ปี 2012 เป็นปีที่มีความสำคัญต่อแวดวงการทูตและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ เพราะพี่ใหญ่อย่างสหรัฐอเมริกากำลังจะมีการเลือกตั้งประธานาธิบดีอีกครั้งในช่วงปลายปีนี้ และถ้าหากว่าได้ประธานาธิบดีคนใหม่ที่มาแทนบารัค โอบามา เราก็จะได้เห็นการเปลี่ยนแปลงของนโยบายต่างประเทศอเมริกันแน่นอน
ในส่วนของ 2 พรรคใหญ่ ฝั่งพรรคเดโมแครตที่ครองทำเนียบขาวในขณะนี้คงไม่มีปัญหา เพราะประธานาธิบดีบารัค โอบามา แสดงตัวชัดเจนแล้วว่าจะลงสมัครประธานาธิบดีเป็นสมัยที่สอง และคงไม่น่าจะมีเหตุผิดพลาดอันใดจนเขาพลาดโอกาสเป็นตัวแทนของพรรคในการเลือกตั้งเดือน พ.ย. 2012
แต่พรรครีพับลิกันกลับน่าสนใจกว่ามาก เพราะมีผู้สมัครท้าชิงตำแหน่งตัวแทนพรรคกันมากในเบื้องต้น (อ่านรายละเอียดได้จากบทความ รู้จักตัวเก็งชิง ปธน. สหรัฐจากพรรครีพับลิกัน: Michele Bachmann, Rick Perry, Mitt Romney) และตอนนี้การหยั่งเสียงภายในพรรค (Primary) ก็เริ่มต้นขึ้นแล้ว
ตามธรรมเนียมของพรรคการเมืองใหญ่ของสหรัฐทั้งสองพรรค การหยั่งเสียงภายในพรรคหรือ primary จะเริ่มต้นหลังวันปีใหม่ และเดินหน้าหยั่งเสียงไปทีละรัฐ (บางรัฐอาจหยั่งเสียงในวันเดียวกัน) โดยรัฐสุดท้ายคือ ยูทาห์ (Utah) จะหยั่งเสียงในวันที่ 26 มิถุนายน ก่อนที่ที่ประชุมใหญ่ของพรรค (Republican/Democrat National Convention) จะโหวตเสนอชื่อตัวแทนพรรคลงชิงตำแหน่งประธานาธิบดีในเดือนสิงหาคม
โดยมากแล้ว การหยั่งเสียงมักได้ข้อยุติก่อนจะเวียนไปครบทุกรัฐ เพราะผู้ที่มีคะแนนตามหลังมักจะประกาศยอมรับความพ่ายแพ้ก่อน และขอให้ผู้ที่ลงคะแนนให้ตนไปสนับสนุนคู่แข่งแทน (สำหรับการเลือกตั้งประธานาธิบดีในปี 2008 พรรคเดโมแครตที่แข่งกันคู่คี่สูสีมาก ก็จบลงก่อนกำหนดเล็กน้อย โดยฮิลลารี คลินตัน ยอมรับความพ่ายแพ้ช่วงต้นเดือนมิถุนายน 2008)
การหยั่งเสียงของพรรครีพับลิกัน
สำหรับการหยั่งเสียงของพรรครีพับลิกันในปีนี้ ได้ผ่านไปแล้ว 3 รัฐ คือ ไอโอวา นิวแฮมป์เชียร์ และล่าสุดเมื่อวันอาทิตย์ที่ 21 ม.ค. ที่ผ่านมาคือ เซาธ์แคโรไลนา
ผลการหยั่งเสียงใน 3 รัฐแรกเริ่มชัดเจนว่า ผู้สมัครที่ได้คะแนนโหวตเยอะพอจนอยู่ในเกม เหลือเพียง 4 รายเท่านั้น ได้แก่
- Mitt Romney ตัวเต็งตั้งแต่แรก
- Newt Gingrich อดีตประธานสภาผู้แทนราษฎรของสหรัฐ
- Ron Paul นักการเมืองจอมเก๋าของพรรครีพับลิกัน (ปัจจุบันอายุ 76 ปี)
- Rick Santorum นักการเมืองสายอนุรักษ์นิยมผู้เคร่งศาสนา
ตารางคะแนนการหยั่งเสียง หลังวันที่ 21 มกราคม (จาก NYTimes)
Rick Santorum ที่ดูไม่โดดเด่นมากนัก กลับสามารถเอาชัยในการหยั่งเสียงนัดประเดิมที่ไอโอวาได้สำเร็จ มีคะแนนเหนือตัวเก็งอย่าง Mitt Romney เล็กน้อย แต่ก็เพียงพอที่จะสร้างหัวข่าวไปทั่วโลกว่าเขาสามารถเอาชนะการหยั่งเสียงนัดแรกที่โลกจับตาได้
ส่วน Mitt Romney เองก็ยังมีคะแนนสะสมไว้ในมือมาก และสามารถพลิกกลับมาชนะได้สบายๆ ในการหยั่งเสียงที่นิวแฮมป์เชียร์
ในการหยั่งเสียงครั้งที่สามที่เซาธ์แคโรไลนา อดีตประธานสภาอย่าง Newt Gingrich ก็เอาชนะได้แบบสบายๆ เช่นกัน แต่ผู้สมัครคนอื่นๆ ก็ยังเกาะกลุ่มไม่มีใครถูกทิ้งแบบห่างไกลมากนัก นอกจากนี้ ผู้สมัครมือเก๋าที่เคยลงสมัครเป็นตัวแทนพรรคในปี 2008 อย่าง Ron Paul ที่มีแนวคิดเสรีนิยมมากที่สุดในกลุ่ม ก็เก็บแต้มมาได้เรื่อยๆ รอสอดแทรกได้ตลอดเวลา
รู้จัก Newt Gingrich
Newt Gingrich (ภาพจาก Facebook ของ Newt Gingrich)
ชื่อของ Newt Gingrich (นิวต์ กิงริช) โดดเด่นขึ้นมาในการหยั่งเสียงรอบล่าสุด เขาเคยมีบทบาทโดดเด่นในการเมืองสหรัฐยุค 90s ในฐานะประธานสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐ ที่พรรครีพับลิกันสามารถชิงเสียงข้างมากมาได้สำเร็จ หลังจากที่ต้องรอมายาวนานถึง 40 ปี
อย่างไรก็ตาม Newt นั่งเก้าอี้ประธานสภาล่างได้เพียง 4 ปี (1994-1998) หลังจากพรรครีพับลิกันพ่ายแพ้ครั้งใหญ่ในการเลือกตั้งปี 1998 เขาจึงต้องแสดงความรับผิดชอบด้วยการลาออกจากตำแหน่ง ส.ส. จากนั้นเขาหันหลังออกจากแวดวงการเมืองระดับชาติ หันมาทำงานการกุศล งานด้านนโยบาย และธุรกิจหลายประเภท รวมถึงงานพูด-เขียน และงานภาพยนตร์ที่ดูแลโดย Callista ภรรยาคนปัจจุบัน
Newt แสดงท่าทีสนใจลงสมัครตำแหน่งประธานาธิบดีในปี 2008 แต่ก็ไม่ได้สมัคร ก่อนจะมาแสดงตัวอย่างชัดเจนในปี 2011 ว่าเขาต้องการลงสมัครชิงตำแหน่งตัวแทนพรรครีพับลิกันในการเลือกตั้งประธานาธิบดีปี 2012 (ปัจจุบันเขาอายุ 68 ปีแล้ว และน่าจะเป็นการชิงชัยในการเมืองครั้งสุดท้าย)
จุดอ่อนของ Newt คือชีวิตส่วนตัวที่ค่อนข้างอื้อฉาว เพราะเขาผ่านการแต่งงานมาแล้วสามครั้ง โดยระหว่างการแต่งงานกับภรรยาคนที่สอง Marianne Ginther ในปี 1993 ก่อนที่ชีวิตทางการเมืองของเขาจะขึ้นสู่จุดสูงสุด เขามีสัมพันธ์สวาทกับสต๊าฟของพรรครีพับลิกันในขณะนั้นคือ Callista Bisek ซึ่งตอนนั้นเธออายุ 27 ปี อ่อนกว่าเขาถึง 23 ปี
Newt Gingrich และภรรยาคนปัจจุบัน Callista
Newt หย่าขาดจากภรรยาคนที่สองในปี 2000 และแต่งงานกับ Callista ในปีเดียวกัน ถึงแม้ว่าทั้งคู่ยังมีชีวิตสมรสที่ราบรื่น แต่ประเด็นเรื่องความสัมพันธ์ก็เป็นสิ่งที่คู่แข่งทางการเมืองนำมาโจมตีเขาอยู่เสมอ
ส่วนจุดอ่อนทางการบริหารของ Newt ที่ถูกวิจารณ์จากสื่อมวลชนอยู่เสมอ ก็คือนิสัยของเขาที่มักดึงภรรยาในขณะนั้นมาร่วมในทีมที่ปรึกษาอยู่เสมอ และหลายครั้งมักมีความขัดแย้งระหว่างภรรยากับทีมงานของตัวเขาเอง (ดูบทความ For Gingrich, Wives Always at Center of Career ใน The New York Times ประกอบ)
สู้ไปก็แพ้?
ถึงแม้ในช่วงแรก การหยั่งเสียงของพรรครีพับลิกันจะยังผลัดกันแพ้ชนะ แต่เราเชื่อว่าอีกไม่นาน เราจะเห็นทิศทางที่ชัดเจนว่าตัวแทนพรรครีพับลิกันเป็นใคร ซึ่งจากข้อมูลในปัจจุบัน ก็น่าจะยังเป็นตัวเต็งอย่าง Mitt Romney ที่มีความสมดุลย์มากกว่าผู้สมัครคนอื่นๆ คว้าชัยไปครอง
แต่สุดท้ายแล้ว ไม่ว่าผู้สมัครจากพรรครีพับลิกันในตัวเลือกทั้ง 4 คน โอกาสในการโค่นประธานาธิบดีบารัค โอบามา จากพรรคเดโมแครตก็ยังดูเลือนราง เพราะความโดดเด่นในการบริหารงานของตัวแทนพรรครีพับลิกันยังไม่โดดเด่นเท่าที่ควร (ถึงแม้ว่าโอบามาเองก็มีภาพลักษณ์ด้านการบริหารที่ไม่ดีนัก) และผู้สมัครหลายคนยังมีอุดมการณ์ด้านอนุรักษ์นิยม-เคร่งศาสนา ที่เจาะฐานคะแนนเสียงได้เพียงบางกลุ่มเท่านั้น
นักการเมืองคนสำคัญๆ ของพรรครีพับลิกันก็รู้เรื่องนี้ดี ทำให้หลายคนปฏิเสธที่จะลงสมัครเลือกตั้งในปี 2012 (ที่จะต้องไปชนกับบารัค โอบามา) แต่เก็บตัวไว้ไปลงการเลือกตั้งในปี 2016 (ที่ฝั่งพรรคเดโมแครตต้องหาตัวแทนพรรคคนใหม่) แทน เช่น Jeb Bush น้องชายของอดีตประธานาธิบดี George W. Bush, Sarah Palin ขวัญใจ Tea Party, รวมถึงอดีตนายทหารอย่าง David Petraeus และ Stanley McChrystal
ดูแนวโน้มแล้ว พรรครีพับลิกันยังไม่มีใครโดดเด่นพอที่จะโค่นโอบามาลงได้ แต่การเลือกตั้งไม่มีอะไรแน่นอน ทุกสิ่งทุกอย่างย่อมเกิดขึ้นได้ ถ้าหากพลิก “กระแส” เป็น