Practical Report รู้จัก “ใบอนุญาตโครงข่ายทีวีดิจิตอล” ชิ้นส่วนสำคัญในการแพร่สัญญาณทีวีแบบดิจิตอล

อิสริยะ ไพรีพ่ายฤทธิ์ Siam Intelligence Unit
บทความนี้ได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิ Friedrich Ebert Stiftung

บทความในชุด “ทีวีดิจิตอล” ตอนที่สี่ เป็นเรื่องของใบอนุญาตโครงข่ายการเผยแพร่ทีวีดิจิตอล (multiplexer หรือ MUX)

บทความเก่าในชุด

บทความชิ้นนี้จะอธิบายถึงประเด็นด้านใบอนุญาตการให้บริการโครงข่ายทีวีดิจิตอล ซึ่งถือเป็นชิ้นส่วนสำคัญต่อแผนการผลักดันทีวีดิจิตอลของ กสทช. โดยจะกล่าวถึงทั้งในประเด็นทางด้านเทคนิคเพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจหน้าที่ของอุปกรณ์ multiplex หรือ Mux รวมถึงกฎเกณฑ์การจัดสรรใบอนุญาตการให้บริการโครงข่ายดิจิตอลของ กสทช. ด้วย

การแพร่สัญญาณโทรทัศน์ในระบบแอนะล็อกเดิม ไม่ว่าจะเป็นผ่านอากาศ (terrestrial) เคเบิล หรือดาวเทียม สัญญาณโทรทัศน์แบบแอนะล็อกจะถูกส่งผ่านตัวกลางโดยไม่ผ่านการบีบอัดใดๆ ดังนั้นในความถี่ย่านหนึ่งๆ (ความกว้าง 6-8MHz) จะมีสัญญาณโทรทัศน์เพียงช่องเดียวเท่านั้นที่ถูกส่ง การรับสัญญาณจึงตรงไปตรงมา อยากรับคลื่นของช่องใดก็หมุนไปยังความถี่ของช่องนั้น

ปัญหาของการแพร่สัญญาณแบบไม่บีบอัดคือสิ้นเปลืองช่วงความถี่มาก เพราะหนึ่งช่วงความถี่สามารถส่งได้เพียงช่องเดียว ไม่เพียงพอต่อความต้องการในอุตสาหกรรมโทรทัศน์ยุคใหม่
การแพร่สัญญาณโทรทัศน์ในระบบดิจิทัลแบบใหม่จึงแก้ปัญหานี้ โดยบีบอัดสัญญาณโทรทัศน์ให้มีขนาดเล็กลง และจับสัญญาณโทรทัศน์หลายๆ ช่องมา “มัดรวม” ให้อยู่ในคลื่นความถี่ชุดเดียวกัน คลื่นที่ส่งออกไปจึงประกอบด้วยสัญญาณโทรทัศน์หลายช่องรวมกัน ช่วยประหยัดความกว้างของสัญญาณลงได้มาก

สัญญาณโทรทัศน์หลายช่องที่ถูกมัดรวมกันในคลื่นความถี่เดียว โดยอุปกรณ์ที่ใช้รวมสัญญาณโทรทัศน์หลายๆ ช่องเข้าด้วยกันเป็นคลื่นชุดเดียวเรียกว่า “multiplex” (หรือในบางประเทศเรียกว่า “sub-channel”) โดยตัวอุปกรณ์อยู่ที่ฝั่งเสาส่งสัญญาณโทรทัศน์ และเมื่อต้องการรับสัญญาณโทรทัศน์แบบดิจิทัลก็ต้องมีอุปกรณ์ถอดรหัสสัญญาณแยกกลับเป็นช่องย่อยๆ ซึ่งในเชิงเทคนิกเรียกว่า “demultiplex” โดยจะอยู่ในกล่องเซ็ตท็อปหรือมาพร้อมกับเครื่องรับโทรทัศน์บางรุ่นอยู่แล้ว

(ดาวน์โหลดเอกสารฉบับเต็มที่ปุ่มสีน้ำเงิน ขอบล่างของเอกสาร)