Practical Report ปรับผังเมืองหลังน้ำท่วมบนเส้นทางที่เป็นไปได้ กรณีศึกษา คลองชองเกซอนในโซล

ต้องยอมรับว่าปัญหาหนึ่งในวิกฤตการน้ำท่วมในครั้งนี้เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนไปของผังเมือง โดยเฉพาะแถวกรุงเทพและปริมณฑล หากเปรียบเทียบกับเมื่อครั้งปี 2538 แผนผังของพื้นที่เปลี่ยนไปค่อนข้างชัดเจน ทั้งการถมคลองตัดถนน ทั้งในด้านการกลางถมที่ๆเป็นเส้นทางระบายน้ำกลายเป็นหมู่บ้านจัดสรร เห็นได้ชัดในกรณีย่านตำบลท่าอิฐ จังหวัดนนทบุรี ซึ่งในอดีตเป็นร่องสวน

ทำให้เกิดการตั้งคำถามว่าหลังจากการผ่านน้ำท่วมใหญ่ครั้งนี้เราควรจะมีการทบทวนผังเมืองหรือไม่? รวมไปถึงหากจะต้องมีการตัดเส้นทางเพื่อระบายน้ำเส้นใหม่ หรือที่หลายๆคนเริ่มถามหา “แม่น้ำเจ้าพระยา 2″ จะเป็นไปได้หรือไม่ ในเมื่อปัจจุบันที่ดินเอกชนส่วนใหญ่ล้วนถูกจับจองไปเกือบหมดแล้ว

จากการศึกษาดูงานที่กรุงโซล ที่ประเทศเกาหลีใต้ มหานครที่มีประชากรจำนวนมหาศาลนั้นก็เคยผ่านช่วงการปรับผังเมืองครั้งใหญ่มาแล้ว ถึงแม้จะไม่ได้ถูกนำไปใช้กรณีน้ำท่วมโดยตรงแต่ก็น่าศึกษาในการปรับผังเมืองขนานใหญ่ เพื่อที่จะหาแนวทางในการประยุกต์ให้เหมาะกับประเทศไทย

คลองชองเกซอน เมื่อวันน้ำกลับมาใส

คลองชองเกซอน เมื่อวันน้ำกลับมาใส

“คลองซองเกซอน” ที่กรุงโซล อยู่บริเวณย่านดาวน์ทาวน์ของเมืองหลวงมีความยาวประมาณ 5.84 กิโลเมตร ซึ่งชาวเกาหลีใต้ได้ใช้ทำประโยชน์ทั้งดื่มกินและซักผ้ามาอย่างยาวนาน จนกระทั่งปี 1958  ได้มีการเปลี่ยนแปลงครั้งยิ่งใหญ่ ก็คือการตัดสินใจถมคลองแห่งนี้เพื่อตัดเป็นถนนและสร้างสะพานข้ามแยก ความเจริญในคราวนั้นมาพร้อมกับปัญหาน้ำเน่าเสีย คลองตื้นเขินและมลภาวะ รอบๆข้างกลายเป็นชุมชนที่มีประชากรอาศัยหนาแน่นพร้อมกับการเติบโตทางเศรษฐกิจของเกาหลีใต้

จนกระทั่งนาย ลี เมียง บัค นายกเทศมนตรีกรุงโซลในขณะนั้น (ปัจจุบันคือประธานธิบดีเกาหลีใต้) ได้ตัดสินใจพลิกโฉมครั้งใหญ่ในปี 2002 ว่าจะมีการฟื้นฟู สภาพแวดล้อมและนำคลองชองเกซอนกลับมา ได้มีการตัดสินใจ “รื้อ” แผนผังเมืองในส่วนนี้ใหม่เสียหมด การตัดสินใจเอาสะพานออก การขุดถนนให้กลับกลายเป็นคลอง การปรับปรุงทัศนียภาพ จนกลายเป็นจุดดึงดูดนักท่องเที่ยวแห่งใหม่

การเป็นแหล่งท่องเที่ยวใหม่ ในฤดูใบไม้ร่วงมีเทศกาลโคมไฟกรุงโซล

การเป็นแหล่งท่องเที่ยวใหม่ ในฤดูใบไม้ร่วงมีเทศกาลโคมไฟกรุงโซล

สำหรับประเทศไทยนั้นการปรับผังเมืองครั้งใหญ่ อาจต้องคิดให้รอบด้าน เช่น การมีแผนผังที่ชัดเจนว่าจะมีการปรับปรุงในจุดใดบ้าง การชดเชยค่าเวนคืนนั้นจะต้องเป็นไปอย่างยุติธรรม การครอบครองสิทธิ์ในที่ดินผืนต่างๆ รวมไปถึงการปรับจากสภาพแวดล้อมดั้งเดิมที่มี ตัวอย่างเช่น หากกรุงเทพฯจะพบกับปัญหาน้ำเน่าที่ถูกระบายออกจากคลองต่างๆลงอ่าวไทย เราจะมีการจัดการฟื้นฟูปัญหาสภาพน้ำและขุดลอกคูคลองไม่ให้ตื้นเขินได้อย่างไร?

การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญครั้งนี้ต้องการ วิสัยทัศน์ ความกล้า ความร่วมมือจากทุกภาคส่วน และอยู่ที่ว่าการปรับปรุงเพื่อส่วนรวมในครั้งนี้ เป็นบทเรียนการแก้ไขแบบบูรณาการและแบบองค์รวมที่แท้จริงไม่ใช่การแก้ขัดเวลาวิกฤตน้ำท่วมทีหนึ่งก็หาทางหนีทีไล่ทีเหมือนที่ผ่านๆมา นี่คือการนับหนึ่งในการพลิกโฉมหน้าประเทศไทยครั้งสำคัญ และเป็นการทำให้เห็นว่าเมื่อคุณคิดจะเปลี่ยน คุณก็เปลี่ยนได้!! ถึงเวลาหรือยังที่เราจะรู้จักกับ Commons Property หรือ กรรมสิทธิ์ส่วนรวม มากกว่าตระหนักความเป็นสิทธิส่วนบุคคล

  • พรพรรณบรรเทิงศิลป์

    เห็นทีการเปลี่ยนแปลงที่ใหญ่ยิ่งเกิน ท่ามกลางกระแสอิทธิพลที่เชี่ยวกรากจักมิอาจเห็นทางสำริดผลได้เลย

    น่าเศร้า น่าเศร้าแท้ โอ้วว์ คราหน้ามินานเกิน จักได้ประสบมหาวิบัติอีกรอบเป็นแน่

  • Abcdef

    ของกรุงโซลสวยก็สวยดีครับ แต่ที่ผมฟังมาคือ การบำรุงรักษานั้นใช้เงินเยอะอยู่ทีเดียว (ถ้าผมเข้าใจไม่ผิด คือน้ำที่นี่ ดูดมาจากแม่น้ำ Han) ดังนั้น หวังว่าเมืองไทยคงมีการวางแผนที่รอบคอบและคิดหน้าคิดหลังดีๆ นะครับ 

  • sompop bunnag

    ถ้าจะเอาอย่าง เกาหลีใต้ ต้อง ให้คนรุ่นหลังเกิดสำนึก ประวัติศาสตร์ ซึ่ีงก็ไม่นานนัก เอาแค่ ช่วงปี 2485 เป็นต้นมาจนถึง ปี2500 กรุงเทพ และ จังหวัดต่างๆที่อยู่รอบ กรุงเทพ นั้น มีสภาพภูมินิเวศน์อย่างไร น่าจะยังมีคนจำนวนมากที่เกิดทันจะสามารถ จินตนาการได้ ผมว่าสิ่งที่ต้องทำคือ ฟื้นห้วยหนอง คลอง บึง เท่าที่เคยมีอยู่ให้ได้สัก ครึ่งหนึ่งจากที่เคยมีก็พอจะป้องกันได้แน่นอน ตัวอย่างเช่น คลองหลอด ที่ไปทำถนน ขึ้นสพาน พระปิ่นเกล้าฯฝ่ังพระนคร รื้อได้ใหม และคลองที่คู่ขนาน กับถนน วิภาวดีรังสิต ที่ยาวจาก คลองแสนแสบ ช่วง สพานหัวช้าง ไปจนถึงรังสิต แต่ถนนวิภาวดีกลบเสีย จะรื้อถนน คืน คลองให้เขาได้ใหม

  • Chchati145

    บริบทไม่้หมือนกันครับ
    เริ่มต้นด้วยการให้ผู้รู้ มีประสบการทำงาน และให้สิทธิ์ในการทำงาน ไม่ใช่นักการเมือง้ป็นคนตัดสินใจ
    สถาปนิกไทย วางผังให้กับเมืองเจริญหลายเมืองบนโลกนี้ แต่ทำให้กับปท.ไทยไม่ได้ เพราะนักการเมืองเก่งกว่าเสมอครับ

  • iPAS

    อ่านความเห็นก่อนหน้า แล้วรู้สึกเห็นด้วยครับ เลยอยากเสนอความเห็นเพิ่มเติมว่า การแก้ปัญหาคงต้องเริ่มจากประชาชนลงมือกันเองก่อน หากได้ผลบ้างเล็กน้อยแล้วค่อยผลักดันกลับไปสู่รัฐ .. อันเกิดจากปรากฏการณ์ที่ประชาชนร่วมมือกันก่อกระสอบทราบบ้าง สื่อสาธารณะช่วยเป็นกระบอกเสียงบ้าง

  • chinsetsu

    ถนนศรีนครินทร์ถมคูด้านข้างไปทำถนนเพิ่มแล้วครับ ถนนแถวนั้นจะเป็นแปดเลนและมีโครงการที่รถไฟฟ้าวิ่งผ่าน ที่ดินจะแพงขึ้นอีกมาก แต่เรื่องการระบายน้ำ การรับมือน้ำท่วมหละ????

  • Bg

    ผมเคยไปเดินแว้บๆ ที่กรุงโซลตรงคลองนี่แหละครับ

    ตะลึงมาก น้ำใสมาก ไม่มีขยะ ฟองอะไรเลยซักชิ้น น้ำไม่ลึกมาก ประดับไฟตามทาง เหมาะแก่การพลอดรักกลางเมือง

    แต่ลองเดินตามขึ้นไปถึงต้นน้ำได้เจอว่ามันมีน้ำพุ่งออกมา เหมือนถูกปั๊มขึ้นมาจากที่ไหนซักที่ 
    ตกลงผมเข้าใจผิดหรือเปล่าครับ จริงๆ คลองนี้ไม่น่าจะมีผลต่ออการระบายน้ำของเมือง น้ำที่เห็นมันเป็นวงจรปิด ??แต่ที่บ้านเราตอนนี้ต้องการคือคลองที่ใช้เป็นทางผ่านของน้ำจริงๆ หรือเปล่าครับ?

  • Chatechenko

    ใช่ครับ ในบทความได้บอกแล้วว่าไม่ได้ถูกนำไปใช้เพื่อการระบายน้ำโดดยตรง แต่บทความมุ่งเน้นให้เห็นการปรับผังเมืองในมหานครครับ ว่าสามารถทำได้ ^^

  • Bg

    อยากเห็นอะไรแบบนั้นในเมืองไทยบ้างครับ ยิ่งเป็นคลองจริงๆ แล้วน้ำสะอาดได้ มันยิ่งสะท้อนถึงความรับผิดชอบของคนในสังคมได้เยอะเลย

  • http://www.withwatches.com/Omega.html Omega mens watches

    ของกรุงโซลสวยก็สวยดีครับ
    แต่ที่ผมฟังมาคือ การบำรุงรักษานั้นใช้เงินเยอะอยู่ทีเดียว
    (ถ้าผมเข้าใจไม่ผิด คือน้ำที่นี่ ดูดมาจากแม่น้ำ Han) ดังนั้น
    หวังว่าเมืองไทยคงมีการวางแผนที่รอบคอบและคิดหน้าคิดหลังดีๆ นะครับ