“สื่อมวลชน” ได้ก้าวเข้ามามีบทบาทกับชีวิตของคนไทยเพิ่มขึ้นทุกขณะ ตั้งแต่ตื่นนอน รับประทานอาหาร ไปจนกระทั่งถึง การหลับฝันในยามราตรี
แน่นอนว่า สื่อมวลชนได้ช่วยให้ต้นทุนในการแสวงหาข่าวสารของประชาชนมีราคาถูกลง แต่กระนั้น สื่อมวลชนก็อาจตกเครื่องมือของกลุ่มผลประโยชน์ต่างๆ ในการบรรลุเป้าหมายส่วนตัวได้
ที่น่ากลัวยิ่งกว่า คือ ความฉลาดแนบเนียนของกลุ่มผลประโยชน์ ในการสอดไส้ความเท็จเข้าไปในความจริงของข่าวสารด้วยปริมาณที่เหมาะสม ทำให้ประชาชนที่ไม่มีเวลาวิเคราะห์อย่างลึกซึ้ง ย่อมหลงเชื่อและมีอารมณ์ร่วมกับข้อมูลที่ได้รับนั้น
ตัวอย่างเช่น ความขัดแย้งทางการเมืองตั้งแต่ 19 กันยายน 2549 กระทั่งถึง 19 พฤษภาคม 2553 แต่ละฝ่ายต่างก็มีสื่อมวลชนเป็นกระบอกหนุนหลังอยู่ โดยพยายามสอดไส้อุดมการณ์ของตนเข้าไปในข่าวสาร เพื่อทำให้ประชาชนหลงเชื่อและกลายเป็นแนวร่วมกับฝ่ายของตนโดยไม่รู้ตัว
อย่างไรก็ตาม เหตการณ์นองเลือดในวันที่ 19 พฤษภาคม 2553 ได้จุดประกายการปฏิรูปประเทศไทย ให้กลายเป็นกระแสที่คนส่วนใหญ่ในสังคมยอมรับ โดยเฉพาะการ “ปฏิรูปสื่อ” ก็ได้เป็นยุทธศาสตร์สำคัญที่รัฐบาลต้องเร่งทำอย่างระมัดระวังรอบคอบ
Practical Radio ตอนที่ 30 ได้รับเกียรติจากคุณสุภิญญา กลางณรงค์ นักวิชาการและนักเคลื่อนไหวเพื่อการปฏิรูปสื่อ ที่มีผลงานเป็นที่ยอมรับในวงการมาอย่างยาวนาน โดยเธอได้นำงานวิจัยเรื่อง “โครงการจินตนาการปฏิรูปสื่อ และนโยบายสื่อแบบบูรณาการในทศวรรษหน้า (2010-2020)” มาสรุปและสังเคราะห์เพิ่มเติม เพื่อเป็นยุทธศาสตร์ในการปฏิรูปสื่อของสังคมไทยที่กำลังผลิบาน
“หนังสือพิมพ์ วิทยุโทรทัศน์ ภาพยนตร์ และอินเทอร์เน็ต” ต่างก็เป็นสื่อที่มีประวัติศาสตร์และเส้นทางแห่งอนาคตที่แตกต่างกัน ดังนั้น การกำหนดนโยบายปฏิรูปสื่อก็ควรจะต้องมีความละเอียดรอบคอบและคำนึงถึงบริบทเฉพาะของสังคมไทย โดยอาจหยิบยืมจากบทเรียนของประเทศพัฒนาได้ตามสมควร
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การสร้าง “ประชาสังคม” ที่เข้มแข็ง เพื่อคอยตรวจสอบถ่วงดุลระหว่างรัฐและปัจเจกชน ไม่ให้สุดขั้วเกินไปจนกลายเป็นเผด็จการหรืออนาธิปไตย ขณะเดียวกันก็เพิ่มวุฒิภาวะให้กับประชาธิปไตยไทย ให้สามารถเติบโตเดินหน้าไปได้อย่างราบรื่นยั่งยืน
SIU ได้แต่หวังว่า การปฏิรูปสื่อในห้วงยามนี้ จะส่งผลดีไปสู่ลูกหลานของเราในวันข้างหน้า ไม่ให้ต้องมารบราฆ่าฟันกันอย่างไร้เหตุผลอีกต่อไป
Podcast: Play in new window | Download