มันไม่ใช่เหตุบังเอิญที่ว่าที่ประธานาธิบดี บารัก โอบามา จะไว้เนื้อเชื่อใจให้ ผู้บริหารจากสถาบันคลังสมอง จอห์น โปเดสตา จาก ศูนย์เพื่อความก้าวหน้าอเมริกัน (Center for American Progress – CAP) สถาบันคลังสมองสายเสรีนิยม ดำรงตำแหน่งหัวหน้าการส่งมอบระบบบริหาร (transition chief) จากประธานาธิบดี จอร์จ ดับบลิว บุช สถาบันคลังสมองเหล่านี้จะทำหน้าที่ผลิตนโยบาย แนวคิด และระดมสมองเพื่อหาคำตอบใหม่ๆ ให้กับปัญหายากๆ อย่างเช่น เรื่องโลกร้อน วิกฤตเศรษฐกิจ ไปจนถึงสงครามต่อต้านการก่อการร้าย
จอห์น โปเดสตา, ที่มา – Veterans View
ที่แตกต่างจากสถาบันวิจัยทั่วไป สถาบันคลังสมองไม่เพียงแต่ผลิตงานวิจัย (แล้วส่วนใหญ่จะไปสิ้นสุดบทบาทของมันเป็นเอกสารเปื้อนฝุ่นอยู่บนหิ้งหนังสือ) แต่สถาบันคลังสมองยังต้องตระหนักถึงข้อจำกัดในโลกความเป็นจริง และพยายามปรับแต่งคำตอบต่อกระบวนการ จัดส่งมอบเป็นแนวทางนโยบายให้กับรัฐบาล หรือพูดง่ายๆ เชื่อมต่อระหว่าง “ความคิดเลิศหรู” และ “การกระทำที่เกิดผลเป็นรูปธรรม” บ่อยครั้งสถาบันคลังสมองจะถูกขนานนามว่า “รัฐบาลที่รอเรียกใช้งาน”
มีใครบ้างในโลกความคิด
ปัจจุบันสถาบันคลังสมองมีอยู่หลายรูปแบบด้วยกัน แต่ละส่วนจะนำเสนอแนวทางที่แตกต่างกันออกไป ดังตัวอย่างดังต่อไปนี้
The Policymakers
องค์กรแบบนี้จะได้เปรียบคู่แข่งมหาศาลต่อเมื่อพวกเขาได้รับงานวิจัยจากผู้ว่าจ้างระดับใหญ่ (เช่นรัฐบาล) พวกเขามีความสามารถในเรรื่องการประชาสัมพันธ์ องค์ความรู้ และเข้าใจถึงการประสานงานกับระบบราชการ ตัวอย่างองค์กรเหล่านี้เช่น Rand Corporation (US), Urban Institute (US), Overseas Development Institute (UK), Fundação Getulio Vargas (Brazil), และ Institute for Research on Public Policy (Canada) เป็นต้น
The Partisans
เป็นองค์กรสร้างความคิดทางการเมือง ไม่ว่าจะเป็นแนวความคิดจากฝ่ายซ้ายและฝ่ายขวา พัฒนาผู้มีทักษะเหลือล้นทางการเมือง และเป้นที่ทำงานสำหรับผู้นำทางการเมืองที่ว่างงานยามไม่ได้ปฏิบัติหน้าที่ในรัฐบาล ตัวอย่างองค์กรเช่น Heritage Foundation (US), Center for American Progress (US), Adam Smith Institute (UK), และ Civitas (UK) เป็นต้น
The Phantoms
ถูกออกแบบให้ดูเหมือนเป็น NGO แต่จริงๆ พวกเขาเป็นแขนขาของรัฐบาล ประเทศที่มีการปกครองค่อนไปทางเผด็จการจะใช้พวกเขาให้ดูเหมือนว่านิยมแนวทางประชาสังคม ตัวอย่างองค์กรเช่น China Development Institute (China), Institute for Democracy and Cooperation (Russia), และ Center for Political Studies (Uzbekistan) เป็นต้น
ที่มา – flickr
The Scholars
พวกเขาเป็นเหมือนดาราของโลกอุตสาหกรรมคลังสมอง บทบาทแบบนักวิชาการสร้างความน่าเชื่อถือ พวกเขาเชื่อในการกำหนดนโยบาย และค้นหาแนวคิดใหม่ๆ อยู่เสมอ ตัวอย่างองค์กรเช่น Brookings Institution (US), Council on Foreign Relations (US), Chatham House (UK), และ Danish Institute of International Studies (Denmark) เป็นต้น
The Activists
เหล่านักรณรงค์เหล่านี้ ไม่เพียงแต่เคลื่อนไหว แต่พวกเขายังครุ่นคิดและทำวิจัยเพื่อมีส่วนในการกำหนดนโยบายด้วย ตัวอย่างองค์กรเช่น Human Rights Watch (US), Centre for Conflict Resolution (South Africa), และ Amnesty International (UK) เป็นต้น
การจัดอันดับสถาบันคลังสมอง
ดอกเตอร์ เจมส์ แม็กกานน์ ผู้อำนวยการโครงการคลังสมองและภาคประชาสังคม และผู้ช่วยผู้อำนวยการ โครงการความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนีย และนักวิจัยอาวุโส สถาบันวิจัยนโยบายต่างประเทศ (FP) ได้เขียนบทความ “The Think Tank Index” (( อ่านตัวอย่างบทความได้จากแคช The Think tank Index )) ลงในวารสาร FP รวบรวมข้อมูลและจัดอันดับสถาบันคลังสมองกว่า 6,976 แห่ง และในขณะนี้กำลังอยู่ระหว่างการเขียนหนังสือ Global Think Tanks, Policy Networks and Governance due out later this year (Routledge, Global Institutions Series) เพื่อวิเคราะห์ถึงอุตสาหกรรม “คลังความคิด” เหล่านี้
ดอกเตอร์แม็กกานน์ ใช้เงื่อนไขหลายแบบเพื่อกำหนดเป็นตัวชี้วัดการจัดอันดับสถาบันคลังสมอง อาทิเช่น ชื่อเสียงในเหล่าสื่อ, ชื่อเสียงในเหล่าผู้กำหนดนโยบาย, ระดับทรัพยากรทางการเงิน และ ความสามารถในการบริหารความควาดหวังระหว่างวิสัยทัศน์ผู้ก่อตั้ง และผู้สนับสนุนทางการเงิน เป็นต้น
สำหรับสถาบันคลังสมองชั้นนำของโลก ประจำปี 2009 ได้แก่ Brookings Institution (US), Fraser Institute (Canada), Chatham House และ Carnegie Moscow Center (Eastern and Central Europe) นอกจากนี้ยังมีการจัดอันดับสถาบันคลังสมองแยกตามภูมิภาค และความถนัดในด้านต่างๆอีกด้วย
สำหรับ 25 สุดยอดสถาบันคลังสมองในเอเชียมีดังต่อไปนี้ (อันดับที่ 25 มีสามสถาบันด้วยกัน) (( ดูเอกสาร Powerpoint, และเอกสาร PDF , ที่มา – บทความ World Rankings of Think-Tanks with Dr. James G. McGann ))
- Chinese Academy of Social Sciences (CASS) – China
- Japan Institute of International Affairs (JIIA) – Japan
- Institute for Defense Studies and Analyses – India
- Center for Strategic and International Studies – Indonesia
- Institute for International Policy Studies – Japan
- Shanghai Institute for International Studies – China
- Institute of Southeast Asian Studies — Singapore
- Center for Civil Society – India
- China Institute for Contemporary International Relations (CICIR) –
China - Institute for Defense and Strategic Studies – Singapore
- The Energy and Resources Institute (TERI) – India
- Asian Forum Japan (AFJ) – Japan
- China Institute for International Studies (CIIS) – China
- Lowy Institute for International Policy – Australia
- Cathay Institute for Public Affairs – China
- Korea Development Institute – South Korea
- National Institute for Defense Studies – Japan
- National Institute for Research Advancement – Japan
- Hong Kong Centre for Economic Research (HKCER) – Hong Kong
- Research Institute of Economy, Trade and Industry (RIETI) – Japan
- Taiwan Foundation for Democracy – Taiwan
- Unirule Institute of Economics – China
- Institute of Energy Economics Japan (IEEJ) – Japan
- Liberty Institute – India
- Malaysian Institute of Economic Research (MIER) – Malaysia, Philippine Institute for Development Studies – Philippines, Third World Network – Malaysia
ไทยอยู่ตรงไหนของอุตสาหกรรม “ความคิด” โลก
รายงานของ ดอกเตอร์ แม็กกานน์ ระบุจำนวนสถาบันคลังสมองไทยเป็นจำนวน 8 แห่ง (แต่ไม่ระบุชื่อ) เทียบกับเวียดนาม 9 แห่ง, ฟิลิปปินส์ 13 แห่ง, ลาว 3 แห่ง, อินโดนีเซีย 20 แห่ง, สิงคโปร์ 6 แห่ง และ มาเลเซีย 17 แห่ง จากสถาบันคลังความคิดในเอเชียทั้งหมด 653 แห่ง แม้จะยังไม่ติดอันดับโลกในรายงานชิ้นนี้ แต่เชื่อว่า ความเคลื่อนไหวการเริ่มความร่วมมือระหว่างสถาบันคลังสมองฝ่ายทหารและพลเรือน ระหว่างจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และกองบัญชาการทหารสูงสุด จะช่วยเพิ่มศักยภาพของสถาบันคลังสมองไทย ก้าวหน้าและมีมาตรฐานระดับโลกต่อไปในอนาคต