Practical Report “การควบรวมกิจการ (M&A)” เรื่องตื่นเต้นที่จะกลายเป็นสิ่งปกติในยุค AEC

โดย เจริญชัย ไชยไพบูลย์วงศ์
มหาวิทยาลัยสยาม

ธรรมดาสรรพสิ่งในใต้ฟ้า เมื่อแยกกันนานๆ ก็กลับเข้ารวมกัน
เมื่อรวมกันนานๆ ก็กลับแยกกันอีก

สามก๊ก (แปลโดย วรรณไว พัธโนทัย)

กระแสการควบรวมกิจการ (M&A) เป็นเรื่องธรรมดาของสังคมในประเทศที่พัฒนาแล้ว เพราะเมื่อเศรษฐกิจการค้าได้เติบโตก้าวหน้ามาถึงระดับหนึ่ง ก็ย่อมต้องมีการเปลี่ยนแปลงเพื่อต่อยอดกันระหว่างบริษัททั้งหลาย

ประเทศไทยก็หลีกหนีไม่พ้นแนวโน้มนี้

การเข้าซื้อกิจการของบริษัท MAKRO โดยบริษัท CPALL ก็นับเป็นสุดยอด M&A ที่แม้จะเกิดขึ้นไปสักพักนึงแล้ว แต่ก็ได้สะท้อนความเปลี่ยนแปลงของธุรกิจการค้าในเมืองไทยยุค AEC ได้เป็นอย่างดี

credit Image by Bangkok Post

credit Image by Bangkok Post

หากพูดกันตามตรงแล้วบริษัท CPALL ซึ่งเป็นเจ้าของแฟรนไชส์ “ร้านสะดวกซื้อ 7-11” ไม่น่าจะได้ประโยชน์อะไรนักในการซื้อกิจการร้านขายส่งแบบ MAKRO แต่ถ้ามองให้ลึกเข้าไป ก็จะเห็นได้ชัดเจนว่า CPF ซึ่งเป็นบริษัทแม่ของ CPALL เป็นผู้ได้รับอานิสงส์จากการควบรวมนี้ไปแบบเต็ม ๆ เพราะเท่ากับว่า MAKRO จะเป็นช่องทางในการระบายสินค้าประเภทอาหารทั้งสดและแช่แข็งให้กับ CPF ได้เป็นอย่างดี

การควบรวมกิจการจึงไม่อาจมองในระดับย่อยเท่านั้น หากต้องมองลึกไปถึงบริษัทที่โยงใยอยู่เบื้องหลังบริษัทที่เข้าควบรวมกิจการด้วย

เมื่อเข้าใจตรงนี้แล้ว เราก็จะมองออกได้ทันทีว่า การควบรวมกิจการระดับบิ๊กดีลที่จะเกิดขึ้นอีกในอนาคต ก็ย่อมหนีไม่พ้น บริษัทใหญ่ที่ต้องการช่องทางการเข้าถึงลูกค้าใหม่ที่อีกบริษัทหนึ่งยึดกุมเอาไว้ โดยที่สินค้าของทั้งสองบริษัทจะมีความคล้ายคลึงหรือทดแทนกันได้ในระดับหนึ่ง

หากเป็นสินค้าที่เหมือนกันแบบร้อยเปอร์เซ็นต์ (Commodities) ก็อาจไม่มีคุณค่ามากนักในการควบรวม เพราะบริษัทใหญ่เหล่านั้น ย่อมสามารถส่งสินค้าของตัวเองเข้าไปแข่งขันกันได้โดยตรง

ยิ่งกว่านั้น สิ่งที่ละเลยไปไม่ได้สำหรับการควบรวมกิจการ (M&A) ก็คือ การจัดสรรเงินทุน เพราะนับเป็นตัวบ่งชี้ความสำเร็จหรือล้มเหลวของดีลเลยทีเดียว

บริษัทใหญ่ที่มีความน่าเชื่อถือ มีกิจการที่แข็งแกร่งและกำลังเติบโตแบบ CPALL ก็ย่อมสามารถระดมเงินกู้ในระดับอัตราดอกเบี้ยที่ต่ำ มีระยะเวลาชำระหนี้ที่ยาว เพื่อมาใช้ในการผ่อนภาระทางการเงินได้โดยไม่ยากนัก

การเลือกบริษัท CPALL ที่มีชื่อเสียงดีให้เป็นตัวแทนของบริษัทแม่ CPF ในการเปิดดีลนี้ จึงเป็นการวางหมากที่แยบยลยิ่งนัก

www.vanhorten.nl

www.vanhorten.nl

ในยุค AEC ที่กำลังมาเยือนเมืองไทย ก็ย่อมเชื่อได้อย่างแน่นอนว่า จะเกิดกระแสการควบรวมกิจการ (M&A) เพิ่มพูนทวีมากยิ่งขึ้น โดยไม่จำกัดเฉพาะคนไทยกันเอง แต่ยังเชื่อมโยงไปถึงต่างชาติที่จะเข้ามาเล่นบทเจ้าบุญทุ่ม ซึ่งประเทศที่ต้องจับตามองก็คือ ญี่ปุ่น เพราะได้ผูกพันผลประโยชน์เข้ากับประเทศไทยมาเป็นเวลานานแล้ว

ที่สำคัญ บริษัทญี่ปุ่นยังมีทั้งพลังทางการเงิน พลังทางเทคโนโลยี และพลังทางนวัตกรรมที่เข้มแข็งเพียงพอในการคว้าประโยชน์จากการควบรวมกิจการกับบริษัทของคนไทย

โดยเฉพาะเมื่อประเทศไทยเป็นสมาชิกสำคัญของ AEC ก็ยิ่งสร้างโอกาสให้กับการขยายกิจการไปยังประเทศเพื่อนบ้านอีก 9 ประเทศได้เป็นอย่างดี

แน่นอนว่า เกมจับคู่ที่ลึกซึ้งนี้ ไม่ใช่เพียงจะได้ประโยชน์เฉพาะคนญี่ปุ่น หากบริษัทไทยที่ยังไม่พร้อมทั้งในเชิงเทคโนโลยีและการเงิน ก็จะสามารถอาศัยความสามารถของญี่ปุ่น เพื่อเข้าไปเก็บเกี่ยวผลประโยชน์จากตลาดอาเซียนที่เปิดกว้างนี้ได้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วยยิ่งขึ้น

 

สิ่งที่น่าตั้งข้อสังเกตเอาไว้ก็คือ กิจการที่มีแนวโน้มจะถูกควบรวมมากที่สุด ก็คงหนีไม่พ้นอุตสาหกรรมที่กำลังไปได้สวยและมีแนวโน้มเติบโตสูง ไล่ตั้งแต่ธนาคารและบริษัทหลักทรัพย์ ห้างค้าปลีกและร้านสะดวกซื้อ อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม และที่ลืมไม่ได้คือ โรงพยาบาลและกิจการที่เกี่ยวข้อง

แน่นอนว่า กิจการเหล่านี้ได้เกิดการควบรวมกันไปอย่างครึกโครมตลอด 5 ปีที่ผ่านมาแล้ว แต่กระนั้น เมื่อมีโอกาสใหม่ ๆ เกิดขึ้นมากมายในยุค AEC ก็ย่อมต้องมีการควบรวมทั้งในเชิงกว้างและเชิงลึกตามมาอีกอย่างแน่นอน

ที่น่าเศร้าก็คือ กิจการที่ไม่ค่อยมีการควบรวมเท่าไร หรือหากควบรวมก็จะเป็นในระดับเล็ก ๆ ก็คงจะไร้การควบรวมต่อไป เพราะถึงที่สุดแล้ว อุตสาหกรรมที่เหมาะกับการควบรวม ก็ย่อมมีอยู่จำกัด และบริษัทที่จะสามารถสร้างดีลการควบรวมที่ประสบความสำเร็จ ก็มีอยู่จำกัดเช่นกัน เนื่องจากต้องมีความเพียบพร้อมทั้งด้านเงินทุน ฐานที่มั่นและการเติบโตของตลาด รวมไปถึง การจัดการองค์กรและบุคลากรที่มีประสิทธิภาพ เพื่อจะรองรับกับภาวะความวุ่นวายหลังจากที่การควบรวมกิจการเสร็จสิ้นลง

www.besfin.com

www.besfin.com

บางคนอาจรู้สึกกังวลว่า การควบรวมกิจการที่กำลังเป็นแนวโน้มใหญ่ของเมืองไทย อาจทำให้ช่องทางเลือกของผู้บริโภคลดน้อยลง

แต่ขอให้มั่นใจได้เลยว่า ในยุคโลกาภิวัตน์ที่มีโอกาสและความเป็นไปได้ใหม่ ๆ เกิดขึ้นทุกวัน ก็ย่อมไม่มีใครสามารถผูกขาดการขายสินค้าไว้เพียงเจ้าเดียวได้ยาวนานนัก

มองไปรอบตัว เราจะเห็นร้านค้าและสินค้าใหม่ ๆ เกิดขึ้นทุกวัน ทั้งในโลกจริงและโลกเสมือน

แม้ว่าห้าง MAKRO จะถูกควบรวมกิจการไปแล้ว แต่ก็ยังเปิดดำเนินการตามปกติ  ในขณะเดียวกันก็ยังมีห้างใหม่ ๆ เกิดขึ้นมากมาย โดยเฉพาะ Community Mall ซึ่งเป็นทางเลือกใหม่ สำหรับคนที่เบื่อการเดินห้างหรู แต่ชอบเดินแบบชิลล์ ๆ ท้าทายแสงอาทิตย์ส่อง

หากใครเบื่อไก่ทอด KFC หรือไก่ย่าง Chester Grill ก็ยังสามารถไปลิ้มลองไก่ทอดรสแซ่บสูตรเกาหลีได้ทีร้าน BonChon

ทางเลือกของผู้บริโภคไม่ได้สิ้นสุดลงเพราะการควบรวมกิจการ แต่กลับจะสร้างทางเลือกใหม่ ๆ ให้เกิดขึ้นมา เพราะทางเลือกเดิม ๆ บางส่วนได้หายไป

 

เราควรติดตามกระแสการควบรวมกิจการที่กำลังจะเกิดขึ้นในยุค AEC ด้วยความตื่นเต้น เพราะบางทีมันอาจนำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงในชีวิตเราได้เช่นเดียวกัน เพราะโลกยุคนี้ย่อมมีโอกาสมากมายเกิดขึ้นได้ หากรู้จักเปิดหูเปิดตา

บางทีกิจการเล็ก ๆ ที่เราสร้างไว้เล่น ๆ ในอินเทอร์เน็ต ก็อาจกลายเป็นเป้าหมายของการควบรวมกิจการในครั้งต่อไป ?