ปัญหาสินค้าเกษตร จริงๆแก้ได้ง่ายมากด้วยตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้า แต่เป็นที่น่าเสียดายว่าคนที่เข้าใจหลักการของตลาดนี้มีน้อยกว่าน้อย ประโยชน์อันมหาศาลของตลาดล่วงหน้ากลับกลายเป็นแค่ที่ที่คนกลุ่มเล็กๆเอาไว้เป็นที่เก็งกำไรราคาล่วงหน้ายางมั่ง ข้าวมั่ง เฮ้ออ…

แสดงว่าคุณ Anonymous ยังไม่เข้าใจหลักการของตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้าครับ

อันที่จริงแล้วการแปรรูปผลผลิตนี้แหละคือการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ คนส่วนใหญ่มักจะมองว่าถ้าสินค้าล้นเกิน ก็แปรรูปไปทำอย่างอื่นก็จบ .. มันไม่อย่างนั้นน่ะสิครับ เพราะเมื่อสามารถแปรรูปไปเป็นสินค้าอื่นได้ supply มันก็จะยิ่งเพิ่มขึ้นมาอีก

ขอยกโมเดลที่คนชอบเข้าใจผิดคล้ายกันก็คือเรื่อง *รถติด* คนทั่วไปมองเผินๆก็จะคิดว่า เมื่อสร้างรถไฟฟ้าแล้วรถสุขุมวิทจะโล่งขึ้น เพราะคนหันไปใช้รถไฟฟ้าแทน ในที่นี้ ถนนสุขุมวิทก็คือสินค้าเกษตร รถไฟฟ้าเปรียบได้กับสินค้าแปรรูป แต่เมื่อรถไฟฟ้าสร้างเสร็จจริงกลับปรากฎว่าอัตราการเคลื่อนที่ของรถบนสุขุมวิทช่วงหลังจากนั้นระยะเวลาหนึ่ง ก็ยังเท่าๆเดิม เพราะเมื่อรถไฟฟ้าสร้างเสร็จ สุขุมวิทโล่งขึ้น เมื่อสุขุมวิทโล่งขึ้น คนก็หันมาอยู่อาศัย/ทำงานบนสุขุมวิทมากขึ้น ในที่สุดรถก็กลับไปติดที่อัตราเดิม (ที่จุดตัดระหว่าง กราฟความอดทนต่อการรถติด กับ กราฟการเคลื่อนที่ของรถยนต์บนถนน)

ทางแก้ก็คือ ต้องทำให้เกษตรกรผลิตสินค้าเกษตรได้ในระดับที่พอเหมาะ (ฟังดูง่าย) แต่ปัญหาก็คือ เกษตรกรไม่รู้น่ะสิว่าต้องผลิตเท่าไหร่จึงจะเกิดสมดุลตามกลไกราคา ตลาดสินค้าเกษตรเป็นตลาดที่ไม่สมบูรณ์อย่างแรง เพราะข้อมูลข่าวสารกระจายไปอย่างไม่มีประสิทธิภาพเลย เกษตรกรผลิตสินค้ากันอย่างเดาสุ่ม ฟังข่าวลือว่าสินค้าใดมาแรง แล้วก็แห่กันปลูก แต่เรื่องนี้ก็โทษเกษตรกรไม่ได้ เพราะต่อให้ส่ง PhD จาก Economics school ที่ดีที่สุดในโลกไปอยู่ตามท้องไร่ท้องนา ก็เดาไม่ถูกเหมือนกันว่าปลูกอะไรแล้วจะรุ่ง หน้าที่กระจายข้อมูลข่าวสารจึงตกเป็นของภาครัฐที่มีเครื่องมือที่เหนือกว่า แต่ภาครัฐก็ไม่รู้อยู่ดีว่าปีหน้าราคาผลผลิตจะเป็นอย่างไร เพราะก็ต้องเช็คข้อมูลกลับไปที่เกษตรกรว่าใครจะปลูกอะไรเท่าไหร่ เกิดเป็นปัญหากงกำกงเกวียน ..

ตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้าจึงเป็นทางแก้ที่ดีที่สุดในขณะนี้ (ขอย่อว่า AFM) ด้วย AFM เกษตรกรสามารถเช็คราคาล่วงหน้าได้ว่า ในอีก 1 ปีหรือ 2 ปีข้างหน้า ผลผลิตที่จะออกสู่ตลาดจะขายได้ที่ราคาเท่าไหร่ เกษตรกรสามารถ take position ไว้เลย แล้วหักลบกับต้นทุนการผลิตเช่นปุ๋ย ยาฆ่าแมลง ค่าแรง ดอกเบี้ย ฯลฯ และเมื่อเกษตรกร take position สินค้าเกษตรตัวใดเยอะเกิน ราคาล่วงหน้าก็จะลดลง แรงจูงใจในการผลิตสินค้านั้นลดลง และเกษตรกรที่เหลือก็จะเปลี่ยนไปปลูกพืชชนิดอื่นแทน ความเสี่ยงจากราคาสินค้าเกษตรผันผวนก็จะถูกถ่ายโอนจากเกษตรกร (ที่แต่เดิมเสมือนหลับตาปลูกพืชอย่างเดาสุ่ม ไม่รู้ราคาล่วงหน้าว่าจะเป็นอย่างไร) ไปสู่นักลงทุนและนักเก็งกำไรในตลาดสินค้าล่วงหน้า (สถาบันการเงินและนักลงทุนทั่วไป) หลักการง่ายๆเช่นนี้สามารถทำให้การตัดสินใจเลือกปลูกสินค้าเกษตรแต่ละชนิดกระจายทั่วไปอย่างมีประสิทธิภาพ

แต่การจะทำเช่นนั้นได้ ขั้นแรกก็คือต้องสามารถดึงเกษตรกรให้เข้ามา take position ในตลาดสินค้าล่วงหน้าได้อย่างง่ายๆ ที่ผมมองก็คืออาจจะต้องใช้ ธกส. เป็น channel ในการดึงเกษตรกรเข้ามามาใช่ AFM ในการลดความเสี่ยงราคาพืชผล และใช้เป็นปัจจัยในการเลือกปลูกสินค้าเกษตรอันใดอันหนึ่ง อันที่จริง ไม่จำเป็นว่าเกษตรกรทุกคนต้อง take position ใน AFM เพราะถ้ามีแค่เศษเสี้ยวหนึ่งที่ Significant พอ เกษตรกรก็สามารถใช้ราคาที่ trade อยู่ในการตัดสินใจได้เช่นกัน (ดีกว่าเดาสุ่มตามคำบอกเล่ามากมาย)

ถามสั้นๆง่ายๆว่ามีใครในตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้าไทยเข้าใจทฤษฎีของ AFM บ้าง? นอกจากที่คอยชักชวนให้นักลงทุนใส่สูทเทรดกันในห้องแอร์หันมาลงทุน AFM เป็นทางเลือกใหม่ ซึ่งเป็นแค่เป้าหมายรองของ AFM ในขณะที่เกษตรกรส่วนใหญ่ยังเช็คราคาล่วงหน้าไม่เป็นด้วยซ้ำ

ในฐานะนักเศรษฐศาสตร์อาชีพ ที่คุณจิม เขียนมาด้านบนผมเห็นด้วยอย่างยิ่งทุกประการและขอเสริมด้วยว่านโยบายการแทรกแซงราคาด้วยการประกันราคาสินค้าเกษตรขั้นต่ำนี่แหละ ตัวร้ายกาจที่สุด เพราะทำร้ายทุกคนตั้งแต่ ผู้เสียภาษี เกษตรกร ตลาดสินค้าล่วงหน้า และตลาดทั่วๆไป

รากเหง้า ของเกษตร ไทย ไม่ใช่การค้า ทำกันเพื่อเลี้ยงชีพ เป็นครัวเรือน ชาวบ้านจะรู้ว่า ควรจะกิน ซื้อ หรือปลูก ฤดูไหน มากเท่าไหร่ และเลื้อกรับประทานตามฤดูกาล อย่างเหมาะสม มานานแล้ว แต่ระบบนายทุน เข้ามาเปลี่ยน ตรงนี้หมด ส่วนเกษตรกรรายใหญ่ ที่มีศักยภาพสูงนี้น จะมีการวางแผนการผลิตและตลาด เป็นอย่างดี มีเทคโนโลยีชั้นสูง เข้ามาควบคุมการผลิตไม่กี่ราย ถ้าคิดในทางกลับกัน อาจเป็นการสร้างสถานการณ์ เพื่อการโกงกิน หาผลประโยชน์
ทำให้มันมีปัญหา ทำให้มันดูแย่ แล้ว ก้สร้างโครงการหางบประมาณ เข้ามาช่วย เพื่อแบ่งกันเสียมากกว่า