชาชนศึกษาและรณรงค์ก่อนออกเสียงประชามติ – 30 วัน
• ประชาชนออกเสียงประชามติ ในฐานะประชาชนเป็นผู้ทรงอำนาจสถาปนารัฐธรรมนูญ ผลการออกเสียงประชามติให้ถือเป็นเด็ดขาด
• พระมหากษัตริย์ทรงประกาศใช้รัฐธรรมนูญ โดยมีประธานรัฐสภาเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ
• รวมระยะเวลาทั้งสิ้นประมาณ 9-10 เดือน

กรอบเนื้อหาของรัฐธรรมนูญฉบับนิติราษฎร์

กรอบเนื้อหาโดยสังเขปของรัฐธรรมนูญตามความคิดของคณะนิติราษฎร์ มีดังต่อไปนี้

รัฐธรรมนูญและเอกสารทางการเมืองที่ใช้เป็นพื้นฐานของการจัดทำรัฐธรรมนูญ

• พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475, รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475, รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2489 และอาจนำรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 254๐ ในส่วนของการประกันสิทธิและเสรีภาพ ตลอดจนโครงสร้างสถาบันการเมืองและองค์กรทางรัฐธรรมนูญเท่าที่สอดคล้องกับ พัฒนาการในยุคร่วมสมัย
• ประกาศคณะราษฎร
• ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (Universal Declarati0n 0f Human Rights) ลงวันที่ 1๐ ธันวาคม 1948 ของสหประชาชาติ

คำปรารภของรัฐธรรมนูญ

• การอภิวัฒน์ 24 มิถุนายน 2475
• ความเลวร้ายของรัฐประหารอันก่อให้เกิดวงจรอุบาทว์ในการเมืองไทย
• การหวนกลับไปหาเจตนารมณ์ของคณะราษฎร และอุดมการณ์ประชาธิปไตยแบบคณะราษฎร
• ประกาศหลักการพื้นฐานของราชอาณาจักรไทย

ประเด็นเนื้อหาของรัฐธรรมนูญ

รัฐธรรมนูญฉบับนิติราษฎร์ มีวัตถุประสงค์เพื่อปฏิรูป “สถาบันกษัตริย์ – ศาล – กองทัพ –สถาบันการเมือง” ให้สอดคล้องกับประชาธิปไตยและนิติรัฐ ดังนี้

1. หลักราชอาณาจักร

• ประมุขของรัฐ คือ พระมหากษัตริย์
• ปฏิรูปกฎเกณฑ์เกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์
• จัดวางโครงสร้างความสัมพันธ์ระหว่างประมุขของรัฐกับองค์กรผู้ใช้อำนาจอื่นๆ

2. หลักประชาธิปไตย

• อำนาจสูงสุดของประเทศเป็นของประชาชน
• อำนาจสูงสุดของประชาชนเป็นฐานแห่งอำนาจของระบบการปกครองประเทศและองค์กรผู้ใช้อำนาจทั้งหลาย
• เจตจำนงของประชาชนแสดงออกโดยการเลือกตั้งอย่างแท้จริงที่กำหนดให้มีขึ้น ตามระยะเวลาที่แน่นอน โดยทั่วไป โดยเสมอภาค โดยเสรี และโดยลับ
• เคารพเสียงข้างน้อย และเปิดโอกาสให้เสียงข้างน้อยสามารถกลับมาเป็นเสียงข้างมาก

3. หลักนิติรัฐ

• การปกครองโดยกฎหมายที่ยุติธรรม
•  กฎหมายที่ใช้ปกครองประเทศต้องมาจากความเห็นชอบของผู้แทนประชาชนหรือประชาชนโดยตรง
• หลักการแบ่งแยกอำนาจ การประกันสิทธิเสรีภาพ

4. ความเป็นกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญ

• รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ บทบัญญัติใดของกฎหมาย กฎ หรือข้อบังคับ ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ บทบัญญัตินั้นเป็นอันใช้บังคับมิได้
• กำหนดให้มีองค์กรควบคุมกฎหมายมิให้ขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญ
• หน้าที่ในการพิทักษ์รัฐธรรมนูญของกษัตริย์
• กำหนดให้ประมุขของรัฐต้องสาบานตนว่าจะปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญและพิทักษ์ไว้ซึ่งรัฐธรรมนูญ ก่อนเข้ารับตำแหน่ง

5. ความเป็นรัฐเดี่ยวแบบกระจายอำนาจ

• ราชอาณาจักรไทยเป็นรัฐเดี่ยว แบ่งแยกมิได้
• รัฐต้องเคารพหลักการปกครองตนเองตามเจตนารมณ์ของประชาชนในท้องถิ่น

6. หลักประกันสิทธิและเสรีภาพ ความเสมอภาค และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

• กำหนดให้สิทธิและเสรีภาพที่รับรองไว้ในรัฐธรรมนูญนั้นมีผลโดยตรง และผูกพันองค์กรผู้ใช้อำนาจรัฐทั้งปวง
• รับรองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ความเสมอภาค และสิทธิและเสรีภาพ ตลอดจนสิทธิมนุษยชนที่รับรองไว้ในกฎเกณฑ์ระหว่างประเทศที่ประเทศไทยเป็นรัฐ ภาคี

7. การแบ่งแยกอำนาจให้ได้ดุลยภาพระหว่างสถาบันการเมือง

• แบ่งแยกองค์กรผู้ใช้อำนาจสูงสุดของประชาชนเป็น 3 องค์กร ได้แก่ นิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ
• กำหนดให้วิธีการใช้อำนาจเป็นไปตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ
• ความสัมพันธ์ระหว่างฝ่ายนิติบัญญัติและฝ่ายบริหารเป็นระบบรัฐสภา

8.  โครงสร้างของสถาบันทางการเมืองและองค์กรตามรัฐธรรมนูญ

• กำหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาจากการเลือกตั้งโดยตรง โดยใช้ระบบเลือกตั้งที่มีความยุติธรรมและเสมอภาคแก่ประชาชนผู้ออกเสียงเลือก ตั้งทั้งในแง่จำนวนคะแนนเสียงและค่าของคะแนนเสียง
• กำหนดให้มีการปฏิรูปกฎหมายรัฐสภา
• กำหนดให้มีพระราชบัญญัติรัฐมนตรี และข้อบังคับการประชุมคณะรัฐมนตรี
• ยุบเลิกองค์กรตามรัฐธรรมนูญในปัจจุบันที่ไม่มีสถานะเป็นองค์กรตามรัฐธรรมนูญในทางเนื้อหา
• ประกันความเป็นสถาบันขององค์กรอิสระในทางปกครอง
• กำหนดให้ใช้ระบบสภาเดี่ยว แต่หากต้องการให้ใช้ระบบสองสภา ที่มาของสภาทั้งสองต้องมาจากการเลือกตั้ง

9. ความชอบธรรมทางประชาธิปไตยขององค์กรตุลาการ

• ผู้พิพากษาศาลสูงและตุลาการศาลสูง ต้องได้รับการเสนอชื่อโดยคณะรัฐมนตรี และได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภา
• กำหนดให้มีผู้พิพากษาสมทบที่ได้รับการเลือกจากประชาชนหรือองค์ที่มีความชอบธรรมในทางประชาธิปไตยในศาลระดับล่าง
• การแจ้งบัญชีทรัพย์สินของผู้พิพากษาศาลสูงและตุลาการศาลสูง และเปิดเผยบัญชีทรัพย์สินต่อสาธารณะ
• คณะกรรมการที่ทำหน้าที่บริหารงานบุคคลของผู้พิพากษาและตุลาการต้องมีความเชื่อมโยงกับประชาชน
• ปฏิรูปกฎหมายว่าด้วยกระบวนการได้มาซึ่งผู้พิพากษาตุลาการและว่าด้วยหน่วยธุรการของศาล

1๐. การยอมรับความเป็นสังคมพหุนิยม

• รับรองความหลากหลายทางชาติพันธุ์ ศาสนา ภาษา วัฒนธรรม ประเพณี ความคิด ความเชื่อ

11. การตรวจสอบใช้อำนาจรัฐของทุกองค์กรให้ได้ประสิทธิภาพและดุลยภาพ

• ปฏิรูปกฎหมายเกี่ยวกับการตรวจสอบอำนาจรัฐ

12. หลักประชาธิปไตยทางเศรษฐกิจ

• เคารพหลักเศรษฐกิจแบบเสรีนิยมโดยกลไกตลาด
• ส่งเสริมให้มีการกระจายรายได้อย่างเป็นธรรม และจัดให้มีระบบสวัสดิการอย่างทั่วถึง

13. หลักความสูงสุดของรัฐบาลพลเรือนเหนือทหาร

• กำหนดให้มีผู้ตรวจการกองทัพที่แต่งตั้งโดยสภาผู้แทนราษฎร
• รับรองสิทธิและหน้าที่ของทหารในการปฏิเสธไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้ บังคับบัญชาที่ไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญและละเมิดกฎหมายอย่างชัดแจ้งและร้ายแรง
• การแต่งตั้งโยกย้ายตำแหน่งระดับสูงในกองทัพเป็นอำนาจของคณะรัฐมนตรี

14. ความชอบธรรมทางประชาธิปไตยในกระบวนการจัดทำงบประมาณรายจ่าย

• การเสนองบประมาณรายจ่ายประจำปีเป็นอำนาจหน้าที่ของฝ่ายบริหารเท่านั้น
• การพิจารณาและให้ความเห็นชอบงบประมาณรายจ่ายประจำปีเป็นอำนาจหน้าที่ของรัฐสภา
• องค์กรอื่นใดไม่อาจเสนอหรือแปรญัตติงบประมาณรายจ่ายประจำปีได้

15. การต่อต้านการแย่งชิงอำนาจสูงสุดของประชาชน

• กำหนดให้มีบทบัญญัติในหมวดว่าด้วย “การลบล้างผลพวงของรัฐประหาร 19 กันยายน 2549” โดยมีเนื้อหาสาระตามข้อเสนอคณะนิติราษฎร์เรื่องการลบล้างผลพวงของรัฐประหาร 19 กันยายน 2549
• กำหนดให้ปวงชนชาวไทยมีสิทธิและหน้าที่ในการต่อต้านโดยวิธีการใดๆต่อการแย่งชิง (usurpation) อำนาจสูงสุดของประชาชน
• กำหนดให้การแย่งชิงอำนาจสูงสุดของประชาชนเป็นความผิดอาญา ภายหลังการรื้อฟื้นอำนาจที่ชอบธรรมกลับมาได้แล้ว ก็ให้ดำเนินคดีต่อบุคคลที่แย่งชิงอำนาจสูงสุดของประชาชนดังกล่าว โดยให้อายุความเริ่มนับตั้งแต่มีการรื้อฟื้นอำนาจอันชอบธรรมนั้น

คณะนิติราษฎร์ : นิติศาสตร์เพื่อราษฎร

ท่าพระจันทร์, 22 มกราคม 2555

ที่มา – ประชาไท (1), ประชาไท (2)

นอกจากนี้นายนพดลยังได้โพสต์ภาพถ่ายคู่กับ พ.ต.ท.ทักษิณ ที่หลวงพระบางด้วย

พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร กับ นายนพดล ปัทมะ ในประเทศลาว

ข้อความของนายนพดลมีดังนี้

พตท ทักษิณ เดินทางมาทำบุญไหว้พระที่หลวงพระบาง 1 คืน โดยเจ้าแขวงหลวงพระบางได้ทำพิธีบายศรี ต้อนรับ วันแรกไปเดินตลาดมืด ซึ่งหมายถึงตลาดกลางคืน ตลาดแทบแตก มีนักท่องเที่ยวจากทั้งยุโรปและเอเชียมาขอถ่ายรูป พี่น้องชาวแพร่ น่าน และคนไทยต่างตื่นเต้นดีใจที่ได้พบคนที่เขารักโดยไม่คาดคิด ต่างเข้ามาโอบกอดขอถ่ายรูป ความนิยมนั้นมากจริงๆ หกโมงเช้าตักบาตรพระ 99 รูป ไหว้พระสองวัด วัดเชียงทอง และเดินขึ้นภูสี 400 กว่าขั้นบันได เพื่อสักการะพระธาตุภูสี ปล่อบนก ยกพระ ไม่ว่าจะไปที่ไหนผู้คนแห่ ห้อมล้อมขอถ่ายรูป ท่านได้แนะนำเมืองหลวงพระบางในการพัฒนาเมืองและการท่องเที่ยว หลังจาก รมต ลาวเลี้ยงอาหารกลางวัน ผมรอส่งท่านออกเดินทางกลับดูไบด้วยเรื่องบินเจ็ตส่วนตัวหางสีแดง จนเครื่องทะยานขึ้นจากหลวงพระบาง

ที่มา – Facebook นพดล ปัทมะ

การเคลื่อนไหวของ พ.ต.ท. ทักษิณ ในระยะหลังได้เดินทางมาเยือนประเทศเพื่อนบ้านที่ติดกับไทยอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นกัมพูชา พม่า สิงคโปร์ และล่าสุดคือประเทศลาว

น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อวางระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ เปิดแถลงแนวทางการบริหารจัดการน้ำของรัฐบาล โดยยอมรับสาเหตุ และความเสียหายจากอุทกภัยที่ผ่านมาว่า เนื่องจากขาดแผนงานหลัก และงบประมาณในการบริหารจัดการน้ำระยะยาว ตลอดจนระบบข้อมูลทรัพยากรน้ำของประเทศยังไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ ทำให้สร้างความเสียหายต่อเศรษฐกิจของประเทศ

ภาพจาก CFR

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลได้ตระหนักถึงความสำคัญ จึงได้แต่งตั้งคณะกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อวางระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ (กยน.) ขึ้น เพื่อวางระบบการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน ป้องกัน บรรเทา และลดผลกระทบจากอุทกภัยในอนาคต ตลอดจนสร้างความมั่นคงของประเทศ และภาคการประกันภัย โดยจัดทำแผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ โดยวางแนวทางการดำเนินงานที่สำคัญ 3 ด้าน

1. การปรับปรุงและฟื้นฟูระบบป้องกันน้ำท่วมที่มีอยู่ให้สมบูรณ์
2. การสร้างความเชื่อมั่นในการป้องกันน้ำท่วมในพื้นที่ชุมชน พื้นที่เกษตร พื้นที่อุตสาหกรรม และพื้นที่เศรษฐกิจที่สำคัญ เพื่อให้นักลงทุนมั่นใจ
3. บูรณาการการมีส่วนร่วมของผู้ที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน เพื่อบริหารจัดการน้ำให้ลงสู่ทะเลโดยเร็ว

ทังนี้ แผนแม่บทจะแบ่งคณะการทำงาน กยน.เป็น 2 ส่วน คือ ฟื้นฟูระบบเดิมก่อน และเพิ่มประสิทธิภาพโดยใช้เกณฑ์น้ำท่วมปี 2554 ระยะยาวจะวางระบบเชื่อมโยงแม่น้ำทั้งหมด เพื่อบูรณาการในภาพรวมทั้งหมด

ครอบครัวข่าว 3