ศาสตราจารย์ ดร. ปรีดี พนมยงค์ (11 พฤษภาคม พ.ศ. 2443 – 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2526) หรือ หลวงประดิษฐมนูธรรม เป็นผู้นำสมาชิกคณะราษฎรสายพลเรือน ผู้อภิวัฒน์การปกครองของสยามจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นประชาธิปไตย เป็นนายกรัฐมนตรี 3 สมัย และรัฐมนตรีกระทรวงต่าง ๆ อีกหลายสมัย ในสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นผู้นำขบวนการเสรีไทยต่อต้านกองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่น มีชื่อรหัสว่า “รู้ธ” เป็นผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง และเป็น “ผู้ประศาสน์การ” คนแรกและคนเดียวของมหาวิทยาลัยฯ นอกจากนี้ยังเคยดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในรัชกาลที่ 8 และได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ยกย่องในฐานะ “รัฐบุรุษอาวุโส” ด้วย
ในปี พ.ศ. 2543 องค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก ได้ประกาศบรรจุชื่อปรีดีไว้ใน ปฏิทินบุคคลสำคัญของโลก ปี ค.ศ. 2000-2001
หัวใจแห่งคณะผู้ก่อการ เหตุแห่งการปฏิวัติสยาม 2475
ไพร่เป็นพื้นยืนเย็นประเด็นชอบ
ตามระบบปาลิเมนต์ประเด็นขำ
แม้นนิ่งช้าล้าหลังมิยังทำ
จะตกต่ำน้อยหน้าเวลาสาย
บทกวีข้างต้น เทียนวรรณ หรือ ต.ว.ส. วัณณาโภ ได้รจนาขึ้นในปี 2448 ในยุคสมัยที่ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ยังเป็นสุดเขตแดนของจินตนาการรูปแบบการปกครองที่เป็นไปได้ของชนชั้นนำสยาม ในขณะนั้น แน่นอนที่สุดผู้ที่บังอาจคิดถึงรูปแบบการปกครองที่ดีกว่า ถ้าหากไม่ถูกทำให้กลายเป็น “คนบ้า” ในสายตาของผู้ปกครองก็จะถูกโซ่ตรวนมาพันธนาการ
โชคร้ายเป็นของเทียนวรรณที่ท่านได้รับโทษทัณฑ์ ทั้ง 2 ประการ
เทียนวรรณ, ที่มา – siamintellect
แต่ก็ใช่ว่าความพยายามของเทียนวรรณจะไร้ค่าก็หาไม่
ในบั้นปลายของชีวิตภายหลังจากพ้นโทษ เทียนวรรณขณะนั้นอายุเกือบจะ 70 ปีแล้ว ได้สนทนาวิสาสะกับเด็กมัธยมจากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยคนหนึ่ง ซึ่งก่อนหน้านั้นได้รับการบอกเล่าจากครูประจำชั้นในการเปลี่ยนแปลงการปกครองในประเทศจีน จากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์เป็นการปกครองแบบสาธารณรัฐ ในปี 2454 โดยมี ดร.ซุนยัดเซ็น เป็นหัวหน้า
เด็กเรียนมัธยมผู้นี้แต่มีความประทับใจในข้อเขียนของเทียนวรรณ เขาได้เดินทางไปหาเทียนวรรณ ที่อาศัยอยู่ที่ตึกแถวบริเวณวัดบวรนิเวศ
บทสนทนาระหว่างคนต่างรุ่นที่สนใจการเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นอย่างไรบ้าง ยังเป็นปริศนามาจนถึงปัจจุบัน
16 ปี หลังจากนั้น
24 มิถุนายน 2475 เวลาย่ำรุ่ง ฟ้าได้ผ่าเปรี้ยงลงกลางพระนคร เมื่อ นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา หัวหน้าคณะผู้ก่อการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายน 2475 ได้อ่านคำประกาศของคณะราษฎร ประณามระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์อย่างรุนแรง พร้อมทั้งเสนอรูปแบบการปกครองใหม่ที่ให้กษัตริย์ “อยู่ใต้กฎหมายธรรมนูญการปกครองแผ่นดิน” และให้มีสภาที่จะเป็นที่ปรึกษาหารือกัน
โดยผู้เขียนคำประกาศคณะราษฎร ฉบับดังกล่าว คือคนเดียวกันกับเด็กมัธยมจากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยคนนั้น ซึ่งก็คือ นายปรีดี พนมยงค์
บ่ายโมงเศษของวันเดียวกัน ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม ที่คณะผู้ก่อการเปลี่ยนแปลงการปกครองได้ใช้เป็นกองบัญชาการ นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา หัวหน้าคณะผู้ก่อการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายน 2475 ได้กล่าวต่อร้อยเอกขุนทวยหาญพิทักษ์ หัวหน้า “คณะพรรค ร.ศ.130”
ถ้าไม่มีคณะคุณ ก็เห็นจะไม่มีคณะผม
กระแสความต่อเนื่องทางประวัติศาสตร์ที่หลอมรวมมาเป็น “เหตุการณ์ 24 มิถุนา” นั้นได้ชี้ให้เห็นเป็นตัวอย่างดีว่า สิ่งที่เกิดขึ้นมิได้เป็นเพียง “ละครการเมือง” ที่เริ่มและจบภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมงของเช้าวันนั้น หากแต่ “เหตุการณ์ 24 มิถุนา” เป็นความจำเป็นทางประวัติศาสตร์ของการเคลื่อนไหวทางการเมืองทั้งกระบวนการ
แต่อย่างที่รับรู้กันในปัจจุบันว่า ความรับรู้เกี่ยวกับเหตุการณ์ 24 มิถุนา เป็นไปอย่างหลากหลาย ซึ่งในความหลากหลายนั้นมี “อำนาจการเมือง” ในแต่ละยุคสมัยเป็นโครงครอบ
ดังนั้นการที่จะทำความเข้าใจ “ความคิด” ที่นำไปสู่ “เหตุการณ์ 24 มิถุนา” จนเป็น “ความรู้” ที่สั่งสมมาในปัจจุบันนั้น ต้องเข้าใจด้วยว่ามี %9
ที่มา : -
* คัดลอกจาก – หัวใจแห่งคณะผู้ก่อการ เหตุแห่งการปฏิวัติสยาม 2475 คำนำสำนักพิมพ์ใน ความคิด ความรู้ และอำนาจการเมืองในการปฏิวัติสยาม 2475 โดย นครินทร์ เมฆไตรรัตน์, สำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน