ใน The Economist ก็จะมีการตีพิมพ์ Obituary เป็นประจำทุกสัปดาห์

เป้าหมายงานเขียนแบบนี้จึงไม่ได้ตั้งใจจะเขียนถึงประวัติของเจ้าตัวให้ละเอียด หรือครอบคลุมอะไรมากมายครับ เพราะมันจะกลายเป็นชีวประวัติแบบเป็นทางการ ซึ่งอาจจะยืดยาวและน่าเบื่อมากเกินไป โดยปกติแล้วก็จะเป็นการเขียนถึง “ภาพรวม” และความ “โดดเด่น” ที่ได้ประเมินแล้วว่าน่าจะเป็นที่ยอมรับจากสังคม ในสายตาของผู้เขียนหรือผู้กล่าวถึง ซึ่งแน่นอนว่าทุกคนย่อมจะมีมุมมองที่ต่างกันอยู่แล้ว

และในเชิงวรรณกรรม ก็ควรจะมีแนวการเขียนที่ “กระชับ” และ “น่าอ่าน”

ถ้าเห็นว่าบทความชิ้นนี้ไม่ได้พูดถึงคุณสมัครในแง่ “ลบ” เลย นั่นก็เป็นความตั้งใจครับ ไม่ใช่แค่ว่าเพราะเป็น “ธรรมเนียม” ของสังคมไทย

เพราะ “มุมมอง” ที่เป็นลบ นั้นขึ้นอยู่กับ จุดยืนของผู้ประเมินและบริบทของสังคมในแต่ละช่วง

บทบาทที่คุณสมัครถูกวิพากษ์วิจารณ์มากที่สุดคือ การร่วมเป็นหนึ่งในนักพูดทางวิทยุยานเกราะในช่วง 6 ตุลาคม 2519 จุดยืนคุณสมัครตอนนั้นอยู่ตรงข้ามฝ่ายนักศึกษา แน่นอนว่าอยู่ตรงกับฝ่ายข้าง “ผู้มีอำนาจ”

ในสายตาผู้ชื่นชมสิทธิมนุษยชนทั่วไป ย่อมต้องประเมินคุณสมัครในทาง “ลบ”

แต่ก็อย่างว่า คำถามก็คือ 6 ตุลาคม 2519 ถูกพูดถึงอย่างชัดเจน และ “ครอบคลุม” มากน้อยแค่ไหน อย่าว่าแต่ในการพูดคุยทั่วไปตามแวดวงเสวนา หรือหน้าหนังสือพิมพ์เลย แม้แต่ในแวดวงวิชาการก็ดูเหมือนจะไม่มีการพูดถึงอย่างละเอียดมากนัก

ถ้าสนใจอยากรู้ว่าในตอนนั้น คุณสมัครมีความสำคัญมากน้อยแค่ไหน ลองค้นหาข้อมูลได้ครับ จาก Politicalbase ใน เหตุการณ์ 6 ตุลาคม และ เหตุการณ์รัฐประหาร 6 ตุลาคม หรือแม้แต่กระทั่งประวัติของ คุณสมัคร เอง

ถึงจะพยายามบันทึกไว้อย่างละเอียด แต่ก็ต้องบอกตามตรงว่า “ไม่ครบถ้วน”

เมื่อไม่ครบถ้วน เราจะประเมินคนๆหนึ่งอย่างเป็นธรรมรอบด้านได้อย่างไร? ถูกผิดของคนจึงขึ้นอยู่กับความรู้สึกมากกว่าข้อเท็จจริง

ประวัติศาสตร์ไทยนอกจาก “เพิ่งถูกสร้าง” แล้ว ยังถูกทำให้ “หลงลืม” และบางเสี้ยวส่วน “ห้ามกล่าวถึง” อีกด้วย