“วิกฤตการเมืองไทย 2549-2553″ ที่ยืดเยื้อเรื้อรัง ยิ่งแก้ก็ยิ่งยุ่งนี้ ก็เพราะวิธีแก้ปัญหา (Methodology) ยังวนเวียนอยู่ในกรอบของสถานการณ์เฉพาะหน้า เปรียบดั่งกับการรับประทาน “พาราเซตามอล” ที่เพียงแต่ช่วยบรรเทาอาการปวด แต่ไม่อาจหยั่งรากลงไปในสมมติฐานของโรคได้
“ความเหลื่อมล้ำ” ระหว่างเมืองและชนบท ที่คณะกรรมการปฏิรูปได้ประเมินว่าเป็นสาเหตุสำคัญของวิกฤตการเมืองไทยนั้น ก็นับว่าเป็นความก้าวหน้าในการแก้ปัญหาที่น่าชื่นชม แต่กระนั้นวิธีคิดและวิธีการ (Vision and Methodology) ก็ยังตกอยู่ใต้วาทกรรมแบบเดิม
ปัญหาความเหลื่อมล้ำในเมืองไทย ไม่ได้มาจากการพัฒนาของระบบทุนนิยม ที่กระตุ้นให้คนเมืองเอารัดเอาเปรียบคนชนบท หากแต่มาจากความด้อยพัฒนาของทุนนิยมไทยที่ไม่อาจประสานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแบบตะวันตกให้เข้ากับวัฒนธรรมและวิถีชีวิตแบบไทยได้ โดยเฉพาะสมรภูมิรบที่ดุเดือดของทุนนิยมโลกาภิวัตน์ ก็ยิ่งเรียกร้องให้ “สินค้าไทย” มีเอกลักษณ์ ความโดดเด่น และความเป็นตัวของตัวเอง (Originality) ที่สินค้าราคาถูกจากจีนและเวียดนามมิอาจเอื้อมเลียนแบบได้
Practical Radio ตอนที่ 29 ได้รับเกียรติจาก พลเอก เอกชัย ศรีวิลาศ ผู้อำนวยการสำนักสันติวิธีและธรรมาภิบาลแห่งสถาบันพระปกเกล้า ในการเปิดมุมมองด้าน “ยุทธศาสตร์” เพื่อการพัฒนาและปฏิรูปประเทศไทย โดยเริ่มต้นจาก “สาเหตุ” ของปัญหา คือ การพัฒนาระบบทุนนิยมตามแบบตะวันตก โดยไม่เข้าใจลักษณะเฉพาะของประเทศไทย จึงนำไปสู่ความเหลื่อมล้ำและความไม่สงบทางสังคม ดังที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน
“เศรษฐกิจวิถีที่มีชีวิต” คือ บททดลองเสนอของยุทธศาสตร์การพัฒนาทุนนิยมที่สอดคล้องกับความเป็นไทย ซึ่งแตกต่างจากระเบียบ กฎเกณฑ์ และความแม่นยำของระบบโรงงานตามแบบทุนนิยมตะวันตก ที่เข้ามาบังคับจิตใจคนไทยให้ประพฤติตามตลอด 50 ปีที่ผ่านมา ผลสุดท้ายจึงกลายเป็นความอิหลักอิเหลื่อและนำไปสู่ความล้มเหลวในท้ายที่สุด
ในขณะเดียวกัน “ธุรกิจท่องเที่ยว” ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่มีลักษณะใกล้เคียงและสอดคล้องกับรูปแบบชีวิตที่สนุกสนานและมีสีสันของคนไทย ก็กลับได้รับความสำเร็จและสร้างรายได้ให้ประเทศเป็นกอบเป็นกำ จึงยิ่งตอกย้ำถึงยุทธศาสตร์การพัฒนาทุนนิยมที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของคนไทย
ความเติบโตยิ่งใหญ่ของทุนนิยมจีน ก็ไม่ได้มาจากการเดินตามโมเดลทุนนิยมแบบตะวันตก 100 % อย่างที่คนส่วนใหญ่เข้าใจกัน แต่ริเริ่มจากการค้นหาลักษณะเฉพาะของ “ความเป็นจีน” แล้วนำรูปแบบการแสวงหากำไรของตะวันตกมายกระดับ “ต่อยอด” จึงทำให้ทุนนิยมแบบจีนเต็มไปด้วยชีวิตชีวาและเติบโตต่อเนื่องตลอด 20 ปีที่ผ่านมา
อย่างไรก็ตาม เศรษฐกิจวิถีที่มีชีวิตย่อมไม่ใช่การกลับไปหาคืนวันเก่าๆ หรือแม้กระทั่งการยกเลิกระบบทุนนิยมเพราะคิดว่าเป็นยาพิษที่มาจากตะวันตก ตรงกันข้าม เศรษฐกิจวิถีที่มีชีวิตคือ ปฏิสัมพันธ์และการปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมใหม่ๆ ที่ทำให้ “ความเป็นไทย” เต็มไปด้วยเสน่ห์สีสันและการเติบโต
Podcast: Play in new window | Download