เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2551 ประเทศไทยได้รับการรับรองสิทธิบัตร “ยีนควบคุมความหอมในข้าว” (Transgenic rice plants with reduced expression of Os2AP and elevated levels of 2-acetyl-1-pyroline) จากสำนักงานสิทธิบัตรและเครื่องหมายการค้าแห่งสหรัฐอเมริกา ส่งผลให้ข้าวหอมมะลิของไทย กลายเป็นข้าวที่มีคุณสมบัติพิเศษคือทั้ง “หอม” และ “นุ่ม” น่ารับประทาน ถือเป็นเอกลักษณ์ของข้าวไทย
ผลงานดังกล่าวเป็นความร่วมมือระหว่างศูนย์วิทยาศาสตร์ข้าว มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (มก.) และหน่วยปฏิบัติการค้นหาและใช้ประโยชน์ยีนข้าว ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) ตั้งแต่ปี 2544 ที่ทำการค้นหา “ยีนควบคุมความหอม” หรือที่เรียกว่า Os2AP จากยีนทั้งหมด 50,000 ยีน ที่มีอยู่ในข้าวแต่ละชนิด และได้ทำการคัดเลือกข้าวขาวหอมมะลิ 105 โดยได้ถอดรหัสพันธุกรรม จนพบว่า มียีนควบคุมความหอมอยู่ในตำแหน่งที่เรียกว่า โครโมโซม 8 ซึ่งเป็นเพียงตำแหน่งเดียวที่ทำการถอดรหัสพันธุกรรมยากที่สุด โดยกระบวนการนี้ต้องอาศัยเทคนิคพิเศษ
กระทั่งปี 2549 ทีมวิจัยประสบความสำเร็จในการหายีนควบคุมความหอมได้ครั้งแรก และได้ทดสอบโดยนำข้าวญี่ปุ่น สายพันธุ์นิพพอนบาเร (ข้าวสายพันธุ์ที่ไม่มีความหอม) ไปปรับปรุงพันธุ์ข้าวด้วยการใส่ยีนควบคุมความหอม พบว่าข้าวนิพพอนบาเรสามารถสร้างสารหอมได้
ทั้งนี้ยีนควบคุมความหอมที่พบจะมีในข้าวหอมทุกชนิด โดยเฉพาะข้าวหอมมะลิของไทย
ที่มา – มติชน