นิตยสาร TIME ฉบับวันที่ 10 พฤษภาคม 2010 ได้จัดอันดับ 100 บุคคลผู้ทรงอิทธิพลของโลก แม้ว่าทั้ง 100 คนที่ TIME นำเสนอจะไม่ได้เรียงลำดับ และแยกกันเป็นหมวดหมู่ ทำให้ไม่สามารถบอกได้ว่าใครเด่นกว่าใคร แต่ในหมวดของ “ผู้นำ” (Leaders) คนที่ TIME นำเสนอเป็นคนแรกคือประธานาธิบดีแห่งบราซิล
Luiz Inácio Lula da Silva หรือชื่อที่คนบราซิลมักจะเรียกเขาว่า “ลูลา” เกิดเมื่อปี 1945 (ปัจจุบันอายุ 64 ปี) เกิดในเมืองชนบทที่ห่างไกลความเจริญ เป็นบุตรคนที่ 7 จากทั้งหมด 8 คน มาจากครอบครัวที่พ่อแม่แยกทางกัน เคยทำงานเป็นเด็กขัดรองเท้าและคนงานในโรงงาน เขามีนิ้วเพียง 9 นิ้วเพราะเสียนิ้วก้อยไปจากอุบัติเหตุระหว่างการทำงานในโรงงาน และยังต้องวิ่งหาทางรักษาในโรงพยาบาลหลายแห่งเพราะขาดเงิน ลูกคนแรกของเขาเสียชีวิตในครรภ์มารดาขณะอายุ 8 เดือน ซึ่งภรรยาของเขาเสียชีวิตไปพร้อมกันเพราะขาดแคลนเงินค่ารักษาเช่นกัน
ด้วยความคับแค้นในวัยเยาว์ เขาเข้าร่วมกิจกรรมของสหภาพแรงงาน มีบทบาทอย่างสูงถึงขนาดได้รับเลือกเป็นประธานสหภาพคนงานโรงงานเหล็ก เขาเคยพาคนงานทั่วประเทศหยุดงานหลายครั้งในยุค 70s ในช่วงที่บราซิลถูกปกครองโดยเผด็จการทหาร รวมถึงเคยถูกจับเข้าคุกเป็นระยะเวลาสั้นๆ เช่นกัน
ในปี 1980 เขาเป็นผู้ก่อตั้ง “พรรคแรงงาน” (Workers’ Party หรือในภาษาโปรตุเกสชื่อ Partido dos Trabalhadores) ซึ่งมีแนวคิดฝ่ายซ้ายก้าวหน้า พรรคแรงงานของเขามีบทบาทอย่างสูงในการเรียกร้องให้มีการเลือกตั้งประธานาธิบดีโดยตรง ซึ่งสำเร็จในปี 1989 เขายังมีบทบาทสำคัญในการเรียกร้องให้ประธานาธิบดี Fernando Collor de Mello เข้ารับการอิมพีชเมนต์ในข้อหาคอร์รัปชั่น
ลูลาลงเลือกตั้งประธานาธิบดี 3 ครั้งในปี 1989, 1994 และ 1998 แต่ไม่ประสบความสำเร็จจนกระทั่งการเลือกตั้งในปี 2002 ด้วยนโยบายประชานิยมที่เอาใจคนรากหญ้า
ภาพประกอบจากนิตยสาร TIME
การขึ้นมาครองอำนาจของลูลาทำให้ชนชั้นปกครองของบราซิลหวั่นวิตกมาก เพราะบราซิลเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความแตกต่างทางฐานะสูงมากแห่งหนึ่งของโลก (มีค่า Gini coefficient สูงถึง 57 ส่วนของประเทศไทยมี 42 ต่ำที่สุดคือเดนมาร์ก 24.7 – ข้อมูลจากวิกิพีเดีย) ชนชั้นนำเหล่านี้ต่างหวั่นเกรงว่า ลูลา ประธานาธิบดีที่มาจากชนชั้นแรงงาน จะมาเปลี่ยนแปลงผลประโยชน์เดิมที่พวกเขาเคยได้รับออกไป
นโยบายหลักของลูลามีชื่อเป็นภาษาโปรตุเกสว่า Fome Zero (แปลเป็นภาษาอังกฤษว่า Zero Starvation หรือ “หยุดความหิวโหย”) มีเป้าหมายเพื่อแก้ปัญหาความอดหยากและความยากจน นโยบายนี้เริ่มขึ้นในปี 2003 มันประกอบด้วยนโยบายย่อยๆ หลายอัน เช่น มอบเงินให้แก่ครอบครัวที่ยากจนที่สุด (Bolsa Família Project) แก้ปัญหาขาดแคลนน้ำ แก้ปัญหาตั้งครรภ์ในหมู่วัยรุ่น และปัญหาด้านการเกษตร
นโยบาย Fome Zero ถือเป็นนโยบายแก้ปัญหาความยากจนที่ใหญ่ที่สุดที่รัฐบาลบราซิลเคยทำมา ทางสหประชาชาติโดย UNDP ได้ประเมินว่าโครงการ Bolsa Família Project ช่วยลดความแตกต่างทางรายได้ของบราซิลลงไปถึง 20% ระหว่างปี 2001-2005 และธนาคารโลกก็ประเมินว่า Fome Zero เกิดประโยชน์หลายอย่าง เช่น ลดปัญหาการใช้แรงงานเด็ก (อย่างไรก็ตาม ธนาคารโลกและฝ่ายค้านบราซิลได้วิจารณ์นโยบายนี้เหมือนกันว่าขาดเป้าที่ชัดเจน และไม่ประสบความสำเร็จในบางจุด)
ในเชิงเศรษฐกิจ รัฐบาลของลูลาสามารถใช้หนี้ให้กับ IMF ที่กู้เงินมาในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจอาร์เจนตินาปี 2001 ได้ก่อนกำหนด การบริหารเศรษฐกิจของลูลาทำได้ดีจนกระทั่งลดดัชนีความเสี่ยงในการลงทุนลงได้เกือบสิบเท่า และธนาคารในยุคของลูลามีกำไรมากที่สุดในประวัติศาสตร์ เศรษฐกิจของบราซิลในยุคนี้รุ่งเรือง และลูลาได้ใช้นโยบายเศรษฐกิจที่ค่อนข้างเป็นเสรีนิยมจนได้รับการวิจารณ์จากฝ่ายซ้ายที่เคยสนับสนุนเขา
เศรษฐกิจของบราซิลในสมัยของลูลา พลิกกลับจากติดลบในวิกฤตเศรษฐกิจอเมริกาใต้ในช่วงต้น กลายมาเป็นบวกจนทำให้บราซิลกลายเป็นประเทศในกลุ่ม BRIC ที่ได้รับการจับตามองอย่างมากในปัจจุบัน เศรษฐกิจของบราซิลแข็งแกร่งพอที่จะได้จัดฟุตบอลโลก 2014 และโอลิมปิก 2016 ในอีกสองปีให้หลัง
แม้ว่าจะได้รับคะแนนนิยมจากประชาชนอย่างล้นหลาม ลูลาถูกวิจารณ์ว่าพึ่งพิงอำนาจของเจ้าพ่อและนักการเมืองต่างจังหวัด เพื่อความมั่นคงของคะแนนเสียงในสภา เขาได้รับการเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีสมัยที่สองในปี 2006 แต่ก็ด้วยคะแนนเสียงที่ลดลงจากครั้งแรก รัฐบาลของเขาประสบปัญหาคอร์รัปชั่นหลายครั้ง จนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังต้องลาออก แต่ลูลาไม่โดนข้อหาใดๆ อย่างเป็นทางการ
วาระการทำงานของลูลาจะหมดลงในปี 2010 และเขาประกาศไม่แก้ไขรัฐธรรมนูญเพื่อลงสมัครเป็นประธานาธิบดีสมัยที่สาม โดยให้เหตุผลว่าต้องการสิ้นสุดการทำงานอย่างยิ่งใหญ่ เพื่อสร้างบรรทัดฐานให้ประธานาธิบดีคนถัดๆ ไปต้องปฏิบัติตาม ถ้าไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงฉับพลัน ลูลาคงกลายเป็นอีกตำนานหนึ่งของบราซิล เป็นประธานาธิบดีที่อยู่ในความทรงจำของผู้คนไปอีกนาน
ข้อมูลเพิ่มเติม