บทความนี้ คัดลอกและดัดแปลงเพียงเล็กน้อย จาก
นิตยสาร MBA ฉบับที่ 113 ประจำเดือน สิงหาคม 2008 หน้า 70-71
เนื้อหาหลักของเล่มนี้ ว่าด้วย “Shakespeare on Management” (เชคสเปียร์ ยอดนักบริหาร)
ขอได้รับคำขอบคุณจาก “ทีมงานเว็บไซด์” Siam Intelligence Unit
www.siamintelligence.com
ในบทความนี้จะพูดถึง “บทเรียนเชิงบริหาร” ที่ได้จากบทละครเรื่อง “Julius Caesar” แต่ที่ยกมานั้น คือ ส่วนเกริ่นนำ ซึ่งบรรยายถึง “บุคลิกภาพ Character” ของ Caesar มหาบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดในมหาอาณาจักรโรมัน เขามีความเป็นเลิศในหลากหลายสาขาที่แตกต่างกัน ชีวิตมีความผันผวนสุดหยั่ง ทั้งทุกข์และสุข หวุดหวิดหวาดเสียวหลายครั้งครา เริ่มต้นด้วยความสำมะเลเทเมา สร้างหนี้สินมหาศาล แต่มากลับตัวได้เมื่อตอนอายุสามสิบสี่ หลังจากเกิดแรงบันดาลใจหน้ารูปปั้น “อเลกซานเดอร์มหาราช” โดยเปรียบเทียบกับตัวเองว่า อายุ 34 แล้วยังไม่มีผลงานเป็นชิ้นเป็นอัน ขณะที่มหาบุรุษเบื้องหน้านั้น ครอบครองเกือบครึ่งค่อนโลก เมื่อตอนอายุเพียง 32
หลังจากวันนั้น ความสามารถในการรณรงค์สงคราม ร้องเรียงบทกวี ศิลปะการพูด การประพันธ์ การบริหารจัดการ และ การเมือง ฯลฯ ต่างเปล่งประกายออกมาจากตัว Caesar สร้างผลงานประกาศศักดายิ่งใหญ่แห่งมหาอาณาจักรโรมันจนถึงจุดสูงสุด ได้รับความชื่มชมเคารพรักจากมหาชนชาวโรม ขึ้นสู่สุดยอดของอำนาจการเมือง ที่ไม่มีชายชาวโรมันคนใดก่อนหน้านี้จะนึกฝัน แต่แล้วกลับต้องพบจุดจบอย่างเป็นปริศนา ใต้รูปปั้น “ปอมปีย์” ยอดนายพลโรมัน ผู้เป็นทั้งเพื่อน พันธมิตร และศัตรู ซึ่งได้ล่วงลับไปแล้วก่อนหน้านี้
ในภาวะวิกฤตหดหู่ช่วงนี้ จึงอยากให้แฟนพันธ์แท้ SIU ได้ชื่นชมดื่มด่ำรื่นรมย์ บรรเจิดแรงบันดาลใจ จากชีวิตของชายคนหนึ่ง ที่มีทั้งความผันผวนแห่งโชคชะตา ความสามารถไร้ขีดจำกัด และที่สำคัญ การทำงานหนัก แม้ในยามกรีธาทัพผ่านเทือกเขาแอลป์ที่สุดแสนโรแมนติค เขากลับไม่สนใจชื่นชมรื่นรมย์ความงาม หากหมกมุ่นแต่การประพันธ์หนังสือเสียนั่น
………………………………………………………………………………………………..
“Shakespeare on Management เชคสเปียร์ ยอดนักบริหาร”
องก์ที่ 3 การสร้างบทบาทในโลกธุรกิจ
“Things Won Are Done. Joy’s Soul Lies in the Doing.
ความสำเร็จย่อมต้องเริ่มจากการกระทำก่อน ความยินดีอยู่ที่การได้กระทำ”
การวางแผนกับการปฏิบัติตามแผนนั้นเป็นคนละสิ่งกัน การเปลี่ยนความตั้งใจให้เป็นผลลัพธ์ยังคงประกอบด้วยรายละเอียดของธุรกิจมากมาย ไม่ว่าจะเป็นในยุคปัจจุบันหรือโรมัน กำไร เป็นเรื่องสำคัญ แต่ความสุขของการดำเนินธุรกิจ มักอยู่กับการได้ทำสิ่งใหม่ ๆ ทุกวัน เช่นเดียวกับที่คราสสิด้าได้กล่าวไว้ข้างต้นจากบทประพันธ์ Triolus and Cressida และ ในบทประพันธ์ Julius Caesar ซึ่งเป็นบทประพันธ์ที่คล้ายธุรกิจมากกว่าละคร ตัวละครเอกเป็นมนุษย์องค์กร (organization men) ผู้ซึ่งใช้เวลาส่วนมากในองค์กรและมีความเข้าใจในบทบาทของตนเองเป็นอย่างดี
บุคคลที่มีความใฝ่ฝันจะต้องสร้างทีมโดยการพิจารณาบุคคลอื่นๆ อย่างใกล้ชิด ผู้นำต้องสร้างความเชื่อมั่น สร้างทีมและแผนงานแม้ภายใต้สถานการณ์ที่เลวร้าย รับฟังความเห็นของส่วนรวมและสื่อถึงความต้องการของเขาอย่างแยบยลและประสบความสำเร็จ พวกเขาจะมีความวิตกกังวลอย่างต่อเนื่องเพราะปัญหาใหม่ๆ ที่เกิดขึ้น แต่ปัญหาส่วนใหญ่จะได้รับการแก้ไข บทประพันธ์เชกสเปียร์ได้สร้างให้ความล้มเหลวเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ตัวละครแต่ละตัวจะต้องพบกับทางเลือกและต้องเผชิญกับสถานการณ์ด้วยความสามารถที่ดีที่สุด และแน่นอนว่าบางคนจะต้องมีข้อผิดพลาดและได้รับผลตอบแทนที่ไม่ดี โดยสรุปตัวละครเหล่านี้ใช้ความขยันขันแข็งเพื่อให้ประสบความสำเร็จ
บทนำ
โรม อยู่ในภาวะเฟื่องฟูทั้งทางด้านเศรษฐกิจและการขยายตัวของอาณาจักรและประชาชนทั่วไปให้ความเคารพนับถือต่อผู้นำของพวกเขา จูเลียส ซีซาร์ แต่ขุนนางบางคนเช่น แคสเซียส กลับไม่นิยมในตัวจักรพรรดิ ไม่ใช่ไม่ชอบสิ่งที่ซีซาร์ทำ แต่ไม่ชอบคนที่เก่งกาจและจองหอง แคสเซียสนั้นเป็นผู้ที่เข้มแข็งและชาญฉลาด แต่มีความอ่อนแอซ่อนอยู่ภายในใจ เขามักบ่นเสมอว่า “ข้าแทบทนซีซาร์ไม่ได้” และมักจะประเมินผู้อื่นด้วยลักษณะที่คนคนนั้นปฏิบัติต่อเขา แคสเซียสนั้นต้องการกำจัด จูเลียส ซีซาร์ งานนี้ต้องใช้ความรวดเร็ว การรักษาความลับ และการปฏิบัติอย่างถูกต้อง เพราะความสำเร็จเพียง 90 % ถือว่าไม่เพียงพอ
ความสามารถของแคสเซียสนั้นถือว่าเหมาะสมที่จะวางแผนการก่อการร้าย เขามีความกระตือรือร้นสูง เจ้าเล่ห์และมีความกล้าหาญอย่างที่ซีซาร์เรียกว่า “คนขลาดตายหลายครั้งก่อนที่พวกเขาจะตายจริง คนกล้าตายเพียงครั้งเดียว” ในงานครั้งนี้ แคสเซียสต้องพึ่งผู้เชี่ยวชาญเพราะในโครงการนี้เป็นโครงการที่ซับซ้อนและผู้บริหารที่ชาญฉลาดเข้าใจว่ามีบางสิ่งที่เขาไม่สามารถทำได้ด้วยตัวคนเดียว
ในบทประพันธ์ของเชกสเปียร์นั้น มักพูดถึงกษัตริย์ที่ได้รับ “อำนาจจากสวรรค์ (divine right)” แต่พวกเขาส่วนใหญ่มักไม่มีอำนาจ แต่ในบทประพันธ์เรื่องนี้ เขาได้เขียนถึงมนุษย์ผู้สร้างทุกสิ่งด้วยตนเอง รวมทั้งการสร้างอำนาจจากสวรรค์ แม้ว่าจะปรากฏเพียงสามฉาก ด้วยบทพูดเพียง 150 ประโยค และตายในกลางเรื่อง จูเลียส ซีซาร์ยังคงเป็นตัวละครสำคัญของละครเรื่องนี้
ความสำเร็จของซีซาร์นั้นถือเป็นเรื่องอัศจรรย์ เขาเป็นนักยุทธศาสตร์อัจฉริยะที่ขยายกรุงโรมจนถึงชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติค และในระหว่างชัยชนะครั้งต่างๆ เขายังได้ขยายเศรษฐกิจของโรม ร่างกฏหมาย สร้างหอสมุด และสร้างสิ่งก่อสร้างที่ยิ่งใหญ่ นอกจากนั้น ความสำเร็จส่วนบุคคลยังยิ่งใหญ่ โดยมีความสนใจทั้งด้านการปกครอง การราชการ ปรัชญา และกิจกรรมสาธารณะกุศล อาจกล่าวได้ว่า ความคิดของเขานั้นมีความสามารถสูงกว่ากองทัพของเขาเสียอีก ความสามารถด้านวรรณกรรมของซีซาร์เป็นที่ประจักษ์ในหนังสือที่เขาเขียน คือ Commentaries
ว่ากันว่า เมื่อครั้งที่เขาข้ามเทือกเขาแอลป์ เขาได้เขียนตำราไวยากรณ์และบทความด้านดาราศาสตร์และคณิตศาสตร์ และในช่วงเวลาว่างเขาได้ประดิษฐ์ปฏิทินที่ใช้ในปัจจุบัน (และเดือนกรกฏาคม-July) ก็ถูกตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่เขา ในบทประพันธ์นั้นความสำเร็จของเขาเป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป มาร์ค แอนโทนี เรียกเขาว่า “ผู้มีเกียรติที่สุดในประวัติศาสตร์ของโลก” และแม้แต่ศัตรูอย่างแคสเซียสยังยกย่องเขา บรูตัสเรียกเขาว่า “บุรุษผู้ยืนอยู่หน้าทุกผู้คนในโลก”
แต่เชกสเปียร์ยังคงสร้างภาพให้ซีซาร์เป็นปุถุชนธรรมดา แคสเซียสได้พูดถึงซีซาร์ในวัยเด็กที่เกือบจมน้ำตาย เมื่อพวกเขาว่ายน้ำด้วยกัน หรือเรื่องที่ซีซาร์หกล้มในที่สาธารณะ หรือเมื่อครั้งที่ซีซาร์เดินตรวจตราโดยทั่วไปและได้ขอให้แอนโทนีให้ “มาทางขวามือของข้า เพราะหูข้างนี้ของข้ามันหนวก” และด้วยสภาพร่างกายที่ไม่สมบูรณ์ ซีซาร์ก็มีข้อบกพร่อง เขามักกล่าวว่าเขาไม่กลัวอะไร แต่ภรรยาของเขาสามารถทำให้เขากลัวจับใจเมื่อเธอได้เล่าความฝันของเธอให้ฟัง เขากล่าวว่า เขามั่นคงเหมือนกับดาวเหนือ แต่กลับกลัวที่จะไปทำงานในวันที่ 15 มีนาคม (Ides of March) เขากล่าวว่า ไม่ต้องการตำแหน่งทางการเมือง แต่เขากลับมีชีวิตชีวาเมื่ออยู่ต่อหน้าสาธารณชน และเขาก็ขาดความมั่นใจเมื่ออยู่คนเดียว ซีซาร์อาจเป็นมนุษย์ที่ไม่สมบูรณ์ แต่เขาก็ประสบความสำเร็จมากเกินพอที่จะชดเชยข้อบกพร่องของเขา…
หมายเหตุ (เพิ่มเติมโดย “เจริญชัย ไชยไพบูลย์วงศ์” นักกลยุทธ์ประจำ SIU)
หากสนใจอยากรู้ประวัติของ Caesar สามารถติดตามภาคภาษาไทยได้ใน
http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%88%E0%B8%B9%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%AA_%E0%B8%8B%E0%B8%B5%E0%B8%8B%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%8C
สำหรับ หนังสือชีวประวัติ Caesarที่ Shakespeare น่าจะใช้เป็นข้อมูลประกอบการประพันธ์ คือ ฉบับของPlutarch
ชาวกรีกท่านนี้ ได้เขียนชีวิตของผู้ยิ่งใหญ่ไว้มากมาย นับเป็นหนังสือ Classic ยิ่งใหญ่เล่มหนึ่งของโลก
http://classics.mit.edu/Plutarch/caesar.html
ที่ผมนำมาคือ ส่วนที่เป็นประวัติของ Caesar แปลโดย John Dryden กวีเลื่องชื่อคนหนึ่งของเกาะอังกฤษ แม้จะไม่ถึงระดับ Sublime (ยอดยิ่ง) เทียบเท่าShakespere และ Milton ก็ตาม
(นักเขียนอังกฤษที่ได้รับยกย่องระดับ Sublime มีเพียง 2 ท่านนี้เท่านั้น ผมได้รับข้อมูลนี้มาจากหนังสือ “ปริทรรศน์แห่งวรรณคดีอังกฤษ” แต่งโดย “เปลื้อง ณ นคร” ซึ่งน่าสนใจมาก)
นอกจากนี้ ยังมีหนังสือ “โลกเร้นลับของซีซาร์ฯ” ประพันธ์โดย “บรรยง บุญฤทธิ์”
http://www.se-ed.com/eShop/Book/BookDetail.aspx?no=9789747379624&TypeMCode=BK
ผมชอบตอนหนึ่งที่กล่าวไว้ประมาณว่า
“ซีซาร์จะนำหน้าทหารเข้ารบก่อนเสมอ บางครั้งก็ไม่ได้ใส่เกราะ แต่แปลกที่ว่า อเล็กซานเดอร์มหาราชที่มีพฤติกรรมเช่นเดียวกันนั้น กลับได้รับบาดแผลเต็มตัว ขณะที่ไม่พบว่า ซีซาร์ได้รับบาดเจ็บใดๆเลย จากการสงคราม”