How to Develop “Breakthrough” Products and Services

ลองดูนะครับสนุกดี มีพูดถึง Breakthrough Innovations vs. Incremental Innovations ไว้ด้วย (แล้วจะเข้าใจข้อแตกต่างระหว่าง innovations แบบตะวันออกกับตะวันตก)

http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Sloan-School-of-Management/15-356Spring2004/CourseHome/index.htm

ว่าจะพูดถึง John von Neumann ก็ดันลืม มีเรื่องเล่าเกี่ยวกับความเป็นอัจฉริยะ Neumann ก็คือ ครั้งนึง โดนนักคณิตศาสตร์ลองภูมิ Neumann ด้วยปัญหาเชาว์ว่า

“2 trains are 100 miles apart traveling towards each other on the same track. Each train tavels at 10 miles per hour. A fly leaves the first train heading towards the second train the instant they are 100 miles apart. The fly travels at 30 miles per hour (relative to the ground not relative to the train he left). When the fly reaches the second train, it turns and heads back to the first train at 30 miles per hour (assume that the change in direction takes zero time). when the fly reaches the first train, he turns again. this process continues with the fly zipping back and forth between the trains as they come ever closer, until the two trains colide.

The question: How far does the fly travel until he is crushed?”

แปลเป็นไทยก็คือ มีรถไฟ 2 ลำวิ่งเข้าหากันด้วยความเร็วคันละ 10 ไมล์ต่อชั่วโมง รถไฟอยู่ห่างกัน 20 ไมล์ และมีแมลงวันตัวนึงวิ่งไป-มา ระหว่างรถไฟ 2 ลำนี้ด้วยความเร็ว 15 ไมล์ต่อชั่วโมง แมลงวันจะบินไปทั้งหมดเป็นระยะทางเท่าไหร่ก่อนจะโดนรถไฟชนตาย

ลองคิดดูเล่นๆนะครับ อย่าเพิ่งดูเฉลย

—

เรื่องเล่าว่า Neumann ตอบเกือบจะในทันทีเลยว่า 15 (ผมลองคิดดูเล่นๆ ใช้เวลาประมาณนาทีกว่าๆ แอบเผลอคิดไปว่าเราก็น้องๆ Neumann อิอิ ถ้าคุณบิ๊กเซียนปัญหาเชาว์น่าจะทำได้เร็วกว่านี้)

“Interesting,” said the mathematician. “Most people try to sum the infinite series.”

นักคณิตศาสตร์เข้าใจว่า Neumann รู้ทริกก็เลยบอกว่า: “เจ๋งไปเลย คุณรู้ไม๊ว่าคนส่วนใหญ่พยายามจะหาผลรวมของอนุกรมเข้าสู่ศูนย์อันนี้”

“What do you mean?” von Neumann replied. “That’s how I did it.”

Neumann: “หมายความว่ายังไง ผมก็ทำอย่างนั้นน่ะแหละ”

ครับ จริงๆโจทย์ข้อนี้สามารถคิดในใจได้ง่ายๆก็คือ รถไฟวิ่งเข้าหากันด้วยความเร็ว 20 ไมล์ต่อชั่วโมง ห่างกัน 20 ไมล์ก็ใช้เวลา 1 ชม.ถึงจะชนกัน ใน 1 ชม. แมลงวันก็จะบินได้ 15 ไมล์

แต่ที่ Neumann คิดในใจก็คืออนุกรมไม่รู้จบตามนี้ …

(1) Let Df = the distance the fly travels on the first leg = 15*t where t = some time.
(2) Let Dt = the distance each train travels on the first leg = 10*t where t = the same time. Since
(3) Df+Dt = 20, it follows (divide (1) by (2) and use (3)) that
(4) Df/(20-Df) = 15/10. After some manipulation, this implies that
(5) Df = (3/5)*20.

It can be seen that we now have a new, similar problem. The distance has been reduced to

………|———————————|……….

Using (3) and (5) it can be seen that
(6) Df-Dt = (1/5)*20.
Thus, the distance has been “shrunk” by a factor of 1/5. Applying this reasoning repeatedly, the total distance traveled by the fly is
(7) Dftotal = (3/5)*20*(1+(1/5)+(1/5)^2+(1/5)^3+ …)
This is a “geometric series.” When r<1, 1+r+r^2+r^3+ … = 1/(1-r). (If you aren’t familiar with this fact, multiply both sides by (1-r) and you’ll get 1=1.) Thus,
(8) Dftotal = (3/5)*20*(1/(1-1/5)) = (3/5)*20*(5/4) = 15

น่าขนลุกทีเดียว .. เค้าคิดอนุกรมไม่รู้จบในใจครับ …

กรณีหนัง AV ก็เช่นกันครับ มองเผินๆแล้วเหมือนฝั่งญี่ปุ่นจะมีนวัตกรรมใหม่ๆมากมาย อุปกรณ์พิสดารมหัศจรรย์พรรลึก แต่ถ้าลองคิดให้ดี ไอเดีย Breakthrough ที่มองออกว่าการเอาคนมาแก้ผ้าถ่ายเป็นหนังนี้สามรถขายได้ (ก่อนที่จะมี Bittorrent :P ) ก็คือฝรั่งครับ ฝั่งญี่ปุ่นก็ยังคงเป็นการเอาความริเริ่มจากฝรั่งมาต่อยอดอยู่เช่นเคย แต่ด้วยความที่ญี่ปุ่นมีความอุตสาหะอย่างมหัศจรรย์จึงนำมาต่อยอดจนหลุดโลกไปขนาดนั้น (คนเอเชียเราได้เปรียบตรงความขยัน พวกญี่ปุ่น ฮ่องกง ไต้หวัน ชอบด่าฝรั่งว่าขี้เกียจ)

ปล. พูดเล่นครับ ผมเชื่อว่าอุตสาหกรรมหุ่นยนต์จะเป็น Breakthrough Tech. ของญี่ปุ่นในลำดับถัดไป แต่ญี่ปุ่นจะต้องแก้ปัญหาการเมืองภายใน และสภาพการจมหล่มปลักทางเศรษฐกิจอันยาวนานให้สะเด็ดน้ำให้ได้ (ซึ่งสำหรับคอการเมืองอย่างผมแล้ว ผมไม่เคยมองในแง่ดีเลยว่าการแก้ปัญหาพรรณนี้จะเปลี่ยนผ่านโดนสันติได้เลยสักครั้ง)

เราๆท่านๆที่เคยเรียนเศรษฐศาสตร์มา อาจจะจำกราฟ Productivity กันได้บ้าง ในช่วงก่อน 1,500 ปีที่แล้ว Productivity ของโลกแทบจะเป็นเส้นตรง กล่าวคือในยุคพระเยซู กับยุคหลังจากนั้นอีกพันปี ผลผลิตของชาวโลกนี้แทบไม่เปลี่ยนแปลง แต่ที่น่าสนใจก็คือ Productivity ในช่วง 300 ปีล่าสุดของมนุษยชาติกลับสูงชันจนต้องเปลี่ยนเอากราฟ semi-log มาใช้แสดงแทน สิ่งที่อธิบายปรากฎการณ์ประหลาดอันนี้ได้ก็คือ การก้าวเข้ามามีบทบาทของชาวตะวันตก (ซึ่งแต่เดิมเป็นเพียงพวกฮวนล้าหลัง ในสายตาชาวโรมันและจีน) กับ Breakthrough Innovation ซี่งในทางเศรษฐศาสตร์ได้กล่าวไว้ว่า In the long run, สิ่งเดียวที่จะผลักดัน GDP ให้เติบโตได้ ไม่ใช่นโยบายการเงิน การคลัง หรือทฤษฏีใดๆทั้งนั้น แต่คือเทคโนโลยี

Breakthough Innovation มีอะไรบ้าง?

Breakthough Innovation ที่ส่งผลกระทบใหญ่หลวงต่อชาวโลกอันแรก เป็นฝีมือของนักประดิษฐ์ชาวสก็อตนี้เอง ก็คือ Steam Engine ของเจมส์ วัตต์ ผลงานของเจมส์ วัตต์ ทำให้ผลผลิตของโลกเพิ่มขึ้นเป็นระดับยกกำลังอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน (ตอนแรกรัฐบาล UK พยายามจะเก็บไว้เป็นความลับ แต่ไม่สำเร็จ) และส่งผลให้สหราชอาณาจักรขึ้นชั้นเป็นประเทศผู้นำโลก และต่อยอดเป็นเทคโนโลยียานยนต์ เรือ ฯลฯ ญี่ปุ่นอาจจะมีความคิดแหวกแนวเกี่ยวกับเครื่องจักรเครื่องยนต์มากมาย แต่ไม่เคยมีผลงานระดับ Breakthrough Innovation เช่นนี้มาก่อนเลย

Breakthrough Innovation อันถัดมาคือเทคโนโลยีด้านไฟฟ้าและอิเล็คโทรนิคส์ อันนี้คุณบิ๊กน่าจะรู้ดีกว่าผม ไฟฟ้านี้ทำให้ผลผลิตของโลกเพิ่มขึ้นแบบยกกำลังเป็นครั้งที่สอง แต่ในประวัติการพัฒนาด้านไฟฟ้ากลับไม่มีชื่อของชาวเอเชียหรือญี่ปุ่นจารึกอยู่เลย ญี่ปุ่นทำได้เพียงผลิตเครื่องใช้ไฟฟ้า ซึ่งก็คือการต่อยอดจาก Breakthrough Innovation ของฝรั่ง

Breakthrough Innovation อันที่ 3 ก็คือคอมพิวเตอร์ ซึ่งทำให้ผลผลิตเพิ่มแบบยกกำลังเป็นครั้งที่สาม ความคิดระดับ Breakthrough เกิดจากหลายๆคน ตั้งแต่ Charles Babbage, John von Neumann** (คนนี้ผมชอบมาก เดี๋ยวต้องขอเล่าให้ความเห็นถัดไป) ฯลฯ แต่ที่เช่นเคยก็คือ Innovation ระดับนี้ไม่เคยมีมาจากฝั่งตะวันออกเลย สิ่งที่ญี่ปุ่นประสบความสำเร็จก็คือการเอา Innovation ไปต่อยอด เช่นการเอาแนวคิดแบบ Pacman ไปเลียนแบบแล้วต่อยอดเป็นเกมคอมพิวเตอร์ หรือเอา Artifitial Intelligence ที่ฝรั่งเป็นผู้ริเริ่ม ไปใส่ตาหูจมูกปากแล้วกลายเป็นหุ่นอาซิโม่ แต่เนื้อแท้แล้วก็ยังเป็นการตามหลัง Innovation ที่ฝรั่งเป็นผู้เริ่มต้น ส่วนเทคโนโลยีฮาร์ดแวร์ก็เช่นกัน ในขณะที่ Intel เป็นผู้นำวงการพัฒนา Breakthrough Innovation มาเรื่อยๆ สิ่งที่ญี่ปุ่นประสบความสำเร็จมากที่สุดก็คือ Toshiba สามารถผลิต Ram ได้ในต้นทุนที่ต่ำกว่า (ซึ่ง Innovation เรื่อง Ram ก็มาจากฝรั่งอีกอยู่ดี)

Breakthrough Innovation อันต่อมาก็คือ Internet อันนี้คงไม่ต้องอธิบายอะไรมากเลย สิ่งที่ญี่ปุ่นทำได้ก็คือทำเวบไซท์แปลกๆหลุดโลก แต่ไม่เคยมีไอเดียระดับ Breakthrough เลย

Breakthrough Innovation ที่คาดหมายว่าจะก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงครั้งยิ่งใหญ่ที่จะทำให้ผลผลิตโลกเพิ่มขึ้นระดับยกกำลัง (โดยเฉพาะเกษตรกรรม อาหาร) อันต่อมาก็คือ Biotechnology ที่ ฮวน เอนริเก้ อาจารย์ที่ Harvard เขียนไว้ใน As the future catches you ก้าวสำคัญอันหนึ่งก็คือการที่มนุษย์สามารถทำการโคลนนิ่งสัตว์ได้ แต่ก็เช่นเดิม ไม่มีชาวเอเชียหรือญี่ปุ่นร่วมอยู่ด้วยในความเปลี่ยนเปลงครั้งยิ่งใหญ่นี้เลย และ again, “Innovation” แบบเดิมๆของชาวเอเชียก็คือ การเอา Breakthrough Innovation มาทำโคลนนิ่งหมา แมว วัว หมู ฯลฯ และประกาศว่าเป็น หมา แมว วัว หมู โคลนนิ่งตัวแรกของโลก

หรือว่ามี Breakthrough Technology ที่กำเนิดจากญี่ปุ่น ที่ผมมองข้ามไปบ้างไหมครับ?

ที่พูดเรื่อง “ญี่ปุ่น” ก็น่าสนใจนะครับ แต่ไม่ทราบมีหลักฐาน หรือหนังสือประกอบที่พิสูจน์ว่า ญี่ปุ่นไม่ breakthrough

ผมว่าญี่ปุ่นนี่เป็นชาติที่ประหลาด ถึงแม้มีกฏระเบียบที่เคร่งครัดกว่าไทยและอีกหลายประเทศ แต่คนกลับมีความคิดสร้างสรรค์มากกว่า

ถึงแม้จะมีคนมองว่าไม่ Breakthrough แต่ก็น่าศึกษาว่า ภายใต้สภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยระเบียบ และห้ามคนคิดต่างนั้น ญี่ปุ่นทำได้อย่างไรที่จะให้คนคิดสร้างสรรค์