โดย เจริญชัย ไชยไพบูลย์วงศ์
ความสำเร็จของร้านกาแฟ Starbucks ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เกิดจากความเปลี่ยนแปลงของระบบเศรษฐกิจโลกครั้งใหญ่ จากเศรษฐกิจที่เน้นการผลิตแบบโรงงานอุตสาหกรรม มาเป็นเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ ผู้คนในระบบเศรษฐกิจแบบใหม่จึงต้องการ “สถานที่แห่งที่สาม (Third Place)” เพื่อหลีกหนีจากความวุ่นวายของบ้านและที่ทำงาน เข้าสู่มุมอันเงียบสงัดผ่อนคลายเพื่อบ่มเพาะแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงานที่มีคุณภาพ
ร้านกาแฟ Starbucks ได้ปรับเปลี่ยนตัวเอง เพื่อตอบสนอง “ความต้องการ” ที่เปลี่ยนแปลงของผู้คนในระบบเศรษฐกิจใหม่นี้ โดยมุ่งเน้นไปที่การออกแบบร้านให้มีบรรยากาศและกลิ่นอายที่เหมาะสมในการพบปะพูดคุยกับเพื่อนร่วมงานเพื่อแลกเปลี่ยนและจุดประกายความคิดสร้างสรรค์ซึ่งกันและกัน หรือแม้กระทั่งการหามุมสงบหลีกเร้นเพื่อแสวงหาแรงบันดาลใจส่วนตัว
นักเขียนสุนทรพจน์มือดีของประธานาธิบดีโอบามา ก็ได้มานั่งร่างสุนทรพจน์ที่กินใจและเปี่ยมพลังที่ร้าน Starbucks นี้เอง
การที่เมืองไทยจะปรับเปลี่ยนตัวเองจากเศรษฐกิจแบบโรงงานอุตสาหกรรมที่กำลังย่ำแย่มาเป็นเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่มีอนาคตอันรุ่งโรจน์สดใส ย่อมต้องมี Creative Space เฉกเช่นร้านกาแฟ Starbucks เป็นสถานที่ซึ่งเหมาะต่อการพบปะของศิลปิน นักเขียน นักธุรกิจ นักการเมือง เพื่อร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นที่จะนำไปสู่โครงการและธุรกิจใหม่ๆที่เปี่ยมล้นไปด้วยความคิดริเริ่มและการสร้างสรรค์ ซึ่งสถานที่ทำงานในรูปแบบเดิมไม่สามารถมอบบรรยากาศที่ปลุกเร้าแรงบันดาลใจเช่นนี้ได้
Hundred Children คือ ร้านกาแฟของคนไทยที่สามารถออกแบบตกแต่งร้านให้มีกลิ่นอายแห่งความสร้างสรรค์เทียบชั้นได้กับร้าน Starbucks โดยอาศัยการจัดร้านที่ผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมจีนโบราณเข้ากับวัฒนธรรมไทยร่วมสมัย
ผู้คนที่เข้ามาในร้านจะสัมผัสได้ถึงความสงบงดงามและกลมกลืนกับธรรมชาติของปรัชญาวัฒนธรรมจีน มีโคมแดงแขวนตระหง่านอยู่บนเพดาน โต๊ะเก้าอี้คล้ายตกอยู่ในห้วงบรรยากาศสงบในยุคโบราณ ด้านในจะมีศาลเจ้าที่มีรูปเคารพแบบจีนอยู่ร่วมกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของไทย “น้ำพุ” ที่พุ่งจากปากสิงห์โตทองเหลืองในห้องสุขายิ่งขับเน้นอารมณ์ความรู้สึกของผู้คนให้อบอวลไปด้วยความสงบงามอันเป็นจุดเริ่มต้นของ “สมาธิ” และจินตนาการบรรเจิดจ้า ที่ช่วยให้ขับเคลื่อนพลังสร้างสรรค์ของมนุษย์ให้บรรลุสู่จุดสูงสุด
Hundred Children มีทำเลยอดเยี่ยมอยู่ติดรถไฟฟ้า BTS สถานีอโศก ซึ่งทำให้ผู้มาเยือนไม่ต้องบังเกิดอารมณ์ด้านลบกับการจราจรที่แสนจะติดขัด ยิ่งกว่านั้น ร้านนี้ยังเป็นเครือข่ายของร้าน Royal Teak ซึ่งขายเครื่องเฟอร์นิเจอร์จีนสมัยใหม่ที่ยังรักษาความรู้สึกแบบจีนโบราณไว้ได้อย่างดียิ่ง สิ่งที่สะดุดตาและน่าประทับใจ คือ ตุ๊กตากระเบื้องรูปสาวน้อย ที่ดวงหน้าและแววตาประดุจมีชีวิต แฝงความรู้สึกสงบงามของอิสตรีโบราณ ไม่คล้ายตุ๊กตาจีนที่มีขายอยู่ทั่วไป ซึ่งขาดจิตวิญญาณและอารมณ์รู้สึกแห่งความเป็นมนุษย์
Hundred Children จะมีมุมส่วนตัวให้สามารถประชุมสนทนากันได้ โดยไม่รบกวนผู้อื่น ขณะเดียวกันก็รู้สึกว่าชุมชนของตนเองเชื่อมต่อเป็นหนึ่งเดียวกับชุมชนรอบข้าง นี่คือเสน่ห์และเอกลักษณ์ของความเป็นจีน ที่สามารถออกแบบสถานที่ให้มีความเป็นอิสระเสรีโดยที่ไม่รู้สึกแปลกแยกแตกต่าง มีความเป็นส่วนตัวแต่ก็รู้สึกร่วมกับส่วนรวม
นี่คือ จุดเด่นของร้าน Hundred Children ซึ่งเหนือกว่าร้าน Starbucks ที่ยังเน้นไปที่กำไรสูงสุด จึงมีระยะห่างของแต่ละโต๊ะซึ่งน้อยเกินไปที่จะมอบความเป็นส่วนตัวในการพูดคุยสนทนาได้สูงสุด อีกทั้งบรรยากาศความเป็นส่วนตัวในร้าน Starbucks ก็ยังให้ความรู้สึกที่แยกขาดจากความเป็นส่วนรวมของชุมชนอื่นในร้าน ดังนั้น ในแง่มุมนี้ Starbucks จึงยังไม่ใช่ Creative Space ที่สมบูรณ์แบบ
Hundred Children คือ ตัวอย่างที่ดีของ Creative Space ต้นแบบของเมืองไทย แน่นอนว่า ร้านนี้ยังไม่มีระบบบริหารจัดการอย่างมืออาชีพเหมือน Starbucks ที่สามารถขยายร้านสาขาออกไปได้อย่างกว้างขวาง นอกจากนี้ Hundred Children ยังคงเน้นหนักในวัฒนธรรมจีนที่หลากหลายลุ่มลึก โดยที่ไม่ได้อาศัยจุดขายหลักที่รากเหง้าวัฒนธรรมไทย แต่กระนั้น ร้านนี้ก็ถือได้ว่าเป็นร้านของคนไทย ที่มีความสามารถในการออกแบบตกแต่งให้มีระดับความเข้มข้นของ Creative Space ได้ใกล้เคียงกับร้าน Starbucks และสามารถเป็นมุมสงบให้ผู้ทำงานสร้างสรรค์ในเมืองไทยได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับสร้างสรรค์ผลงานเพียงลำพัง หรือพบปะสนทนาเพื่อจุดประกายความคิดสร้างสรรค์กับผู้คนในสายอาชีพที่แตกต่าง
Creative Space ที่สร้างสรรค์โดยคนไทยเช่นนี้ ถือเป็นนิมิตหมายอันดีในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในประเทศไทย ที่อาจจะเป็นตัวจักรสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยให้รอดพ้นจากห้วงวิกฤตหายนะในครั้งนี้ได้